Neonatal sepsis
Неонатал сепсис – чақалоқлар инфексиясининг бир тури бўлиб, янги туғилган чақалоқда иситма фонида бактериал қон оқими инфексияси (масалан, менингит, пневмония, пиелонефрит ёки гастроэнтерит) мавжудлигини билдиради. Эски тиббий адабиётларда чақалоқлар сепсиси „сепсис неонаторум“ деб ҳам аталган. Гемодинамик бузилиш ёки нафас етишмовчилиги билан боғлиқ мезонлар клиник амалиётда фойдали эмас, чунки бу аломатлар кўпинча чақалоқларда ўлим муқаррар ва олдини олиб бўлмайдиган ҳолатга келмагунча намоён бўлмайди. Чақалоқлар сепсиси икки турга бўлинади: эрта бошланувчи сепсис (ЭБС) ва кеч бошланувчи сепсис (КБС). ЭБС ҳаётнинг дастлабки 7 кунида (баъзи манбаларда дастлабки 72 соатида) пайдо бўлган сепсисни англаца, КБС 7 кундан кейин (ёки қўлланилаётган мезонларга кўра 72 соатдан сўнг) ривожланган сепсисни билдиради. Неонатал сепсис ривожланаётган мамлакатларда касалхоналарда ҳам, жамиятда ҳам чақалоқлар ўлимининг энг кенг тарқалган ягона сабабидир. 90 кундан кичик бўлган ва иситмаси (ҳарорати 38 °C ёки 100,4 °Ф дан юқори) бор чақалоқларда сепсисни клиник жиҳатдан истисно қилиш қийин. Аниқ кўриниб турган ўткир вирусли бронхиолит ҳолатлари бундан мустасно. Ҳозирги амалиётга кўра, 30 кундан кичик чақалоқларда қуйидаги муолажалар ўтказилади: дифференсиал қон таҳлили, қон экмаси, сийдик таҳлили, сийдик экмаси, орқа мия суюқлиги (ОМС) текшируви ва ОМС экмаси каби тўлиқ текширувлар; чақалоқни касалхонага ётқизиш; экмалар ўсиш кўрсатмагунча камида 48 соат давомида жиддий бактериал инфексияни эмпирик даволаш. Иситмаси бор чақалоқни даволанмасдан уйда хавфсиз кузатиш мумкинлигини аниқлаш учун уларни хавф даражаси бўйича гуруҳлаш усуллари ишлаб чиқилмоқда. Шундай уринишлардан бири Рочестер мезонларидир.
| Неонатал сепсис | |
|---|---|
![]() | |
| Мутахассислик | Педиатрия |
Белги ва симптомлари
Сепсиснинг ўзига хос белгилари мавжуд эмас лекин, қуйидагиларни ўз ичига олади:[1]
- Тана ҳароратининг кўтарилиши
- Нафас олиш муаммолари
- Диарея
- Қондаги қанд миқдорининг пастлиги (гипогликемия)
- Ҳаракатларнинг камайиши
- Сўришнинг камайиши
- Тутқаноқ
- Брадикардия
- Қорин соҳасида шиш
- Қусиш
- Тери ва кўз шиллиқ қавати сариқлиги (сариқлик).
- Геморрагик тошма
Юрак уриш тезлигининг 160 дан юқори бўлиши ҳам сепсис кўрсаткичи бўлиши мумкин, бу тахикардия бошқа белгилар пайдо бўлишидан 24 соат олдин намоён бўлади.
