Nikotin

Никотин, C|0Ҳ14Н2 — алкалоид, ўзига хос ҳидли, мойсимон, учувчан, рангсиз суюклик. Қайнаш температураси 247°, ҳаво таъсирида қўнғир тусга киради. Сувда ва органик эритувчиларда яхши эрий-ди, кучли асос. Тамаки ва баъзи бошқа ўсимликлар таркибида бўлади. Илк бор Европага тамакини франсуз дипломан-ти Ж. Нико (шу сабабли ўсимлик Ниcотиана табаcум, алкалоиди ниcотине деб номланган) олиб келган (1560). Н. 1828-йилда ўсимликдан ажратиб олинган, 1904-йилда эса швейсариялик кимёгар А. Пикте синтез йўли билан олган. Н. кучли заҳар, унинг бир неча томчиси (200 г тамакидаги 100–200 мг миқдори) кишини ўлдириши мумкин. Одам Н.дан заҳарланганда кўнгли айнийди, ко'нгил айниши, ичи кетади, нерв сис-темаси, нафас ва юрак фаолиятининг бузилиши каби салбий оқибатлар ке-либ чиқади. Н. сулфатнинг 40%ли сувдаги эритмаси ва тамакининг сувдаги экстракти қишлоқ хўжалигида инсектицид сифатида қўлланади. Саноатда Н.дан никотин кислота олинади.