Норгес банк – Норвегиянинг марказий банки. Банк Норвегияда иқтисодий барқарорликка ёрдам беради. Норгес банк Норвегия давлат пенсия жамғармасини ва банкнинг ўз валюта захираларини ҳам бошқаради[2].

Норгес банк
Норгес Банк
Headquarters
Ҳеадқуартерс
Бош қароргоҳи Осло
Ташкил этилган йили 1816-йил 14-июн (1816-06-14)
Мулкчилик шакли 100% Давлат мулки[1]
Раис Ида Волден Бакки
Марказий банки Норвегия
Валютаси Норвегия кронаси
Олтин-валюта захиралари 54 580 миллион АҚШ доллари[1]
Веб сайти www.норгес-банк.но
Норвегия облигациялари

Тарихи

Норвегия марказий банкининг тарихи 1816-йилга бориб тақалади, ўшанда Даниядан ажралиб чиққанидан ва Швеция билан бирлашганидан икки йил ўтгач, Норгес банк 14-июнда Стортинг қонуни (Норвегия парламенти томонидан) асосида ташкил этилган. Кейин банк пул бирлиги сифатида специалерни (риксдоллар) тақдим этди. Риксдоллар 120 скиллингга ёки ҳар бири 24 скиллингга тенг бўлган 5 ортга (ригсорт) бўлинган[3].

1875-йил 17-апрелдаги Пул тўғрисидаги қонун далер ва скиллинг атамаларини тўхтатди ва пул бирлиги 100 øрега бўлинадиган крона бўлиши кераклигига қарор қилинди. Бу Норвегиянинг ўша йилнинг 16-октябрида Скандинавия валюта иттифоқига киришига тайёргарлик кўриши учун қилинган. Ушбу иттифоқ 1873-йилда Дания ва Швеция ўртасида олтин билан ҳимояланган умумий Скандинавия тангасини яратиш бўйича қўшма комиссия (унда Норвегия иштирок этган) тавсиясига биноан ташкил этилган. Бу бошқа мамлакатлар тангалари ўз тангалари билан бир хил асосда қонуний тўлов воситаси бўлиши кераклигини англатади. Иттифоқ 1914-йилгача фаолият кўрсатди; кейинчалик у барча амалий аҳамиятини йўқотди, лекин 1972-йилгача расмий равишда бекор қилинмади[3].

1897-йил 1-январда Норгес банкнинг манзили Трондҳаймдан Кристианияга (Осло) кўчирилди ва 1906-йилда Банкплассенда 80 кишилик, шу жумладан банкнотларни босиб чиқариш заводи ишчилари учун янги бош биноси очилди[3].

Иккинчи жаҳон уруши пайтида Норгес банк 1940-йилда вақтинча Лондонга кўчирилди, бунинг натижасида Норвегия қувғиндаги ҳукумати янги бошқарув кенгашини тузди. Банкнинг олтин захиралари Ондалснес, Молде ва Тромсё орқали Лондонга, у ердан Ню-Ёрк ва Оттавага кўчирилди. Бу олтин ва банкнинг бошқа валюта захиралари Лондон бошқаруви назорати остида эди. Шу билан бирга, банк Норвегияда фашистлар кўрсатмаси остида ўз фаолиятини уруш тугагунга қадар ва Лондон бошқаруви ўз лавозимини тарк этгунга қадар давом эттирди. Урушдан кейинги тергов комиссияси банкнинг Осло раҳбарияти нацист ҳукуматига нисбатан қатъий ва тўғри муносабатда бўлган деган хулосага келди[3]. 1962-йилда зарбхона назорати органи ва қироллик зарбхонаси давлатдан Норгес банкка ўтказилди[3].

Норгес банк инвестиция бошқаруви

Норгес банк инвестиция бошқаруви (НБИМ, Норгес Банк Инвестмент Манагемент) банкнинг алоҳида филиали бўлиб, Ҳукумат пенсия жамғармаси – Глобал бошқаруви учун жавобгардир. НБИМ Норгес банкнинг валюта захираларини ҳам бошқаради. НБИМ жамғарма активлари ва валюта захираларини халқаро қимматли қоғозлар ва доимий даромадли воситалар, пул бозори воситалари ва деривативларга инвестиция қилади.

Марказий банк раҳбарлари рўйхати

Қуйида Норгес банкнинг ўтмишдаги ва ҳозирги бошқарувчилари рўйхати келтирилган. 1892-йилги қонун кенгашга доимий раислик қилди. 1985-йилда Ижроия кенгаши атамаси киритилди ва раис Марказий банк раиси этиб тайинланди, қуйидаги шахслар раис ва бошқарувчи лавозимларида ишлаганлар[4].

  • Карл Гетер Бомҳофф (1893–1920)
  • Николай Ригг (1920–1946)
  • Арнолд Кристофер Рестад (Лондон филиали раҳбари 1940 – 1945)
  • Гуннар Жан (1946–1954)
  • Эрик Брофосс (1954–1970)
  • Кнут Гетз Волд (1970–1985)
  • Ҳермод Сконланд (1985–1993)
  • Торштейн Моланд (1994–1995)
  • Келл Сторвик (1996–1998)
  • Свеин Едрем (1999–2010)
  • Эйстейн Олсен (2011 – 2022)
  • Ида Волден Бакки (2022 – ҳозирги кунгача)

Лондон филиали

  • Арнолд К. Рестад (Лондон филиали раҳбари 1940 – 1945)

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Wеиднер, Жан „Тҳе Органисатион анд Струcтуре оф Cентрал Банкс“ (ПДФ). Каталог дер Деуцчен Натионалбиблиотҳек (2017).
  2. ↑ „Абоут тҳе Банк“.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Норгес Банк. „Норге Банк'с Ҳисторй“. Норгес Банк. 2012-йил 1-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 22-май.
  4. ↑ „Говернорс оф Норгес Банк“. норгес-банк.но (2022-йил 1-апрел). Қаралди: 2-апрел 2022-йил.

Ҳаволалар