Хавф омиллари
Ню-Ёркдаги Рочестер шаҳрининг Стронг Мемориал шифохонасида ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, қуйидаги мезонларга жавоб берадиган 60 кунлик ва ундан кичик чақалоқларда неонатал сепсис хавфи паст бўлади:[2]
- умуман соғлом кўринишга эга
- олдин соғлом бўлган
- тўлиқ муддатли (ҳомиладорликнинг 37-ҳафтаси ва ундан кейин туғилган)
- туғилиш пайтида антибиотиклар қабул қилмаган
- даволашни талаб қиладиган сабаби номаълум гипербилирубинемия бўлмаган
- шифохонадан чиқарилгандан сўнг антибиотиклар қабул қилмаган
- шифохонага ётқизилмаган
- сурункали касаллиги бўлмаган
- онаси билан бир вақтда ёки ундан олдин чиқарилган
- тери, юмшоқ тўқима, суяк, бўғим ёки қулоқ инфексияси белгилари бўлмаган
- оқ қон таначалари (ОҚТ) сони 5000-15000/мм³
- ёш нейтрофиллар (банд) сони ≤ 1500/мм³
- сийдикдаги ОҚТ сони юқори катталаштиришда (ЙК) ≤ 10 та
- фақат ич кетиши бўлган чақалоқларда ахлатдаги ОҚТ сони юқори катталаштиришда (ЙК) ≤ 5 та.
Юқоридаги мезонларга мос келадиган беморларга бел суяги пунксияси талаб этилмаслиги мумкин ва антибиотиклар билан даволамасдан ёки мушак ичига антибиотикларнинг бир марталик дозасини юбориб уйга чиқариш хавфсиз деб ҳисобланади, аммо барибир бундай беморларга яқиндан амбулатор кузатувни талаб қилади.
Б гуруҳидаги стрептококк инфексияси (ГБС) учун хавф омилларидан бири ҳомила пардаларининг муддатидан олдин ёрилишидир. Аёлларни ГБС учун текшириш (қин ва тўғри ичак суртмаси орқали) ва ижобий натижа берган аёлларни туғруқ пайтида кимёвий профилактика билан даволаш ГБС туфайли юзага келадиган чақалоқлар сепсиси сонини камайтирмоқда.
Юрак уриш тезлигининг ўткинчи пасайишлари ва дастлабки ўзгарувчанлигининг камайиши каби ғайритабиий юрак уриш хусусиятлари (ҲРC) чақалоқлар сепсиси учун хавф омили ҳисобланади[3][4][5][6][7][8][9][10][11][12].
Ташхиси
Неонатал сепсис скрининги:
1. ДЛC (дифференсиал лейкоцитлар сони) полиморфлар сонининг кўпайишини кўрсатади.
2. ДЛC: йўл-йўл катаклар > 20%.
3. Гаптоглобинлар кўпайган.
4. Микро ЭCҲТ (эритроцитларнинг чўкиш тезлиги) титри > 15мм[13].
5. Юқори қувватли майдонга > 5 та полиморф тўғри келадиган ошқозон аспирати.
6. Янги туғилган чақалоқнинг орқа мия суюқлиги экрани: ҳужайралар ва оқсилларнинг кўпайиши.
7. Анамнезда хориоамнионит, ПРОМ (қоғоноқ пардаларининг барвақт ёрилиши) ва ҳ.к.
Орқа мия суюқлиги, қон ёки сийдик намунасидан микроорганизмларни экиш неонатал сепсиснинг якуний ташхисини қўйиш учун олтин стандарт тести ҳисобланади. Бу экиш усулларининг паст сезгирлиги ва бир вақтнинг ўзида антибиотик терапияси туфайли сохта салбий натижалар бериши ҳам мумкин. Иложи борича бел пунксияси амалга оширилиши керак, чунки сепсис билан оғриган беморларнинг 10-15 фоизида менингит ҳам мавжуд бўлиб, бу орқа мия суюқлигининг юқори даражада кириб боришини таъминлайдиган антибиотикни кафолатлайди.
CРО ҳолатларни олишда унчалик аниқ эмас[14].
Молекуляр таҳлиллар неонатал сепсис диагностикасида қондан олинган микроб културасидан кўра тезроқ натижа бериши мумкин[15].
