Никелли қотишмалар - асосини никел ташкил қиладиган қотишмалар. Никелли қотишмалар босим остида яхши ишланади ва станокларда осон кесилади. ХИХ аср охи-ридан бошлаб пластиклиги, электр ўтказувчанлиги юқори бўлган мис-никел қотишмалари кенг ишлатила бошлади. Магнит жиҳатдан юмшоқ материалларга тегишли Ни (40—85%) нинг темир билан ферромагнит қотишмалари техникада катта рол ўйнайди. Техник никел, кремнийли никел, хромел, алюмел, нихром, пермаллой каби Никелли қотишмалар кўп ишлатилади.

Техник никел — суюлтирилган тоза никелга оз миқдорда магний, марганец ва кремний қўшилиб, аралашмалардан тозалаб олинади. Коррозиябардош, атмосфера таъсирига тур-ғун қотишма. У кимё ва озиқ-овқат саноатида, электротехникада, аниқ механика асбоблари ясашда ишлатилади. Кремнийли никел — техник тоза никелдан марганец, мис, олтин-гугурт, углерод ва фосфор аралашмаларини яхшилаб тозалаб олинади. У ра-диолампалар, электр-вакуум асбоблари ясашда қўлланади. Хромел — никелнинг асосан хром билан қотишмаси ва алюмел — никелнинг асосан алюминий билан қотишмаси; термоэлектр юритувчи кучи юқори. Шунинг учун улардан 1000° гача температурани ўлчай-диган термопаралар ясалади. Пермаллой — никелнинг асосан темир билан қотишмаси; магнит ўтказувчанлиги юқори, кучсиз майдонларда ҳам осон магнитланиш ва магницизланиш хос-сасига эга материал; у электротехника аппаратларининг қисмларини ясашда ишлатилади. Механик хоссаларининг яхшилиги, кимёвий таркибига қараб физик-кимёвий хоссаларининг турлича бўлиши туфайли Никелли қотишмалар техниканинг турли соҳаларида кенг қўлланади.[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил