Nicaea qamali
Nicaea qamali – 727-yilda Umaviylar xalifaligining Vizantiya imperiyasi shaharlaridan biri Niceani egallab olishga qaratilgan muvaffaqiyatsiz urinishi. 717–718-yillarda Vizantiya imperiyasi poytaxti Konstantinopolni egallashga boʻlgan muvaffaqiyatsizlikdan soʻng, xalifalik Onadoʻliga bir qator bosqinlar uyushtira boshladi. 727-yilda xalifaning oʻgʻillaridan biri boshchiligidagi arab qoʻshini Onadoʻliga kirib bordi, ikki Vizantiya qal’asini talon-taroj qildi va iyul oyining oxirlarida Nicea shahriga yetib keldi. 40 kun davomida uzluksiz amalga oshirilgan hujumlarga qaramay, shahar hujumga mustahkam ravishda bardosh berdi va natijada, arablar ortga chekinib, xalifalik hududiga qaytishga majbur boʻldi. Niceaning qamal qilinishi Umaviyalar tomonidan uyushtirilgan bosqinlarning eng yuqori nuqtasini anglatadi, keyinchalik ularning uzoq chegaralarida yuzaga kelgan yangi tahdidlar va magʻlubiyatlar tufayli kuchsizlanish kuzatila boshlandi, Vizantiya imperiyasining kuchi esa mustahkamlandi.
| Nicaea qamali | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
Vizantiya imperiyasi
|
Umaviylar xalifaligi | ||||||
Tarixi
717–718-yillarda Umaviylar qoʻshinlarining Vizantiya poytaxti Konstantinopolga qilgan bir yillik hujumi muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan soʻng qisqa vaqt davomida tinchlik hukm surdi. Bu orada Umaviylar oʻz yoʻqotishlarini bartaraf etish bilan shugʻullandi, Yazid ibn al-Muhallab boshchiligidagi qoʻzgʻolonni bostirishdi va strategik ustuvor yoʻnalishlarini qaytadan koʻrib chiqishdi[1][2][3]. 720-yildan boshlab arab-vizantiya chegarasida harbiy harakatlar qayta boshlandi, biroq endi xalifalikning strategik eʼtibori toʻgʻridan-toʻgʻri hududni bosib olishga emas, balki harbiy yurishlarga qaratildi. Har yili bahor va yozda musulmon qoʻshinlari Tavr togʻlaridan oʻtib, Onadoʻliga hujum qilishdi. Baʼzida bu hujumlarga dengizdan uyushtirilgan bosqinchilik yurishlari ham qoʻshildi, qish oylarida esa yana yangi yurishlar amalga oshirildi. Bu yurishlar Onadoʻlining katta qismini vayronaga aylantirdi, bir nechta qal’alarni yoʻq qildi. Biroq arablar Tavr togʻlarining gʻarbiy tomonida qoʻlga kiritilgan harbiy punktlarni saqlab qolishga harakat qilmadilar[4]. Bu yillarda Vizantiya imperiyasi kuch jihatidan ustun boʻlgan xalifalik bilan toʻqnash kelishga hali tayyor emas edi, shu sababli xalifalik tomonidan qilingan hujumlarga qarshi javob choralari passiv edi. Vizantiyaliklar arab bosqinlariga qarshi chiqish oʻrniga Onadoʻlining turli hududlarida joylashgan mustahkam qal’alarga chekinishni afzal koʻrishdi[5].
Xalifa Hishom taxtga oʻtirganidan soʻng (h. 723–743) musulmonlar bosqinlarining koʻlami va shijoati oshib bordi. Bu harbiy yurishlarda eng faol Umaviy sarkardalardan biri Hishomning oʻgʻli Muoviya boʻlib, u 725 va 726-yillarda yurishlarga boshchilik qildi[6][7].