Даволаш
Шуни эътиборга олиш керакки, янги туғилган чақалоқларда сепсисни клиник жиҳатдан аниқлаш қийин. Улар гемодинамик ва нафас олиш тизимининг ишдан чиқиши хавфи пайдо бўлмагунча нисбатан белгиларсиз бўлиши мумкин. Шунинг учун, агар сепсисга озгина шубҳа бўлса ҳам, кўпинча бактериал экма натижалари салбий эканлиги тасдиқлангунга қадар, чақалоқлар эмпирик тарзда антибиотиклар билан даволанади. Суюқлик билан реанимация қилиш ва қўллаб-қувватловчи парваришдан ташқари, сепсисга гумон қилинган чақалоқларда кенг қўлланиладиган антибиотик схемаси бета-лактам антибиотик (одатда ампициллин) ва аминогликозид (одатда гентамицин) ёки учинчи авлод сефалоспорин (одатда сефотаксим) комбинациясидан иборат. Сефтриаксон эса ядро сариқлигининг назарий хавфи туфайли янги туғилган чақалоқларда одатда қўлланилмайди. Кўп учрайдиган микроорганизмлар аёллар сийдик-таносил йўлларида учровчи ва янги туғилган чақалоқлар айниқса таъсирчан бўлган турлардир. Булар, хусусан, Б гуруҳи Стрептоcоccус, Эсчеричиа cоли ва Листериа моноcйтогенес ҳисобланади (Бу ампициллинни бошқа бета-лактамларга нисбатан ишлатишнинг асосий сабаби ҳисобланади). Албатта, янги туғилган чақалоқлар Стрептоcоccус пнеумониаэ ва Неиссериа менингитидис каби менингит ва бактериемияга сабаб бўлувчи бошқа кенг тарқалган патогенларга ҳам таъсирчандир. Кам учрайдиган бўлса-да, анаэроб турларга шубҳа туғилганда (масалан, некротик энтероколит ёки ичак тешилиши хавфи мавжуд бўлган ҳолларда), кўпинча клиндамицин қўшилади.
Неонатал сепсисда кўплаб антибиотиклар қўлланилса-да, неонатал сепсисни даволаш учун қайси антибиотиклар бошқаларига қараганда яхшироқ эканлиги номаълум[16][17][18].
Гранулоцитар-макрофагал колония стимулловчи омил (ГМ-CСФ) баъзан чақалоқлар сепсисида қўлланилади. Бироқ, 2009-йилда ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, ГМ-CСФ мавжуд бўлса, нейтропенияни даволайди, аммо у сепсисни даволашга таъсир қилмайди.
Антибиотиклар билан ортиқча даволаш
Эрта бошланган сепсисга (ЭОС) шубҳа қилинган ҳолларда, даволаш усулларидан бири эмпирик антибиотиклардир[19]. Клиник шифокорларнинг антибиотиклардан ЭОСни даволаш курси сифатида фойдаланиш стратегияси ЭОС белгиларига шубҳа қилинган чақалоқларни антибиотиклар билан ҳаддан ташқари даволашга олиб келди. Янги туғилган чақалоқларда антибиотикларни ҳаддан ташқари даволашнинг бир нечта оқибатлари мавжуд, жумладан „микробиом ўзгаришлари астма, озиқ-овқат аллергияси ва болалар семизлигининг ривожланиши билан боғлиқ“[20]. Чақалоқларда антибиотикларни эрта юборишнинг яна бир хавфи юқумли касалликнинг антибиотикларга чидамли штаммлари ривожланишининг кўпайишидир[21]. ЭОСни даволашнинг ҳозирги усуллари кўпинча мусбат сепсис қон экмаси топилгунга қадар амалга оширилади. Сўнгги йигирма йил ичида (2000-2020) туғруқ пайтида антибиотиклардан фойдаланиш ЭОС билан касалланишни камайтирди[21]. Клиник шифокорлар олдида турган ҳозирги муаммо асосан антибиотикларни ҳаддан ташқари даволаш хавфи ва афзалликларини сепсис таъсирига солиштиришдир[19].
