Nikita Simonyan
Никита Павлович Симонян (русча: Никита Павлович Симонян, арманча: Նիկիտա Մկրտիչ Սիմոնյան, 12-октябр 1926-йилда Армавир – 2025йил 23-ноябр Москва) – совет ва рус собиқ футбол ҳужумчиси ва арман мураббийи. 2021-йилдан бошлаб Симонян россиялик футбол функсионери Россия футбол иттифоқининг биринчи вице-президенти эди. Симонян 1954-йилда СССРда хизмат кўрсатган спорт устаси унвони, 1968-йилда Россияда хизмат кўрсатган мураббий унвони, 1970-йилда СССРда хизмат кўрсатган мураббий унвони ва „Ватан олдидаги хизматлари учун“ ордени билан тақдирланган[1]. Симонян 160 та гол билан Москванинг „Спартак“ клуби тарихидаги энг яхши тўпурар ҳисобланади[2].
|
Симонян (2017-йил) | |||
| Шахсий маълумот | |||
|---|---|---|---|
| Тўлиқ исми | Никита Павлович Симонян | ||
| Таваллуд санаси | 12-октябр 1926-йил | ||
| Таваллуд жойи | Армавир, РСФСР, СССР | ||
| Вафот санаси |
23-ноябр 2025-йил (99 ёшда) | ||
| Вафот жойи | Москва, Россия | ||
| Бўйи | 1.72 м (5 фт 7 1⁄2 ин) | ||
| Амплуаси | Ҳужумчи | ||
| Ёшлигида аъзо бўлган клублар | |||
| Динамо Сухуми | |||
| Профессионал фаолияти* | |||
| Йиллар | Жамоа | Ишт. | (Гол.) |
| 1946–1948 | Крйля Советов Москва | 52 | (9) |
| 1949–1959 | Спартак Москва | 233 | (133) |
| Тотал | 285 | (142) | |
| Миллий терма жамоа | |||
| 1954–1958 | СССР | 20 | (10) |
| Бошқарган клублари | |||
| 1960–1965 | Спартак Москва | ||
| 1963 | СССР | ||
| 1964 | СССР | ||
| 1967–1972 | Спартак Москва | ||
| 1973–1974 | Арарат Ереван | ||
| 1977–1979 | СССР | ||
| 1980–1981 | Чорноморец | ||
| 1984–1985 | Арарат Ереван | ||
| 1988 | СССР | ||
| *Профессионал клублардаги голлари (ички чемпионат) | |||
Футболчилик фаолияти
Клуб фаолияти
Симонян ёшлигида Сухумининг „Динамо“ клубида ўйнаган. Сухумида ўн олти йил яшаганидан сўнг, Симонян Москвага кўчиб ўтган ва у ерда „Криля Советов“ деб номланувчи маҳаллий „Криля Советов Москва“ клуби таркибига қўшилган. Горохов Симоняннинг Москвадаги биринчи мураббийига айланган.
„Криля Советов Москва“ 1948-йилги Совет Олий Лигасида охирги ўринни эгаллаганидан сўнг, клуб тарқатиб юборилган. Симонян 1949-йилда Москванинг „Спартак“ клуби билан шартнома имзолаган. Ўзининг биринчи йилида „Спартак Москва“ клуби биалн 1949-йилги Совет Олий Лигасида учинчи ўринни эгаллаган. Симонян ва Спартак ниҳоят 1952-йилги Совет Олий Лигасида ғалаба қозонишган. Никита фаолияти давомида „Спартак“ жамоасисафида 233 та ўйинда майдонга тушиб, 133 та гол урган.
Терма жамоадаги фаолияти
Симонян 1954-йилда Совет Иттифоқининг футбол терма жамоасига қўшилган. Никита жамоа билан 1956-йилда Мелбурнда бўлиб ўтган ёзги Олимпия ўйинларида иштирок этган. Жамоа Германия, Индонезия, Болгария ва ниҳоят Югославияни мағлуб этиб, футбол бўйича олтин медални қўлга киритган[3].
Симонян 1958-йилги ФИФА Жаҳон чемпионатида, биринчи жаҳон чемпионатида Совет футбол жамоаси аъзоси бўлган. Жамоа сардори Игор Нетто жаҳон чемпионатининг аксарият қисмида жароҳати туфайли майдонга туша олмагани учун унинг ўрнига Симонян жамоа сардори этиб тайинланган. Жамоа 4-гуруҳга жойлашган. Симонян Англия дарвозасига гол урган ва лекин совет жамоаси ўйин якунида дурангга эришган. Совет Иттифоқи сўнгги гуруҳ ўйинида Пеле бошчилигидаги Бразилия термасига мағлуб бўлган. СССР гуруҳ босқичида иккинчи ўринни эгаллаган, плей-офф босқичига йўлланма олган. Совет терма жамоаси чорак финалда Швецияга мағлуб бўлишган. Симонян ўзининг сўнгги ўйинини 1958-йил 19-июнда ўтказган. Симонян терма жамоа таркибида 20 та ўйинда иштирок этиб 10 та гол муаллифи бўлган[4].
