Nimba okrugi
Нимба округи Либериянинг шимоли-шарқидаги округ бўлиб, шарқда Кот-д’Ивуар Республикаси ва шимоли-ғарбда Гвинея Республикаси билан чегарадош. Унинг пойтахти — Санниқуэллиэ ва энг гавжум шаҳри — Ганта . Округнинг майдони 11,551 сқуаре километре (4,460 кв ми), Нимба Либериянинг 15 округи ичида энг каттаси[1]. Округда олтита қонуний округ мавжуд. 2008-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, у 462,026 аҳолига эга бўлиб, у Либериядаги иккинчи энг зич округга айланди[1].
Нимба Cоунтй | |
|---|---|
| Cоунтй | |
 Байроқ | |
| Асос солинган | 1964 |
| Аҳолиси (2008) |
462 026 |
| Вақт минтақаси | УТCГМТ |
Гвинея-Кот-д’Ивуар чегарасининг бир қисмини белгиловчи Нимба тоғи (Маҳн (ёки Мано) тилида Неинбаа Тоҳн) номи билан аталган Нимба, шунингдек, ғарбда Бонг ва Гранд Басса округлари, жануби-ғарбда Риверcесс округи билан чегарадош. ва жануби-шарқда Гранд Геде округи . Нимба шимолий ва шимоли-шарқий қисмлари Гвинея Республикаси билан чегарадош, шимоли-шарқида эса Кот-д’Ивуар чегарасида жойлашган.
Ҳукумати
Нимба округи — Либериянинг ўн беш округидан бири. Уилям В.С.Тубман (1944-1971) нинг қарийб ўттиз йиллик бошқаруви даврида ҳозир Нимба округи деб аталадиган ҳудуд Либериянинг учта вилоятидан бири эди: Ғарбий вилоят, Шарқий вилоят ва Марказий провинция. Олтмишинчи йилларда Тубман бу вилоятларни округларга айлантирди. Марказий вилоят Нимба округи деб номланувчи ҳудудга айланди.
1989-йилда биринчи Либерия фуқаролар уруши бошланишидан олдин округда 310 мингдан ортиқ аҳоли истиқомат қилган. Округларда юқори ижроия ҳокимияти округ президенти томонидан тайинланадиган округ бошлиғи ҳисобланади. Ҳозирги округ бошлиғи Д. Дор Купер, бош маъмурий офицер[2]. 2017-йилда президент Эллен Жонсон Серлиф томонидан тайинланган. У 2018-йилда маъмуриятдаги ўзгаришлардан сўнг президент Жорж Веа томонидан қайта тайинланган эди.
Миллий қонун чиқарувчи органлари
Округ икки палатали қонун чиқарувчи ҳокимиятда икки сенатор ва тўққизта вакилдан иборат. Ҳозир Нимба округи фуқароларига хизмат қилаётган икки сенатор катта сенатор шаҳзода Ёрми Жонсон ва кичик сенатор Томас Семандаҳн Групеэдир .
Маъмурий туманлари
2008-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, Нимба округидаги 17 та маъмурий туманда қуйидаги аҳоли сони мавжуд[1].
- Боэ ва Қуилла тумани (18 262)
- Буу-Яо тумани (40 007)
- Доэ тумани (35 918)
- Гарр Баин тумани (61 225)
- Гбеҳлай-Геҳ тумани (32 176)
- Гби ва Дору тумани (8,131)
- Гбор тумани (10 875)
- Кпарблеэ тумани (11 424)
- Леэwеҳпеа-Маҳн тумани (24 747)
- Меинпеа-Маҳн тумани (24,157)
- Санниқуэллиэ-Маҳ тумани (25 370)
- Тваҳ дарёси тумани (37 479)
- Гарр Баин тумани (37 479)
- Wеэ-Гбеҳй-Маҳн тумани (32 934)
- Ярмейн тумани (22 718)
- Ярпеа Маҳн тумани (21 647)
- Ярwеин Меҳнсонноҳ тумани (25 584)
- Зоэ-Гбао тумани (29 372)
Сайлов округлари
2008-йилги аҳолини рўйхатга олишдан бери Нимба округида 9 та сайлов округи мавжуд[1]:
- Нимба тумани 1 Гарр Баин тумани
- Нимба тумани 2 Гарр Баин тумани, Санниқуэллиэ-Маҳн тумани ва Ярпеа Маҳн тумани
- Нимба тумани 3 Гарр Баин тумани, Гбеҳлей-Геҳ тумани ва Ярмеин тумани
- Нимба тумани 4 Гбор тумани ва Тваҳ дарёси тумани
- Нимба тумани 5 Буу-Яо тумани
- Нимба тумани 6 Боэ &амп; Қуилла тумани, Гблор тумани, Доэ тумани ва Кпарблеэ тумани
- Нимба тумани 7 Зоэ-Гбао тумани ва Wеэ-Гбеҳй-Маҳн тумани
- Нимба тумани 8 Леэwеҳпеа-Маҳн тумани ва Меинпеа-Маҳн тумани
- Нимба тумани 9 Гби ва Дору тумани, Доэ тумани ва Ярwеин-Меҳнсоноҳ тумани
Демографияси
Нимба округидаги асосий этник гуруҳлар Дан, шунингдек, Гио ва Мано номи билан ҳам танилган. Одатда Гио номи билан танилган Дан Кот-д’Ивуар чегарасига яқинроқ яшайди. Ўша франсуз тилида сўзлашадиган мамлакатда улар Якуба сифатида танилган. Мано Гвинея чегарасига яқинроқ яшайди.
Краҳн, Гби ва Дору каби маҳаллий озчилик гуруҳлари ҳам бор. Кичик Кпелле ва Басса аҳоли пунктлари мос равишда Бонг округи ва Гранд Басса округи чегаралари яқинида жойлашган. Булар Нимба округининг тарихий туб аҳолиси бўлиб, шаҳар ва қишлоқларга жойлашдилар.
Мандинго халқи каби Либериянинг бошқа қисмларидан келган турли этник гуруҳлар ҳам бу эрга жойлашдилар. Улар Лофа округи, Гвинея ва Кот-д’Ивуарнинг туб аҳолисидир. Бошқа қабила халқлари орасида Лофадан лормалар ҳам бор. ХХ аср бошидан Ғарбий Африканинг барча қисмларидан келган халқлар Нимбага жойлашдилар.
Этник Дан (Гио) ушбу ҳудудларга эгалик қилади ва уларда яшайди: Гбеҳлай-Геҳ низомли округи, Зоэ-Геҳ низомли округи ва Таппита округи. Асосий шаҳарлар: Карнплай Сити, Баҳн Сити, Таппитта Сити, Байлеҳглай, Буутуо, Гарплай, Тове шаҳри, Граиэ, Гблоулай ва бошқалар.
Ман (ёки Мано) этник гуруҳлари Санниқуэллиэ Маҳ низом округи, Саcлепеа Маҳ низом округи ва Яҳwин-Меҳнсонноҳ низом округига эгалик қилади ва яшайди. Асосий шаҳарлари: Санникелли Сити, Ганта Сити, Саклепи Сити, Флумпа, Зекепа, Канвин, Екепа ва бошқалар.
Этник Краҳн Кпеаҳблеэ туманидаги Кот-д’Ивуар чегараси бўйлаб яшайди. Асосий шаҳарлари — Зоудру, Беҳвоалоа, Ёурпеа Олд Тоwн, Ёурпеа Неw Тоwн ва бошқалар. Бошқа этник маҳаллий гуруҳлар, Гби ва Дору, Гранд Басса ва Риверcесс округлари чегарасида яшайди. Уларнинг асосий шаҳарлари — Гланн Тоwн, Cамп Оне, Кидкаъс Тоwн ва Торкпор’с Тоwн.
Гио ва Мано этник гуруҳи биргаликда Дан деб аталади ва яқин қариндош қабилалардир.
Дан халқи Кот-Д’Ивуар ва Гвинеяда ҳам яшайди. Дан тили Африка тилларининг Манде гуруҳига тегишли.
Ганта мамлакатнинг иккинчи йирик шаҳрига айланди. Унинг аҳолиси, бизнес синфи каби ўсди.
Соғлиқни сақлаш соҳаси
Нимба шаҳрида кўплаб аҳоли учун сифатли тиббий хизматдан фойдаланиш имконияти йўқ. 2008-йил ҳолатига кўра, ЛАМCО томонидан қурилган Екепадаги шифохона энди Арcелор-Миттал томонидан бошқарилади. Санниқуэллиэ шаҳридаги Cоунтй Йўналтирувчи касалхонаси Жорж Вей Харли касалхонасидир. У фақат Нимба округи Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан ҳомийлик қилинади. Округ соғлиқни сақлаш ходими доктор Коллинз С. Боwаҳ ва Cоунтй Йўналтирувчи касалхонасининг тиббий директори Гантадаги кичик доктор Лавела Б. Кортимаи.
Методистлар черкови хусусий шифохонани бошқаради. Э ва Ж касалхонаси 2016-йилда Нимба округининг Ганта шаҳрида очилган. Саcлепеа шаҳрида Либерия ва Африка ҳукумати биргаликда Саcлепеа комплекс соғлиқни сақлаш марказини бошқаради. Нимба округи соғлиғида 74 та функционал соғлиқни сақлаш муассасалари мавжуд бўлиб, улардан битта минтақавий йўлланма мавжуд: Жексон Ф. Доэ касалхонаси.
Яна қаранг
- Нимба миллий ўрмони
- Гио миллий ўрмони
- Ганта
- Таълим
Маълумотномалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „2008 Популатион анд Ҳоусинг Cенсус“. Говернмент оф тҳе Републиc оф Либериа (2009-йил 11-май). 2013-йил 11-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 5-август.
- ↑ „Нимба Cоунтй Девелопмент Агенда“. Републиc оф Либериа. 2010-йил 22-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 20-октябр.
Ҳаволалар
- Жой номлари кодлари [ <спан титле="Деад линк таггед Фебруарй 2018">доимий о'лик ҳавола</спан> ]
- ҳттп://www.либерианобсервер.cом/ноде/9038 (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-09-28 санасида архивланган) — Нимба/Гранд Гедеҳ тинчлик ташаббуси
- ҳттп://www.неcлибериа.орг/пг_имг/НИмба_Элеcторал_Дистриcц__Упдатед_Детаилс.пдф