Эпидемиологияси
1990-йиллардан бери эрта бошланган сепсис Б гуруҳи стрептококки скрининги туфайли камайди[22]. Эрта бошланган неонатал сепсиснинг сабаби йўлдош, вагинал канал, бачадон бўйни ёки амниотик суюқликни ифлослантирадиган патогенлардир ва бу патогенлар чақалоққа бачадонда ёки туғруқ пайтида таъсир қилиши мумкин. Эрта бошланган неонатал сепсис АҚШда 100 000 тирик туғилган чақалоқларга 0,77 дан 1 гача эканлиги аниқланган. Кам вазн билан туғилган чақалоқларда эрта бошланган сепсис ҳолатлари ҳар 1000 та тирик туғилган чақалоққа 26 та ва ҳар 1000 та тирик туғилган чақалоққа 8 та тўғри келади. Баъзи чақалоқ популяциялари ҳам кўпроқ хавф остида. Соғлиғи яхши бўлмаган, паст ижтимоий-иқтисодий мавқега эга бўлган, гиёҳванд моддаларни истеъмол қиладиган ёки афро-америкалик бўлган оналарда неонатал сепсиснинг юқори кўрсаткичлари мавжуд. Аслида, афро-америкалик чала туғилган чақалоқларда инфексия ва ўлим даражаси энг юқори. Ҳар 1000 та тирик туғилган чақалоқдан 5,14 ва ўлим даражаси 24,4% ни ташкил этди[23]. Сепсисга олиб келувчи бактерияларни фақат она эмас, балки чақалоқ ҳам юқтириши мумкин. Бола бир нечта омиллар орқали сепсиснинг ривожланишига таъсир кўрсатиши мумкин. Оналар ҳомиладорлик пайтидаги овқатланиш тартиби, ифлосланган озиқ-овқатларни истеъмол қилиш, амниоцентез ва бачадон бўйни серклаш каби инвазив муолажалар ёки қин йўлидаги бактериялар билан ифлосланиш орқали хавфни оширадилар. Чақалоқлар эса муддатидан олдин туғилиш, туғма нуқсонлар, мураккаб туғилиш ёки асбоблар ёрдамида туғилиш ва паст АПГАР кўрсаткичлари орқали эрта бошланган сепсисга мойил бўладилар[23]. Неонатал сепсис тести чақалоқларда касаллик белгилари жуда кам намоён бўлгани учун ўтказилади. Неонатал сепсис белгилари бўлмаган чақалоқларда фақат хавотирли омиллар аниқлангандагина сепсис текшируви ўтказилади. Чақалоқларнинг жуда оз қисмидагина сепсис текшируви ўтказилади. Ушбу кичик гуруҳнинг атиги 3-8 фоизида ижобий натижалар аниқланади[22].
Тадқиқот
Неонатал сепсиснинг олдини олиш учун пробиотикларни синовдан ўтказиш одатда жуда кичик ва статистик жиҳатдан ҳеч қандай фойдани аниқлай олмайди, аммо Ҳиндистонда 4556 нафар янги туғилган чақалоқни қамраб олган тасодифий назорат қилинадиган синов пробиотиклар сепсис ривожланиш хавфини сезиларли даражада камайтирганини кўрсатди[24] [25]. Тажрибада ишлатилган пробиотик Лаcтобаcиллус плантарум эди.
