Nikolay Shmidt
Николай Реинголдович Шмидт (1906-йил 31-октябр, Киев – 1942-йил 26-август, Тошкент) – совет радио ҳаваскори, алоқа ходими, Арктикада ҳалокатга учраган Италия дирижаблининг (1928) ҳалокат сигналини қўлбола қабул қилгич[1] билан биринчи бўлиб ушлаганлиги билан танилган.
| Николай Реинголдович Шмидт | |
|---|---|
| Таваллуди |
1906-йил 31-октабр |
| Вафоти |
1942-йил 26-август Тошкент |
| Фуқаролиги | Совет Социалистик Республикаси |
| Касби | Радио инженер |
Биография
1920-йилда Владивостокдаги мактабда ўқиётганда радиотехникага қизиқиб қолди ва 14 ёшида ўзининг биринчи радио узатгичини йиғди. Ўсмирнинг радио узатгич билан ўтказган тажрибалари япон босқинчи кучлари вакилларида шубҳа уйғотди ва Николай Шмидт радиотехника тажрибаларини вақтинча тўхтатди[1].
1924-йилда Нижний Новгородда Шмидт радио хабарларни узатиш ва қабул қилиш бўйича ишларни давом эттирди. 1925-йилдан бошлаб аввал Заветлуже қишлоғида (ҳозирги Петрецовский қишлоқ посёлкасининг бир қисми), кейин Шимолий Двина вилояти, Вохма қишлоғида проектор бўлиб ишлаган[2][1].
1928-йил 3-июнда Вохма қишлоғидан „Италия“ дирижаблининг экипажидан авария сигналини олиш учун қисқа тўлқинли бир қувурли қабул қилгичдан фойдаланди[1]. Италияликларни қутқариш иштирокчиси сифатида у олтин соатлар, ОСОАВИАКҲИМ Марказий Кенгашининг эсдалик нишони ва Радио Дўстлиги Жамиятининг дипломи билан тақдирланди.
Кейинчалик СССР Алоқа халқ комиссарлигида, Ўзбекистон ССР Алоқа халқ комиссарлиги илмий-синов стансиясида ишлаган.
1941-йил декабр ойида Совет Иттифоқига қарши ташвиқот ва жосусликда айбланиб ҳибсга олинган. Айбловда Шмидтнинг уйида радио ускуналари ва қабул қилгичлар ва узатгичларнинг таркибий қисмлари топилганлиги (уруш бошланганидан кейин фуқароларга уларни топшириш буюрилган) асосий далил сифатида кўрсатилган. Бундан ташқари, у ҳукуматнинг кадрлар сиёсати ҳақида танқидий баёнотлар берганликда айбланган.
СССР НКВД нинг 1942-йил 1-августдаги навбатдан ташқари йиғилишининг қарори билан Совет Иттифоқига қарши ташвиқоти учун ўлимга ҳукм қилинди. Шмидт ўша йилнинг 26-августида отиб ташланди ва 1984-йил 12-августда вафотидан кейин реабилитация қилинди.
Кино
"Қизил чодир" (1969) Совет-Италия ҳамкорлик филмида Николай Шмидт ролини актёр Николай Иванов ижро этган. Филм чиқарилган вақтда Шмидт ҳали реабилитация қилинмаган эди.