Nozofobiya

Нозофобия (инглизча: носопҳобиа, қадимги юнонча: νόσος — „касаллик“ + пҳосос — „қўрқув“) — ҳаётга хавф туғдирадиган касалликларнинг ривожланишидан иррационал қўрқув билан намоён бўладиган безовта қилувчи фобик касаллик. Нозофобия кўпинча тиббиёт талабалари касаллиги деб аталади. Бу нозофобия турли касалликлар ҳақида маълумот билан ўралган тиббиёт талабаларига таъсир қилади деган тахминга асосланади. Аммо 2014-йилги тадқиқот бу фикрни камроқ қўллаб-қувватлайди^[1].

Аломатлар

Нозофобия аломатлари саратон, юрак касаллиги ёки ОИВ каби ҳаётга хавф туғдирадиган касалликларнинг ривожланишидан аниқ ва доимий қўрқувдир. Бу ташвиш, қоида тариқасида, тиббий кўрикдан кейин ҳам давом этади, беморнинг жисмоний ҳолатига ва аломатлар мажмуасига таъсир қилиши мумкин:^[1]

бош айланиши
кўнгил айниши
пулснинг тезлашиши
терлаш
тез нафас олиш
уйқу муаммолари.

Сабаблари

Нозофобия ривожланишига ёрдам берадиган баъзи омиллар мавжуд:

Соғлик ҳақида қайғуриш
Беморнинг даволаб бўлмайдиган касалликдан ўлими
Чет элдаги йирик эпидемиялар баъзи одамларда нозофобияга олиб келиши мумкин

Мутахассислар, шунингдек, Интернетда тиббий маълумотларга бепул кириш ҳам муҳим рол ўйнаган бўлиши мумкин, чунки ҳар қандай фойдаланувчи ҳар қандай касалликнинг аломатларини топиши мумкин. Бу шундай кенг тарқалган ташвиш сабабига айландики, бунинг учун ҳатто атама ҳам бор — гйперчондриа. Биполяр бузуқлик, шизофрения, клиник депрессия ёки обсесиф-компулсив бузуқлик каби бошқа психиатрик касалликларга чалинган беморлар жиддий касалликдан қўрқиш эҳтимоли кўпроқ бўлиши мумкин. Нозофобия пайдо бўлишининг яна бир сабаби — бу одамнинг ёшлигида бошдан кечирган касаллиги, унинг такрорланишидан қўрқади.^[2]

Даволаш

Қоида тариқасида, нозофобия касалликларнинг ривожланишидан ташвишланиш кундалик ҳаётга халақит берганда ташхис қилинади. Нозофобияни етарлича жиддий касаллик деб ҳисоблаш мумкин эмас ва шунингдек уни юзаки даволаш мумкин эмас — бу бошқа ҳар қандай касаллик каби ўз вақтида даволанишни талаб қилади. Ўз-ўзидан даволаниш бунга лойиқ эмас, чунки бу ҳаёт учун хавфли бўлиши мумкин. Нозофобияни даволаш учун хулқ-атвор терапияси кўпинча тавсия этилади. Муқобил усуллар ҳам тавсия этилади, жумладан, масалан, медитация. Нозофобия деярли доимий стресс ҳолатини келтириб чиқарганлиги сабабли, софрология каби усуллар ёки ҳатто ёга ва тайстзи каби медитацион амалиётлар ёрдам бериши мумкин.^[3]

Тиббий даволаниш

Муайян фобияларни даволаш учун мўлжалланган дори-дармонлар мавжуд бўлмаса-да, баъзи дорилар нозофобия даражаларни камайтиришга ёрдам беради ва терапия билан бирга фойдаланилганда фойдали бўлиши мумкин:

Бета-блокерлар ташвиш даражасини камайтиришга ёрдам беради. Масалан, улар юрак тезлигини барқарор ушлаб туришга ва юқори қон босимининг олдини олишга ёрдам беради.
Бензодиазепинлар ҳам ташвиш даражасини камайтиришга ёрдам беради, аммо бу дори ўзига қарам бўлиши мумкинлиги сабабли, у узоқ муддатли фойдаланиш учун мўлжалланмаган.^[3]

Нозофобия ва гипохондрия

Нозофобия кўпинча гипохондрия билан чалкашиб кетади, аммо улар ўртасида сезиларли фарқ бор: нозофобия маълум бир касалликнинг ривожланишидан қўрқишни билдирса, гипохондрия касалликлар ҳақида умумий қўрқувни ўз ичига олади. Гипохондрия билан оғриган одам кичик аломатлар (масалан, бош оғриғи) жиддий касалликнинг белгиси эканлигидан хавотирда. Бундай ҳолда, нозофобия билан оғриган одамда ҳеч қандай аломат бўлмаслиги мумкин, бироқ айни пайтда у хавфли касалликка чалинганидан хавотирда бўлади.^[4]

Шунингдек

Тиббиёт талабалари синдроми^{[сайт ишламайди]}
нозофилия

Манба

[:0-1] 1,0 ^1,1 Псйчологй.ру. Нозофобия

[2] ҳттпс://cмзмедиcал.ру/стати/нозофобия/

[:1-3] 3,0 ^3,1 ҳттпс://cмзмедиcал.ру/стати/нозофобия/

[4] соғлиқни сақлаш линияси. Нозофобия

[1]

[2]

[3]

[4]