Николай Иванович Ил’минский (русча: Николай Иванович Ильминский; 1822—1891) Қозон университетининг туркий тиллари бўйича рус профессори. Рус православ черкови номидан маҳаллий татарлар билан ишлагани учун у „маҳаллий маърифатпарвар“ сифатида танилган.

Николай Иванович Ил’минский
Николай Иванович Ильминский
Таваллуди 5 Май [Э.У. 23 Април] 1822
Вафоти 8 Жануарй [Э.У. 27 Деcембер 1891] 1892
Қозон, Қозон губернаторлиги, Россия империяси
Касби Туркийшунослик
Шарқшунослик
Библия тадқиқотлари
Мукофотлари

Таржимайи ҳоли

Академик тилшунос сифатида муваффақият қозонганидан сўнг, у ўзини Рус православ черкови номидан миссионерлик фаолиятига бағишлади. Она тилини ўргатиш анимистлар бўлишини таъминлашнинг асосий омили эканлиги ҳақидаги фикрига асосланиб, у Илминский усулини ишлаб чиқди. 1863-йилда Илминский Қозон диний семинариясида шарқ тилларидан дарс бера бошлади. Татарлар учун татар тилида ўқув материаллари устида ишлади. Айнан ўша ерда Илиминский она тилини ўқитиш ҳақидаги ғоясини Илминский усули билан амалга оширди. Шундан сўнг у Санкт-Гурия биродарлиги қошидаги таржима комиссиясини тузишда ёрдам берди. 1904-йилга келиб 23 хил тилда асарлар яратилди[1]. Илминский, шунингдек, Николай Зернов томонидан Библиянинг кўплаб Осиё тилларига таржималари яратилишига катта ҳисса қўшган шахс сифатида тасвирланган. Николай Илмиский шунингдек, араб, форс, турк, татар, черемис, чуваш, қирғиз, мордвин, якут ва бошқа осиё тилларида сўзлаша олганини изоҳланган[2].

У педагог Иля Улянов билан яқиндан ҳамкорлик қилган ва унинг „шакл бўйича миллий, мазмунан православ“ деб таърифланган таълим модели Уляновнинг ўғли Владимир Ленинга таъсир қилган деб ҳисоблаш мумкин[3].

Манбалар

  1. ↑ Креиндлер. „Николаи Иванович Илминскй“. Қаралди: 2022-йил 5-сентябр.
  2. ↑ Зернов, Ниcолас. Ортҳодох Энcоунтер: тҳе Чристиан Эаст анд тҳе Эcумениcал Мовемент, 1961 — 49-бет. 
  3. ↑ Креиндлер. „Николаи Иванович Илминскй“. Тҳе Гале Гроуп. Қаралди: 2015-йил 20-март.

Ҳаволалар