Nicaea qamali
Ниcаэа қамали – 727-йилда Умавийлар халифалигининг Византия империяси шаҳарларидан бири Ниcеани эгаллаб олишга қаратилган муваффақияциз уриниши. 717–718-йилларда Византия империяси пойтахти Константинополни эгаллашга бўлган муваффақияцизликдан сўнг, халифалик Онадўлига бир қатор босқинлар уюштира бошлади. 727-йилда халифанинг ўғилларидан бири бошчилигидаги араб қўшини Онадўлига кириб борди, икки Византия қал’асини талон-тарож қилди ва июл ойининг охирларида Ниcеа шаҳрига етиб келди. 40 кун давомида узлуксиз амалга оширилган ҳужумларга қарамай, шаҳар ҳужумга мустаҳкам равишда бардош берди ва натижада, араблар ортга чекиниб, халифалик ҳудудига қайтишга мажбур бўлди. Ниcеанинг қамал қилиниши Умавиялар томонидан уюштирилган босқинларнинг энг юқори нуқтасини англатади, кейинчалик уларнинг узоқ чегараларида юзага келган янги таҳдидлар ва мағлубиятлар туфайли кучсизланиш кузатила бошланди, Византия империясининг кучи эса мустаҳкамланди.
| Ниcаэа қамали | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
Византия империяси
|
Умавийлар халифалиги | ||||||
Тарихи
717–718-йилларда Умавийлар қўшинларининг Византия пойтахти Константинополга қилган бир йиллик ҳужуми муваффақияцизликка учраганидан сўнг қисқа вақт давомида тинчлик ҳукм сурди. Бу орада Умавийлар ўз йўқотишларини бартараф этиш билан шуғулланди, Язид ибн ал-Муҳаллаб бошчилигидаги қўзғолонни бостиришди ва стратегик устувор йўналишларини қайтадан кўриб чиқишди[1][2][3]. 720-йилдан бошлаб араб-византия чегарасида ҳарбий ҳаракатлар қайта бошланди, бироқ энди халифаликнинг стратегик эътибори тўғридан-тўғри ҳудудни босиб олишга эмас, балки ҳарбий юришларга қаратилди. Ҳар йили баҳор ва ёзда мусулмон қўшинлари Тавр тоғларидан ўтиб, Онадўлига ҳужум қилишди. Баъзида бу ҳужумларга денгиздан уюштирилган босқинчилик юришлари ҳам қўшилди, қиш ойларида эса яна янги юришлар амалга оширилди. Бу юришлар Онадўлининг катта қисмини вайронага айлантирди, бир нечта қал’аларни йўқ қилди. Бироқ араблар Тавр тоғларининг ғарбий томонида қўлга киритилган ҳарбий пунктларни сақлаб қолишга ҳаракат қилмадилар[4]. Бу йилларда Византия империяси куч жиҳатидан устун бўлган халифалик билан тўқнаш келишга ҳали тайёр эмас эди, шу сабабли халифалик томонидан қилинган ҳужумларга қарши жавоб чоралари пассив эди. Византияликлар араб босқинларига қарши чиқиш ўрнига Онадўлининг турли ҳудудларида жойлашган мустаҳкам қал’аларга чекинишни афзал кўришди[5].
Халифа Ҳишом тахтга ўтирганидан сўнг (ҳ. 723–743) мусулмонлар босқинларининг кўлами ва шижоати ошиб борди. Бу ҳарбий юришларда энг фаол Умавий саркардалардан бири Ҳишомнинг ўғли Муовия бўлиб, у 725 ва 726-йилларда юришларга бошчилик қилди[6][7].