Ziyosfera

Nepos kitobi

Непос китоби — мисрлик эпископи Арсиноэлик Непос томонидан ёзилган ИИИ асрга тегишли йўқолган насроний матнлар жамланмаси[1][2]. Муқаддас Китобни аллегорик ўқишларга қарши қатъий сўзма-сўз талқин қилинишдан ҳимоя қилинган.

Непос китоби бугунгача сақланиб қолмаган, фақат билвосита Эусебиус орқали маълум бўлиб, унинг Искандариядаги Папа Дионисийнинг Непосни танқид қилган асарида иқтибос ўрнида келтирган[3][4].

Непос қаттиқ литералист эди (бутун Инжил том маънода ҳақиқат эканлигига ишонган). Унинг „Рефутатион оф тҳе Аллегорисерс (Аллегористларни рад этиш)“ (ёки аллегористларни инкор қилиш) деб аталадиган матни Библиянинг айрим бўлимларини шунчаки аллегория деб ҳисоблаганларнинг далилларини рад этишга қаратилган эди[5]. Хусусан, матн Ваҳий китобини том маънода эмас, балки аллегорик тарзда талқин қилиш кераклиги ҳақида ҳамда ўша пайтдаги ҳукмрон позицияни обрўсизлантиришга қаратилганди.

Матндаги таълимотлардан бирига кўра Исо ер юзига қайтиб, солиҳ инсонлар даврида 1000 йил давомида монарх сифатида ҳукмронлик қилишига ишониш айтилади. Бу эътиқод дастлабки черковда жуда православликкагина хос деб ҳисобланган (масалан, Иренаэус ва Жустин шаҳидлари томонидан қабул қилинган), аммо кейинги давр черкови Ваҳий китобини янада аллегорик деб ҳисоблай бошлади. Непос билан баҳс, Эусебиусда топилганидек, аслида премиллениализмнинг биринчи инкор этилиши эди. Рим папаси Дионисий Непос шахсиятини юқори баҳолаган ва шахсан Непосни ҳақорат қилмасдан таълимотни танқид қилишга уринган бўлса-да, унинг фикрларига қарши матн (Он тҳе Промисес (Ваъдалар тўғрисида)) ёзишга ҳаракат қилди.

Непос китоби Искандария атрофидаги қишлоқларда шу қадар машҳур эдики, Дионисийуни рад этиш учун шахсан у ерга борган[6]. Непосга ва қатъий сўзма-сўзликнинг олдинги православлик қоидаларига ҳурмат кўрсатиб, Непос таълимотини инкор этишни хушмуомалалик билан амалга оширди, қишлоқдан келганлар билан самимий суҳбат қилди ва қишлоқ аҳли Непос китобидан олинган далилларнинг ҳар бирига қарши чиқа бошлади.

Дионисий таклиф қилган раддия, Яҳё Ваҳий китобининг муаллифи эмаслиги ҳақидаги тушунчага асосланган эди, у халқ томонидан яратилган дея ҳисобланган. Бу Инжил ва Юҳаннога тегишли деб ҳисобланган мактублар ўртасидаги стилистик фарқларга асосланганди[7]. Эусебиуснинг ўзи Непоснинг талқинини яъни Илоҳий Битикни „яҳудийча фикрлаш билан тушуниш“ кераклигини тарғиб қилиш кераклигини айтиб ўтган[8].

Непоснинг издошлари непотияликлар деб аталган[9].

Манбалар

  1. ↑ Эусебиус' Эccлесиастиcал Ҳисторй, Боок ВИИ, Чаптер ХХИВ 1.
  2. ↑ Ле Қуиэн, Мичел „В. Провинcиа Арcадиа, қуаэ Ҳептаномус“, . Ориэнс чристианус (ла). Парис: Тйпограпҳиа Региа, 1740 — 581-бет. 
  3. ↑ Тҳомас А. Робинсон. Wҳо Wере тҳе Фирст Чристианс?: Дисмантлинг тҳе Урбан Тҳесис. Охфорд Университй Пресс, 1 Деcембер 2016 — 161-бет. ИСБН 978-0-19-062054-7. 
  4. ↑ Непос оф Арсиноë, Неw Cатҳолиc Энcйcлопедиа, (2003).
  5. ↑ Эусебиус' Эccлесиастиcал Ҳисторй, Боок ВИИ, Чаптер ХХИВ 1-2.
  6. ↑ Эусебиус' Эccлесиастиcал Ҳисторй, Боок ВИИ, Чаптер ХХИВ 3.
  7. ↑ Эусебиус' Эccлесиастиcал Ҳисторй, Боок ВИИ, Чаптер ХХВ.
  8. ↑ Эусебиус'Чаптер ХХИВ 1
  9. ↑ Андоза:Cите Счафф–Ҳерзог 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Nepos_kitobi" dan olindi