Жуда катта мета-таҳлилда пробиотикларнинг янги туғилган чақалоқларда кеч бошланган сепсис (КБСЕ) нинг олдини олишга таъсири ўрганилди[26]. Пробиотиклар ЛПО хавфини камайтириши аниқланди, аммо фақат она сути билан озиқланган чақалоқларда[26]. Профилактика пробиотикларни қўшиш натижасими ёки бу она сутининг хусусиятлари натижасими, ажратиш қийин[26]. Шунингдек, пробиотикларни қабул қилиш жуда кам вазнли чақалоқларда ЛОС хавфини камайтирадими ёки йўқми, бу ҳали ҳам номаълум, чунки уни ўрганган тадқиқотлар сони чекланган[26]. Ушбу тизимли шарҳга киритилган 37 та тадқиқотдан ҳеч бири пробиотиклар билан боғлиқ хавфсизлик муаммоларини кўрсатмади[26]. Янги туғилган чақалоқларда кеч бошланган сепсиснинг олдини олиш учун пробиотик қўшимчалар ва она сути ўртасидаги боғлиқликни келажакдаги тадқиқотлар учун аниқлаштириш фойдали бўлади[26].
3003 нафар жуда кам вазнли (ВЛБW) туғилган чақалоқларнинг рандомизацияланган назорат қилинадиган синовида юрак уриш тезлиги хусусиятлари (ҲРC) мониторинги барча сабабларга кўра ўлимни 22% га, инфексиядан кейинги ўлимни 40% га, омон қолишни назорат қилгандан сўнг НИCУда бўлиш вақтини қисқартирди, ва ўлимни камайтирди, шунингдек, туғилганда жуда кам вазнли (ЭЛБW) беморлар орасида 18-22 ойликда ўлим ёки оғир мия фалажига олиб келади[27][28][29][30].
Манбалар
- ↑ "Cлиниcал сигнс анд CРП валуэс ассоcиатед wитҳ блоод cултуре ресулц ин неонатес эвалуатед фор суспеcтед сепсис". Аcта Паэдиатриcа 99 (11): 1635–1640. Новембер 2010. дои:10.1111/ж.1651-2227.2010.01913.х. ПМИД 20560896. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_аcта-паэдиатриcа_2010-11_99_11/паге/1634.
- ↑ "Идентифиcатион оф инфанц унликелй то ҳаве сериоус баcтериал инфеcтион алтҳоугҳ ҳоспитализед фор суспеcтед сепсис". Тҳе Жоурнал оф Педиатриcс 107 (6): 855–860. Деcембер 1985. дои:10.1016/С0022-3476(85)80175-Х. ПМИД 4067741. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-педиатриcс_1985-12_107_6/паге/н58.
- ↑ "Тоwард тҳе эарлй диагносис оф неонатал сепсис анд сепсис-лике иллнесс усинг новел ҳеарт рате аналйсис". Педиатриcс 107 (1): 97–104. Жануарй 2001. дои:10.1542/педс.107.1.97. ПМИД 11134441. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_педиатриcс_2001-01_107_1/паге/н147.
- ↑ "Сампле асймметрй аналйсис оф ҳеарт рате чараcтеристиcс wитҳ апплиcатион то неонатал сепсис анд сйстемиc инфламматорй респонсе сйндроме". Педиатриc Ресеарч 54 (6): 892–898. Деcембер 2003. дои:10.1203/01.ПДР.0000088074.97781.4Ф. ПМИД 12930915.
- ↑ "Абнормал ҳеарт рате чараcтеристиcс преcединг неонатал сепсис анд сепсис-лике иллнесс". Педиатриc Ресеарч 53 (6): 920–926. Жуне 2003. дои:10.1203/01.ПДР.0000064904.05313.Д2. ПМИД 12646726.
- ↑ "Ҳеарт рате чараcтеристиcс анд лабораторй тесц ин неонатал сепсис". Педиатриcс 115 (4): 937–941. Април 2005. дои:10.1542/педс.2004-1393. ПМИД 15805367. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_педиатриcс_2005-04_115_4/паге/н135.
- ↑ "Ҳеарт рате чараcтеристиcс мониторинг фор неонатал сепсис". ИЭЭЭ Трансаcтионс он Био-Медиcал Энгинеэринг 53 (1): 126–132. Жануарй 2006. дои:10.1109/ТБМЕ.2005.859810. ПМИД 16402612.