Мураббийлик фаолияти
Симонян футболчи сифатида фаолиятини тугатгандан сўнг, 1960-йилда Москванинг „Спартак“ клубининг менежери ва бош мураббийи бўлган. Симонян ва „Спартак“ 1965-йилги Совет кубогини қўлга киритгач, Симонян клубни бошқаришни тўхтатган. Никита 1967-йилда яна „Спартак“ни бошқаришни бошлаган. „Спартак“ 1968-йилда яна СССР олий лигасида иккиcнҳи ўринни қўлга киритган. Клуб 1969-йилда Совет Олий Лигасини қўлга киритган ва Симонян бош мураббий сифатида иккинчи марта Олий лига чемпионлигини қўлга киритган. Симонян ва Спартак жамоаси биргаликда 1971-йилги Совет кубогини қўлга киритган эдилар. Симонян 1972-йилда „Спартак“ жамоасини бошқаришни бутунлай тўхтатган.
Симонян 1973-йилда Арманистоннинг „Арарат Ереван“ клубини бошқариш билан, мураббийлик фаолиятини қайта бошлаган. Арарат Ереван жамоаси билан дастлабки йилидаёқ, 1973-йилги Совет Кубогини қўлга киритган. Симонян қўл остида клуб ўзининг илк совет чемпионлигини ҳам қўлга киритган. Симонян 1974-йилда клуб мураббийлигидан кетган. Никита 1984-йилда „Арарат Ереван“ жамоасига қайтиб келган ва 1985-йилда клуб мураббийлиги тарк этган.
Маъмурий фаолият

Симонян кейинчалик Совет Иттифоқи футбол федерацияси, СССР спорт қўмитаси ва Россия футбол иттифоқида юқори лавозимларда ишлаган. 2009-йил 24-ноябрда Симонян Виталий Мутко истеъфога чиққанидан кейин Россия футбол иттифоқи президенти вазифасини бажарувчи этиб тайинланган. Симонян 2010-йилнинг 3-февралига қадар бу лавозимда эди. Россия футбол иттифоқининг навбатдан ташқари конференсиясида 3-феврал куни Сергей Фурсенко янги президент этиб сайланган.
Симонян Евро-2012 доирасида Ереванда бўлиб ўтган ва дуранг билан якунланган Россия ва Арманистон терма жамоалари ўртасидаги ўйинга ташриф буюрган эди. 2011-йилнинг 25-мартида, ўйиндан бир кун олдин Арманистон президенти Серж Саргсян Никита Симонянни „Шон-шараф“ медали билан тақдирлади. Тақдирлаш маросимида Симонян шундай деди:
Мен ушбу муҳтарам мукофотни олишдан фахрланаман. Биласизми, мен юз фоиз арманман. Менинг ота-онам артвинлик арманлар бўлиб, бир вақтлар геноциддан қочиб кетишган. Менинг отам буюк ватанпарвар эди. 1973-йилда „Арарат“ жамоасини бошқариш мен учун катта шараф эди. Бу йигитлар унвон ва кубокни қўлга киритганлари эса мен учун мураббий сифатида байрам эди. Дарҳақиқат, бу ажойиб жамоа эди…[5]
2012-йил 25-июнда Сергей Фурсенко истеъфога чиққанидан кейин Симонян иккинчи марта Россия футбол иттифоқи президенти вазифасини бажарувчи этиб тайинланган. Симонян 2012-йил 3-сентябрда, Николай Толстих Россия футбол иттифоқи президенти этиб сайланганидан сўнг ўз лавозимини тарк этган. Симонян ватандоши, „Спартак“ фахрийси Александр Мирзоян билан бирга Юра Мовсисянга „Спартак“ футболчиси бўлгани муносабати билан яхши тилаклар йўллаган. Симонян Мовсисянга шундай деб ёзган эди: "Азиз Юра, умид қиламанки, сен „Спартак“да мендан кўра кўпроқ унвон қўлга кириттасан. Сенга муваффақиятлар тилайман!" Мовсисян шундай жавоб берди:
Симоняннинг футболчи ва мураббий сифатидаги ютуқларидан ошиб кетиш қийин бўлади. Бундай юксак тилаклар учун катта раҳмат. Мен Симонян ва Мирзоянни энг буюк футболчилар деб биламан ва улар каби арман эканлигимдан фахрланаман. Мен уларнинг ўйинларини кўрмаганман, лекин биламан, улар „Спартак“ учун жуда кўп иш қилишган. Мен уларга [муваффақиятлар бўйича] яқин ҳам эмасман. [Аммо] Албатта, менинг режаларим бор. Мен голлар уриб, ғалаба қозонишни хоҳлайман. қачон бир нарса муваффақиятли бўлса, мен ўша пайтда тарихга кираман[6].
