Нептун -Қуёш тизимидаги Қуёшдан узоқлиги бўйича 8-сайёра. Кўзга кўринмайди, белгиси иф ёки Т. Франсуз астрономи У. Леверенинг математик ҳисоблари асосида 1846-йил немис астрономи И. Галле кашф этган. Қуёшдан ўртача узоқлиги 30,071 астрономик бирлик (4498,6 млн. км). Орбитасининг экссентриситети 0,008, орбита текислиги эклиптика билан Г46’ бурчак ташкил этади. Қуёш атрофидаги айланиш даври 164,788 йил, ўз ўқи атрофида 16 соатда айланиб чиқади. Нептуннинг экваториал радиуси 24750 км, массаси Ер массасининг 17,25 бараварига тенг. Нептун моддасининг ўртача зичлиги бошқа гигант-сайёраларники каби 1,71 г/см³ га тенг. Экваторда оғирлик кучи тезланиши 15м/с2, Нептун сиртида иккинчи космик тезлик 25 км/с. Нептун атмосфераси водороднинг метан билан бир оз аралашмасидан иборат молекулаларидан ташкил топган. Нептун ташқи қатламининг температураси 200° атрофида. Оддий кўз билан Нептунни кузатиб бўлмайди. Телескопда бурчак диаметри тахминан 2,5" бўлган яшил диск бўлиб кўринади. Нептуннинг 8 та табиий йўлдоши бўлиб, улардан 2 таси катта – Нерида ва Тритон бор.

Нептуннинг кашф этилиши астрономиянинг катта ютуқларидан биридир. Уран кашф этилгандан икки йил ўтгандан кейин, 1783-йил рус астрономи А. Н. Лек-сел (1740—84) унинг ҳаракатини ўрга-ниб, Ураннинг ҳисобланган йўлдан мунтазам равишда оғишини аниқлади, бу оғиш 8-номаълум сайёранинг таъсири эканлигини айтган. Бу гипотезани франсуз физиги Д. Ф. Араго қўллаб-қувватлаган. Ж. К. Адаме ва У. Леверелар бир-биридан мустақил ҳолда унинг ўрнини мустақил ишлаб чиққан.[1]

Нептун Қуёш тизимининг Қуёшдан узоқлилиги бўйича саккизинчи ўринда турувчи сайёрадир.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил