Niqob

Ниқоб — маскарад, карнавал қатнашчисининг ўзини танитмаслик учун юзига киядиган (кўз ўрни очиқбўлган), баъзан одам башарасини, хдйвон ёки афсонавий махдуқ бошини тасвирлай-диган махсус крплама. Ҳозирги Н.лар мағ-зи сохта, пластмасса, резина ва бошқа ма-териаллардан ясалади. Н. кад. замонларда ов қилинган ҳайвон ва қушларнинг та-биий каллалари, пўстаклари ва патларидан ясалган. Одам тимсолларини кўрсатишда калла суяклари ишлатилган. Кейинчалик улар ўлган кишини эслаш ва аждодлар руҳига сиғиниш билан боғлиқ маросимларда қўлланувчи шартли тасвирлар билан алмаштирилган. Юнон ва Рим театрида, Шарк, мамла-катлари ва қад. Хоразм, Бақтрия, Пар-кона (Даван), Сўғдиёна давлатларидаги анъанавий шаклдаги театрларда Н.дан кенг фойдаланилган. Афросиёб, Холчаён, Ойхоним, Тупроққалъа каби қад. шаҳарлардан топилган Н. тасвирлари шундан далолатдир. Археологик қазишлар натижасида Афросиёбдан (1 -а.) қўлида Н. ушлаб турган тўрт актёрнинг тасвири, Тупроққалъадан (3аср) машарабоз Н.и топилган. У рта асрларда Н. машарабозлар театрида кенг қўлланган. Хоразм машарабозлари "Хатарли ўйин" деган туркум томошаларида шу кунгача Н.дан фойдаланиб келадилар. Мамлакатнинг бошқа жойларида Н. дор машарабозлари томошаларида учрайди. Ҳиндистон, Хитой, Япония ва бошқаларнинг замонавий театрларида Н. ўрнига кўпинча ниқобсимон гримлардан фойдаланилади. Шунингдек, бу мамлакатлар ва баъзи Африка халқлари томошаларида от, шер, аждарқо ва бошқа ҳайвон ҳамда афсонавий мавжудотлар ифодаланган Н. либослар кенг тарқалган (яна қаранг Маска).

Муҳсин Қодиров.