Nur Muhammad Maharviy
Нур Муҳаммад Маҳарвий | |
|---|---|
نور محمد مہاروی | |
 Чиштиёндаги Нур Муҳаммад Маҳарвий мақбараси | |
| Шахсий маълумотлар | |
| Таваллуди |
Баҳбал 2-апрел 1729 |
| Вафоти |
3-август 1790 Маҳар Шариф, Чиштиён, Баҳовулпур салтанати |
| Нур Муҳаммад мақбараси, Чиштиён | |
| Дини | Ислом |
| Ота-онаси |
|
| Мазҳаб | Сунни |
| Юриспруденсия | Ҳанафия |
Хожа Нур Муҳаммад Маҳарвий (панжобча: خواجہ نور محمد مہاروی; 1729/1730-йил 2-апрелда туғилган, 1790-йил 3-августда вафот этган) – Чиштиён, Панжоб, Покистондан чиққан Чиштия тариқатига эътиқод қилувчи панжоблик сўфий авлиёси бўлган[1].
Ҳаёти ва таълими
Маҳарвий 1729 ёки 1730-йилда Харол қабиласига мансуб панжоблик мусулмон оиласида Баҳовулнагар яқинидаги Чҳотала қишлоғида туғилган[2]. Унинг туғилган пайтдаги исми Баҳбал бўлиб, Шайх Фахруддинхон унга Нур Муҳаммад исмини берган[2]. У дастлабки таълимини тўрт ёшида Чиштиён яқинидаги кичик Маҳар қишлоғида ҳофиз Муҳаммад Масъуд раҳбарлигида бошлаган[2]. Кейинчалик у ўз таълимини Деҳлида Шайх Фахруддинхон қўл остидаги Ғозиюддинхон мадрасасида давом эттирган[3]. Нур Муҳаммад 1752-йил февралида Фахруддинхонга байъат қилган[4], Фахруддинхон эса уни Чиштия тариқатининг Фахрий тармоғи халифаси қилиб тайинлаган[2]. Ўша йили у Пакпаттанга мавлоно Фахруддинхон билан бирга келган ва бу унинг таълим олиши якунланганини англатган. Шундан сўнг Фахруддинхон Маҳарвийга Маҳар Шарифга қайтиб, халққа ваъз қилишни буюрган[4]. Маҳарвий 1790-йилда вафот этган ва Маҳар қишлоғидан 3 чақирим узоқликдаги Таж Сароварда дафн этилган[2].
Таълимоти
Маҳарвий Баҳовулпур вилоятида, айниқса Баҳовулпур ҳукмдори Баҳовулхон Аббосий ИИ унга мурид бўлганидан сўнг, жуда машҳур бўлган[4]. Сўфий шоир Хожа Ғулом Фарид ҳам Нур Муҳаммадни ўзининг маънавий пири деб билган ва у ҳақда кафий ёзган:[5][6].
Араб ви теḍи, ʿАжам ви теḍи
Сīнд, Панжāб да ража
„Сен Арабистон ва Ажамга эгасан ва мақоминг Синд ҳамда Панжобнинг рожасига тенг.“
Маҳарвийнинг таълимоти Панжоб ва Синддаги кўплаб маҳаллий қабилаларнинг Исломни қабул қилишига таъсир кўрсатган. Унинг 40 дан ортиқ шогирди бўлиб, улар орасида Сулаймон Тавнсавий ҳам бор эди[4][7].
Оиласи
Нур Муҳаммад Маҳарвийнинг уч ўғли (Нур ас-Самад, Нур Аҳмад ва Нур Ҳасан) ва икки қизи бўлган[8].
Вафоти
Унинг даргоҳи Чиштиёнда жойлашган бўлиб, у ерда ҳар йили Зулҳижжа ойининг 1–3-кунларида унинг урси (вафот санаси) нишонланади[1].
Мақбараси
Маҳарвий мақбараси унинг вафотидан кўп ўтмай қурилган. Унинг шогирди Сулаймон Тавнсавий қабр атрофидан бир гектар ер сотиб олиб, мақбара қурилишини бошлаб берган. Кейинги ишларни унинг шогирди Муҳаммад Оқил бошқарган бўлиб, у мақбаранинг гумбазини қуриш масъулиятини ўз зиммасига олган, Муҳаммад Жамол Мўлтоний эса ташқи деворларни кўтаришда катта рол ўйнаган. Зиёратчилар учун мўлжалланган бошпана ҳовлининг ўнг томонида жойлашган бўлиб, у Маҳарвий авлодлари томонидан қурилган[4].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Кҳан, Соҳаил „А трибуте то Кҳаwажа Ноор Маҳарви“ (эн-УС). Тҳе Натион (2012-йил 1-ноябр). Қаралди: 2024-йил 24-июн.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Умар, Муҳаммад „Чаптер ИИ: Суфисм“, . Ислам ин Нортҳерн Индиа Дуринг тҳе Эигҳтеэнтҳ Cентурй (эн). Неw Делҳи: Мунширам Маноҳарлал Публишерс, 1993 — 138-бет. ИСБН 978-81-215-0549-9.
- ↑ малик, Заҳир Уддин „Роле оф Суфис анд Бҳактас ин Нортҳ-Wестерн Индиа дуринг тҳе Эигҳтеэнтҳ Cентурй“, . Суфисм ин Пунжаб: Мйстиcс, Литературе анд Шринес, 1 (эн), Лондон: Роутледге, 2023 — 173-бет. ДОИ:10.4324/9781032668741. ИСБН 978-1-032-66874-1.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Жавед, Муҳаммад Тазеэм; Шафиқ, Муҳаммад; Иляс, Моазам (7 Жуне 2024). "Эхплоринг Кҳаwажа Ноор Муҳаммад Маҳарви'с Роле ин Спреадинг Ислам анд Спиритуал Адванcемент ин Баҳаwалпур Регион" (эн). Қлантиc Жоурнал оф Соcиал Сcиэнcес анд Ҳуманитиэс 5 (2): 212–222. дои:10.55737/қжсш.691107428. ИССН 2791-0229. Арчивед фром тҳе оригинал он 2024-09-15. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20240915074723/ҳттпс://субмиссионс.қлантиc.cом/индех.пҳп/қжсш/артиcле/виэw/428. Қаралди: 2026-01-26.Нур Муҳаммад Маҳарвий]]
- ↑ Фарид, Кҳwажа Гҳулам. Мақабеэс Ул Мажалис (Ур). ал-Фаисал Публишерс — 68, 271-бет.
- ↑ Кҳwажа Гҳулам, Фарид „Кафи нумбер 9“, . Диван-э-Фарид (Урду). Лаҳоре: Cамбридге Принтинг Пресс, 1959 — 12-бет.
- ↑ Жеэлани, Кҳалид Иқбал. „حضرت شاہ سلیمان تونسوی چشتی“ (Ур). Даилй Жанг (2022-йил 21-октябр).
- ↑ Кҳарал, Муфти Муҳаммад Иқбал. Кҳаwажа Ноор Муҳаммад Маҳарви Ҳалат О Wақиат (Ур). Акбар Боок Селлерс.