2013-йил 19-февралда Симонян янги „Спартак“ аренасининг тантанали очилиш маросимида қатнашган[7].
Ютуқлар
Клуб
- Ўйинчи
Спартак Москва
- Совет Олий Лигаси (4): 1952, 1953, 1956, 1958
- Совет Кубоги (2): 1950, 1958
- Совет олий лигасининг энг яхши тўпурари (3): 1949 (26 гол), 1950 (34 гол), 1953 (14 гол)
- Мураббий
Спартак Москва
- Совет Олий Лигаси (2): 1962, 1969
- Совет Кубоги (3): 1963, 1965, 1971
Арарат Ереван
- Совет олий лигаси (1): 1973-йил
- Совет Кубоги (1): 1973-йил
Мамлакат
Совет Иттифоқи
- Олимпиада ўйинлари (1): Олтин медал 1956-йил
- ФИФА Жаҳон чемпионати (1): 1958-йил чорак финалчиси
Индивидуал
- 3-даражали „Ватанга хизматлари учун“ ордени
- 4-даражали „Ватанга хизматлари учун“ ордени
- Дўстлик ордени
- Меҳнат Қизил Байроқ ордени
- "Шон-шараф белгиси" ордени
- „Владимир Илич Ленин таваллудининг 100 йиллиги муносабати билан“ юбилей медали
- „Меҳнат фахрийси“ медали
- Олимпия ордени
Манбалар
- ↑ „ру:Симонян награжден орденом "За заслуги перед Отечеством"“ (ру). www.чампионат.cом. Қаралди: 2013-йил 21-январ.
- ↑ „ру:Игроки ФК Спартак Москва за всю историю. Матчасть Спартака.“ (ру). www.спартакмосква.ру. Қаралди: 2013-йил 21-январ.
- ↑ „Никита Симонян“. Олймпедиа. Қаралди: 2021-йил 1-декабр.
- ↑ Маттҳиас Арнҳолд. „Никита Павлович Симонян – Гоалс ин Интернатионал Матчес“. Реc.Спорт.Соccер Статистиcс Фоундатион (2012-йил 31-май). Қаралди: 2012-йил 7-июн.
- ↑ „ру:Никита Симонян награжден армянским Орденом почета“ (ру). www.регнум.ру. Қаралди: 2013-йил 21-январ.
- ↑ „ҳй:Յուրա Մովսիսյանի պատասխանը Նիկիտա Սիմոնյանին“ (ҳй). спорт.неwс.ам. Қаралди: 2013-йил 30-январ.
- ↑ „ҳй:Նիկիտա Սիմոնյան. Հաճույքով դուրս կգայի "Սպարտակի" նոր ստադիոնի խաղադաշտ, եթե 20 տարի երիտասարդ լինեի“ (ҳй). спорт.неwс.ам. Қаралди: 2013-йил 19-феврал.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Никита Симонян“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Профиле анд интервиэw (русча)
- Никита Симонян Натионал-Фоотбалл-Теамс.cом сайтида
- Никита Симонян – ФИФА мусобақаларидаги натижалари (архивланган)
- 12-oktyabrda tugʻilganlar
- 1926-yilda tugʻilganlar
- Armavirda tugʻilganlar
- 2025-yilda vafot etganlar
- 23-noyabrda vafot etganlar
- Moskvada vafot etganlar
- NFT template with ID Vikimaʼlumotlarda mavjud boʻlmagan sahifalar
- FIFA player ID Vikimaʼlumotlarda mavjud boʻlmagan sahifalar
- SSSR erkak futbolchilari
- Armanistonlik erkak futbolchilari
- Rossiyalik erkak futbolchilar
- SSSR Oliy ligasi futbolchilari
- FC Spartak Moskva futbolchilari
- SSSR milliy terma jamoasi erkak futbolchilari
- Armanistonlik futbol murabbiylari
- Rossiyalik futbol murabbiylari
- SSSR futbol murabbiylari
- Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi murabbiylari
- SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustalari
- Olimpiyada medalini olgan futbolchilar
- 1958-yilgi FIFA Jahon chempionati oʻyinchilari
- Futboldagi erkak hujumchilar