- ↑ "Ҳеарт рате чараcтеристиcс анд cлиниcал сигнс ин неонатал сепсис". Педиатриc Ресеарч 61 (2): 222–227. Фебруарй 2007. дои:10.1203/01.пдр.0000252438.65759.аф. ПМИД 17237726.
- ↑ "Cардиовасcулар осcиллатионс ат тҳе бедсиде: эарлй диагносис оф неонатал сепсис усинг ҳеарт рате чараcтеристиcс мониторинг". Пҳйсиологиcал Меасуремент 32 (11): 1821–1832. Новембер 2011. дои:10.1088/0967-3334/32/11/С08. ПМИД 22026974. ПМC 4898648. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4898648.
- ↑ "Предиcтиве мониторинг фор эарлй детеcтион оф сепсис ин неонатал ИCУ патиэнц". Cуррент Опинион ин Педиатриcс 25 (2): 172–179. Април 2013. дои:10.1097/моп.0б013э32835э8фе6. ПМИД 23407184. ПМC 10989716. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=10989716.
- ↑ "Cомплех сигналс биоинформатиcс: эвалуатион оф ҳеарт рате чараcтеристиcс мониторинг ас а новел риск маркер фор неонатал сепсис". Жоурнал оф Cлиниcал Мониторинг анд Cомпутинг 28 (4): 329–339. Аугуст 2014. дои:10.1007/с10877-013-9530-х. ПМИД 24248424. ПМC 4026344. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4026344.
- ↑ "Ҳеарт рате чараcтеристиcс ин тҳе НИCУ: wҳат нурсес неэд то кноw". Адванcес ин Неонатал Cаре 13 (6): 396–401. Деcембер 2013. дои:10.1097/анc.0000000000000031. ПМИД 24300957. ПМC 11019728. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=11019728.
- ↑ Тҳе Шорт Техтбоок оф Педиатриcс (эн). ЖП Медиcал Лтд, 2016 — 306-бет. ИСБН 9789385891809.
- ↑ "Транслатионал ресеарч анд биомаркерс ин неонатал сепсис". Cлиниcа Чимиcа Аcта; Интернатионал Жоурнал оф Cлиниcал Чемистрй 451 (Пт А): 46–64. Деcембер 2015. дои:10.1016/ж.ccа.2015.01.031. ПМИД 25661089.
- ↑ "Молеcулар ассайс фор тҳе диагносис оф сепсис ин неонатес". Тҳе Cочране Датабасе оф Сйстематиc Ревиэwс 2017 (2): CД011926. Фебруарй 2017. дои:10.1002/14651858.CД011926.пуб2. ПМИД 28236648. ПМC 6464551. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6464551.
- ↑ "Антибиотиc регименс фор суспеcтед лате онсет сепсис ин неwборн инфанц". Тҳе Cочране Датабасе оф Сйстематиc Ревиэwс 2005 (3): CД004501. Жулй 2005. дои:10.1002/14651858.CД004501.пуб2. ПМИД 16034935. ПМC 8665451. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=8665451.
- ↑ "Антибиотиc регименс фор лате-онсет неонатал сепсис". Тҳе Cочране Датабасе оф Сйстематиc Ревиэwс 2021 (5): CД013836. Май 2021. дои:10.1002/14651858.CД013836.пуб2. ПМИД 33998665. ПМC 8127057. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=8127057.
- ↑ "Антибиотиc регименс фор эарлй-онсет неонатал сепсис". Тҳе Cочране Датабасе оф Сйстематиc Ревиэwс 2021 (5): CД013837. Май 2021. дои:10.1002/14651858.CД013837.пуб2. ПМИД 33998666. ПМC 8127574. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=8127574.
- ↑ 19,0 19,1 "Ассоcиатион оф Усе оф тҳе Неонатал Эарлй-Онсет Сепсис Cалcулатор Wитҳ Редуcтион ин Антибиотиc Тҳерапй анд Сафетй: А Сйстематиc Ревиэw анд Мета-аналйсис". ЖАМА Педиатриcс 173 (11): 1032–1040. Новембер 2019. дои:10.1001/жамапедиатриcс.2019.2825. ПМИД 31479103. ПМC 6724419. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6724419.
- ↑ "А сепсис риск cалcулатор cан деcреасе антибиотиc эхпосуре ин неонатал эарлй-онсет сепсис сcреэнинг". Аcта Паэдиатриcа 109 (10): 2166–2167. Оcтобер 2020. дои:10.1111/апа.15332. ПМИД 32453463.
- ↑ 21,0 21,1 "Манагемент оф Неонатес Борн ат ≥35 0/7 Wеэкс' Гестатион Wитҳ Суспеcтед ор Провен Эарлй-Онсет Баcтериал Сепсис". Педиатриcс 142 (6): э20182894. Деcембер 2018. дои:10.1542/педс.2018-2894. ПМИД 30455342.
- ↑ 22,0 22,1 „Неонатал Сепсис“, СтатПеарлс. СтатПеарлс Публишинг, 2020.
- ↑ 23,0 23,1 "Эарлй-онсет неонатал сепсис". Cлиниcал Миcробиологй Ревиэwс 27 (1): 21–47. Жануарй 2014. дои:10.1128/CМР.00031-13. ПМИД 24396135. ПМC 3910904. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3910904.
- ↑ „Пробиотиcс cоме wитҳ болд ҳеалтҳ cлаимс, бут сcиэнcе ис шакй“. СТАТ (2016-йил 21-январ). Қаралди: 2017-йил 17-август.
- ↑ „Ат Ласт, а Биг, Суccессфул Триал оф Пробиотиcс - Тҳе Атлантиc“ (эн). www.тҳеатлантиc.cом (2017-йил 16-август). Қаралди: 2017-йил 17-август.
- ↑ 26,0 26,1 26,2 26,3 26,4 26,5 "Пробиотиcс Превент Лате-Онсет Сепсис ин Ҳуман Милк-Фед, Верй Лоw Биртҳ Wеигҳт Претерм Инфанц: Сйстематиc Ревиэw анд Мета-Аналйсис". Нутриэнц 9 (8): 904. Аугуст 2017. дои:10.3390/ну9080904. ПМИД 28829405. ПМC 5579697. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=5579697.
- ↑ "Морталитй редуcтион бй ҳеарт рате чараcтеристиc мониторинг ин верй лоw биртҳ wеигҳт неонатес: а рандомизед триал". Тҳе Жоурнал оф Педиатриcс 159 (6): 900–6.э1. Деcембер 2011. дои:10.1016/ж.жпедс.2011.06.044. ПМИД 21864846. ПМC 3215822. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-педиатриcс_2011-12_159_6/паге/900.
- ↑ "Септиcемиа морталитй редуcтион ин неонатес ин а ҳеарт рате чараcтеристиcс мониторинг триал". Педиатриc Ресеарч 74 (5): 570–575. Новембер 2013. дои:10.1038/пр.2013.136. ПМИД 23942558. ПМC 4026205. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4026205.
- ↑ "Неонатал Интенсиве Cаре Унит Ленгтҳ оф Стай Редуcтион бй Ҳеарт Рате Чараcтеристиcс Мониторинг". Тҳе Жоурнал оф Педиатриcс 198: 162–167. Жулй 2018. дои:10.1016/ж.жпедс.2018.02.045. ПМИД 29703576.
- ↑ "Морталитй анд Неуродевелопментал Оутcомес ин тҳе Ҳеарт Рате Чараcтеристиcс Мониторинг Рандомизед Cонтроллед Триал". Тҳе Жоурнал оф Педиатриcс 219: 48–53. Април 2020. дои:10.1016/ж.жпедс.2019.12.066. ПМИД 32033793. ПМC 7096280. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=7096280.
