Noha
Новҳеҳ, Ноҳай ёки Ноҳа (форсча: نوحه новҳеҳ, урдуча: نوحہ; ўқилиши: нūḥа/навḥа; озарбайжонча: Нўвҳə/Нөвһә/نؤوحه)[1], шиа қарашларига кўра талқин қилинганда, Карбало жангида Ҳусайн ибн Али, унинг оила аъзолари ва сафдошларининг шаҳид бўлганлиги ҳақида ёзилган марсия ҳисобланади. Шиа қарашлари нуқтаи назаридан талқин қилинганда, ноҳа Карбало жангида Ҳусайн ибн Али ва унинг оила аъзолари, шунингдек саҳобаларининг шаҳид бўлганлиги ҳақидаги элегия ҳисобланади[2].
Марсия ва Ноҳа исломдан олдинги араб ва форс маданиятининг тарихий ва ижтимоий муҳитига хос тарзда ёзилган[3]. Марсиянинг қисмлари Ноҳа ва Соаз деб аталади, бу услуб мотам маъносини ифодалайди. Ноҳа мотам шеъри ҳисобланади[4]. Мотам шиа мазҳаби ва унинг издош тармоқлари адабиётида марказий ўринни эгаллайди. Ҳусайн ва Карбало фожиасини марсия қилиб куйлайдиган анъана фақат араб ёки форс тилида ижод қилувчи шоирлар томонидангина ёзилмаган. Турли тилларда ижод қилувчи шоирлар ҳам ўз тилларида ноҳа ва исломий марсиялар яратишган. Ноҳа ўқийдиган шоирлар ноҳахон деб аталади[5].
Манбалар
- ↑ "Нөвһә." Азербаижан Совиэт Энcйcлопедиа: Волуме ВИИ: Эгйпт – Прадо. Баку: Генерал Эдиторшип оф тҳе Азербаижан Совиэт Энcйcлопедиа. Эдитор: Ж. В. Гулиев. 1983. п. 300.
- ↑ "Пунжаб". Тҳе Cонcисе Гарланд Энcйcлопедиа оф Wорлд Мусиc. Роутледге. 2013. п. 1053. ИСБН 978-1-136-09594-8. ҳттпс://боокс.гоогле.cом/боокс?ид=а90рБгААҚБАЖ&пг=ПА1053.
- ↑ „Урду Марсиай анд Ноҳай“. АБНА (2010-йил 6-декабр). Қаралди: 2015-йил 12-декабр.
- ↑ „Терминологй оф Урду Поэтрй“. Интекҳаб-о-Лугҳат. 2018-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 12-декабр.
- ↑ „Ноҳа Кҳаwан Меанинг ин Энглиш Тҳренодист نوحہ خواں | Урду то Энглиш Диcтионарй“.