Нехбет (миср. Нḫбт — Нехебдан чиққан) — Юқори Мисрнинг қадимги Миср маъбудаси, фир’авн ҳокимиятининг ҳимоячиси. Кобра-маъбудаси билан Уаджит Икки ернинг хоними (яъни, Юқори ва Қуйи Миср) жуфт бўлиб, кўпинча қироллик диадемаси — урейда тасвирланган[1].

Сурат

Нехбет тулпор ёки калхат шаклида ифодаланган. Кўпинча фир’авннинг тепасида туриб, уни қанотлари билан ҳимоя қилган ҳолда тасвирланган[2]. У, шунингдек, юқори Мисрнинг оқ тожини (хеджет) кийган, бошида хохол тутами бўлган аёл сифатида пайдо бўлади. Нехбетнинг қироллик тожи доимо оқ, Қуйи Миср маъбудаси Уаджитники эса қизил рангда бўлган.

Маданият

Лотус гулидаги Нефертум икки мамлакат хонимлари — Важит ва Нехбет ўртасида тасвирланган. Дендера ибодатхонаси, Рим даври

Маъбуданинг маданий маркази Юқори Мисрдаги Нехебда (замонавий Эл-Каб) юнон Гиэранкопол (Миср Нехен) қаршисида жойлашган[1][3]. Унинг ва Уажитнинг маданияти Миср сивилизацияси икки алоҳида давлат сифатида мавжуд бўлган асрларга бориб тақалган деган эҳтимол мавжуд. Илк бора уларнинг номлари Менеснинг фил суяги тахтасида, кейинчалик эса Семерхет ҳукмронлиги даврида тез-тез учрайди[4][4]. Матнларда „Нехбет, оқ Иэранкополя“, „Коинот хоними“[2], „Саҳро ерлари хоними“[5] деб аталади. Унинг исми бирлашган Миср фир’авнлари унвонига киритилган — Небти номи бўйича.

У, шунингдек, шарқий чўлнинг бекаси, тоғ-кон (олтин ва кумуш қазиб олиш) бекаси эди, она маъбуда вазифасини бажарган (бу борада Мут билан танилган), туғишда ёрдам берган (шунинг учун уни унумдорлик маъбудаси Хекет билан яқинлаштиришган). „хеб-сед“ фир’авнининг 30 йиллиги байрамида қироллик қайиғининг камонига Нехбет сурати ўрнатилди.

Яна қаранг

  • Небти номи бўйича
  • Уаджит
  • Хеджет
  • Иэракосфинкс

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Мичаэл Риcе. Wҳо'с Wҳо ин Анcиэнт Эгйпт. Роутледге, 2002 — 88-бет. ИСБН 9781134734207. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Вестник истории, литературы, искусства. Собрание, 2010 — 114—115, 119-бет. 
  3. ↑ Макс Мюллер. Египетская мифология, Загадки древнего Египта. М.: Центрполиграф, 2007. ИСБН 978-5-9524-3094-5. 
  4. ↑ 4,0 4,1 И. Э. С. Эдwардс, C. Ж. Гадд, Н. Г. Л. Ҳаммонд „11“, . Тҳе Cамбридге Анcиэнт Ҳисторй. Cамбридге Университй Пресс, 1971 — 32, 54-бет. ИСБН 9780521077910. Қаралди: 2022-йил 2-май (2022-йил 2-майда асл нусхадан архивланган). 
  5. ↑ Ҳанс Боннет. Реаллехикон дер äгйптисчен Религионсгесчичте. Wалтер де Груйтер, 2000 — 165-бет. ИСБН 9783110827903. 

Адабиётлар

  • Сергей Александрович Токарев. Мифы народов мира. М.: Советская энциклопедия, 1987 — 214-бет.