Нони меваси ва шарбати

Нони шарбати – Жануби-шарқий Осиё ҳамда Австралиянинг Мориндо ҳудудидаги cитрифолиа дарахти мевасидан тайёрланади. У кўпчилик томонидан касалликларни бартараф этувчи восита исфатида ишлатилади. Аммо даволовчи хусусиятлари ҳақида етарлича маълумотлар мавжуд эмас[1].

Тарихи

1998-йил 26-августда Аризона, Калифорния, Неw Жерсей, Техас давлатлари нони шарбати ишлаб чиқариш бўйича келишув имзолаган. Унинг доирасида истеъмолчилар, реклама агентликлари томонидан даво қилинган шарбатнинг тиббий аҳамияти кўриб чиқилган. Бунга кўра, шарбат диабетик, депрессияга қариши тасир қилади, геморой, артрит касалликларини даволашда самарали ҳисобланади.

Шартнома хулосалари бўйича Мориндо қуидагиларга рози бўлди:

  • Унинг таҳитиан нони деб номланган туридан дастлаб озиқ-овқат ва фармасевтика идораси руҳсати билан даво чоралари сифатида фойдаланиш;
  • Истеъмолдан сўнг соғликка нисбатан салбий ҳолатлар кузатилса, илмий далиллар билан даво тўғри эканлигини исботлаш;
  • Бажарилган даво чораларини сохталаштириш, стеъмолчининг одатий тажрибаси эканлигини сохта гувоҳлар билан кўрсатиш;
  • Даволаш мақсадида қўллашда етарли далиллар бўлмаса бу даво чорасини қўлламаслик[2].

Дориворлиги

2004-йилда АҚШ озиқ-овқат ва фармасевтика идораси Флора штатига озиқ-овқат, дори-дармон ва косметика тўғрисидаги федерал қонуннинг биринчи бўлимини бузганлиги учун огоҳлантириш берди. Флора шарбат ишлаб чиқарувчилари томонидан нони шарбати дориворлиги бўйича 12 та асоссиз даволар аниқланган. ФДА мактубида нони шарбатидаги фитокимёвий скополетин ва дамнакантал моддаларининг соғлик учун фойдалари ва организмда биологик фаоллиги аниқланмаган. Бундан ташқари унинг соғлиқ учун фойдаларида илмий асос ёқлиги икки олим: Исабелла Аббот ва Ралпҳ Ҳеиниcке томонидан айтиб ўтилган[3].

Заҳарлилиги

Нони шарбати тайёрланадиган меваларнинг барглари, илдизи ва мевалари ҳам жигар ва бошқа органлар учун заҳарли ҳисобланади[4]. 2005-йилги клиник қайдларда таҳитиан нони шарбатини истеъмол қилишдан ўткир гепатит касаллиги ҳолатлари кузатилган. 2006-йилда ушбу ҳолат Европа озиқ-овқат хавфсизлиги ҳизмати томонидан кўриб чиқилган, мева таркибидаги моддаларнинг жигар ҳужайраларига таъсири ўрганилган[5]. АҚШ Миллий қўшимча ва Интегратив Саломатлик маркази жигар касаллиги бор одамларга нони шарбати истеъмол қилмасликни маслаҳат берган[6][7].

Нони шарбатидан салбий ҳолатлар кўпайганлиги сабабли Франсия[8], Финландия, Ирландияда озиқ-овқат хавфсизлиги бўйича идоралар ва Германияда тиббий тергов назоратлари ташкил қилинган[9].

Нони шарбати таркибида кўп миқдорда калий элементи бўлгани сабабли у буйраклар фаолиятига ҳам салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Бу билан эса диэтадаги одамлар нони шарбати истеъмол қилишни чеклаш кераклиги тушинилади.

Касалликларда аҳамияти

Нони шарбати ҳамда мевалари ҳам тиббиётда ОИВ, юрак касалликлари, саратон кабиларни даволашда тағриб қилинади. Америка саратон жамияти томонидан айтилган эътироф бўйича эса у саратон касаллигини даволаши ҳақида манбаларда исботланмаган[10][11][12].

Манбалар

  1. ↑ „Нони плант“. Америcан Cанcер Соcиэтй (2008-йил 1-ноябр). 2008-йил 25-мартда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ Бреэн, Чарлес М. „Wарнинг леттер фром тҳе ФДА то Флора, Инc.“. Фоод анд Друг Администратион (2004-йил 26-август). 2009-йил 25-сентябрда асл нусхадан архивланган.
  3. ↑ „Нони Таҳитиан Плус“. Фда.гов (2009-йил 30-апрел). 2011-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 9-июл.
  4. ↑ "Ан антҳрақуиноне wитҳ потент қуиноне редуcтасе-индуcинг аcтивитй анд отҳер cонституэнц оф тҳе фруиц оф Моринда cитрифолиа (нони)". Ж. Нат. Прод. 68 (12): 1720–2. Деcембер 2005. дои:10.1021/нп050383к. ПМИД 16378361. 
  5. ↑ „ЭФСА ре-ассессес сафетй оф нони жуиcе“. Эуропеан Фоод Сафетй Аутҳоритй. 6 Септембер 2006. Ретриэвед Оcтобер 19, 2020.
  6. ↑ "Ҳербал ҳепатотохиcитй: аcуте ҳепатитис cаусед бй а Нони препаратион (Моринда cитрифолиа)". Эуропеан Жоурнал оф Гастроэнтерологй & Ҳепатологй 17 (4): 445–7. Април 2005. дои:10.1097/00042737-200504000-00009. ПМИД 15756098. 
  7. ↑ Додд, Д. Э.; Лайко, Д. К.; Cантwелл, К. Э.; Wиллсон, Г. А.; Тҳомас, Р. С. (2013). "Субчрониc Тохиcитй Эвалуатион оф Антҳрақуиноне ин Фисчер 344 Рац". Интернатионал Жоурнал оф Тохиcологй 32 (5): 358–367. дои:10.1177/1091581813501701. ПМИД 23966314. 
  8. ↑ Паттон, Доминиқуэ (Оcтобер 26, 2005). „Франcе wарнс cонсумерс офф нони жуиcе“. Нутраингредиэнц.cом. Ретриэвед Оcтобер 19, 2020.
  9. ↑ "Опинион он тҳе сафетй оф Таҳитиан Нони® 'Моринда cитрифолиа (нони) фруит пуреэ анд cонcентрате' ас а новел фоод ингредиэнт". Тҳе ЭФСА Жоурнал (Эуропеан Фоод Сафетй Аутҳоритй) 998 (4): 1–16. 2009. дои:10.2903/ж.эфса.2009.998. 
  10. ↑ Паттон, Доминиқуэ. „Франcе wарнс cонсумерс офф нони жуиcе“. Нутраингредиэнц.cом (2005-йил 26-октябр). Қаралди: 2020-йил 19-октябр.
  11. ↑ (Аугуст 4, 2004), ФСАИ – Фоод Сафетй Аутҳоритй Wарнс оф Унсубстантиатед Cлаимс он Нони Жуиcе (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-03-25 санасида архивланган) Ретриэвед Оcтобер 19, 2020.
  12. ↑ "Ҳепатитис индуcед бй Нони жуиcе фром Моринда cитрифолиа: а раре cаусе оф ҳепатотохиcитй ор тҳе тип оф тҳе иcеберг?". Дигестион 73 (2–3): 167–70. Фебруарй 2006. дои:10.1159/000094524. ПМИД 16837801.