Nurcan Baysal
| Нурcан Байсал | |
|---|---|
 Нуржон Байсал Лондондаги ПЕН халқаро тадбирида | |
| Касби | Журналист |
| Дини | Туркия |
Нуржон Байсал (1975–йилда туғилган) – Туркиядаги курд журналисти бўлиб, Диярбакıрда яшайди[1]. 2018–йилда у 2018-йилда у Фронт Лине Дефендерс, ирландиялик инсон ҳуқуқлари ташкилоти томонидан „Хавф остидаги Инсон Ҳуқуқлари Ҳимоячилари“ номи билан Глобал Лауреате (Глобал Мукофоти) сифатида тан олинган.
Таълими
Байсал Анқара университети сиёсацҳунослик факултетида таҳсил олган ва Билкент университети халқаро муносабатлар бўлимида магистрлик даражасини олган[2].
Ҳаёти
2010–йилда Байсал аёллар Жаҳон саммити жамғармасининг (WWСФ) қишлоқ ҳаётидаги аёллар ижоди учун мукофотини қўлга киритди. У Диярбакир минтақасидаги аёлларнинг имкониятларини кенгайтиришга интилаётган „Ўзегин жамғармаси Қишлоқ ҳаётини таъминлаш дастури“ни асос солганлиги учун мукофотни олди[3]. 2012–йилда Байсал қишлоқни ривожлантириш борасидаги фаолияти учун „Туркиянинг ўзгарганлар“ мукофотига ҳам сазовор бўлди[4].
Байсал Диярбакир Сиёсий ва Ижтимоий Тадқиқотлар Институти (ДИСА) асосчиси[5]. Фронт Лине Дефендерс ташкилотидан ўз мукофотини қабул қилиб олган Байсал болалигида қийноққа солинган курд ҳуқуқ фаоли, Туркия Инсон ҳуқуқлари жамияти Диярбакир бўлими раҳбари Ведат Айдиннинг дафн маросимида турк ҳарбийлари ҳужумига гувоҳ бўлганини тасвирлаб берди. 1991–йилда ўлдирилган[6]. Мукофот 2018–йилнинг май ойида Дублин қасрида БМТнинг инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссари ўринбосари Кейт Гилмор томонидан топширилди[7]. 2018–йилнинг январ ойида Байсал Туркиянинг жануби-шарқидаги Диярбакир шаҳридаги уйида турк полицияси томонидан ҳибсга олинган эди. Ҳуман Ригҳц Wатч ташкилоти унинг Туркиянинг Суриянинг Африндаги ҳарбий амалиётини танқид қилган твитлари туфайли ҳибсга олинганини маълум қилди[8]. У Тҳе Жоурналга берган интервюсида бир куни кечқурун унинг уйига калашников қуролли хавфсизлик кучлари бостириб кирганини айтди ва „Аввалига биз буни зилзила деб ўйлагандик. Улар бизнинг эшигимизни тақиллатишга ҳаракат қилишди[9].“ Феврал ойида у ёзган мақоласида „Турк хавфсизлик кучларини ҳақорат қилиш“да алоҳида ишда айбдор деб топилди. У ўн ойлик қамоқ жазосига ҳукм қилинган бўлса-да, Фронт Лине Дефендерсга кўра, „у беш йил ичида жиноятни такрорламаслик шарти билан озод қилинган“[10].
Байсал Туркияда БМТ Тараққиёт дастурида ишлаган ва İлетиşим нашриёти билан турк тилида 4 та китоб чоп этган. У Туркиянинг Аҳвал ахборот сайти учун ҳам журналист[11]. У, шунингдек, Т24 ва ОпенДемоcраcй томонидан нашр этилган ва Гейнрих Бöлл фонди маслаҳатчисидир[12].
2019–йил июн ойида Байсал 2012–йилда иштирок этган Демократик Жамият Конгресси (ДТК) йиғилиши муносабати билан қисқа муддатга ҳибсга олинди ва кейин қўйиб юборилди[13][14]. 2019–йил октабр ойида Байсалнинг уйига 30–40 нафар турк полицияси бостириб кирди, у чет элда бўлганида, унинг ижтимоий тармоқдаги постлари туфайли Туркиянинг Суриядаги ҳужумини танқид қилган[15].
2020–йилда у Туркиядаги CОВИД–19 пандемиясини ёритгани учун ҳибсга олинди, судга олиб келинди ва сўроқ қилинди, аммо айблов эълон қилинмади[16].
Манбалар
- ↑ „Нурcан Байсал“ (эн). Фронт Лине Дефендерс (2018-йил 1-май). Қаралди: 2021-йил 22-апрел.
- ↑ „Нурcан Байсал“ (де). Ҳеинрич-Бöлл-Стифтунг Тüркеи. Қаралди: 2019-йил 26-июн.
- ↑ „Нурcан БАЙСАЛ“. wоменсеcтион.wоман.ч. 2016-йил 24-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-декабр.
- ↑ „Туркей'с Чангемакерс: Макинг чанге ин Туркей'с рурал девелопмент“ (эн). Ҳüрриет Даилй Неwс. Қаралди: 2019-йил 2-декабр.
- ↑ „Нурcан Байсал“ (де). Ҳеинрич-Бöлл-Стифтунг Тüркеи. Қаралди: 2019-йил 26-июн.
- ↑ „Курдиш жоурналист Нурcан Байсал wинс интернатионал ригҳц призе | Аҳвал“ (эн). Аҳвал. Қаралди: 2018-йил 20-май.
- ↑ „Денис О'Бриэн ҳаилс ҳуман ригҳц дефендерс ин спеэч то чаритй“ (эн-УС). Қаралди: 2018-йил 20-май.
- ↑ „Аcтивист Детаинед ин Туркей фор Тwеэц“ (эн). Ҳуман Ригҳц Wатч (2018-йил 22-январ). Қаралди: 2018-йил 20-май.
- ↑ Бреннан, Cианан. „'Wе тҳоугҳт ит wас ан эартҳқуаке; ит wас мен wитҳ калашниковс ат тҳе доор' - тҳе wоман доcументинг ҳуман ригҳц абусес ин Туркей“ (эн). ТҳеЖоурнал.иэ. Қаралди: 2018-йил 20-май.
- ↑ „Профиле: Нурcан Байсал“. Фронтлине Дефендерс (2018). Қаралди: 2018-йил 20-май.
- ↑ „Нурcан Байсал | Аҳвал“ (эн). Аҳвал. Қаралди: 2018-йил 20-май.
- ↑ „Нурcан Байсал“ (де). Ҳеинрич-Бöлл-Стифтунг Тüркеи. Қаралди: 2019-йил 26-июн.
- ↑ ТуркейПурге „Полиcе бриэфлй детаин Курдиш жоурналист Байсал он аccусатионс оф террорисм | Туркей Пурге“ (эн-УС). 2022-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-декабр.
- ↑ „'Ҳоw Ҳард Ит ис то Wрите тҳе Трутҳ'“. Бианет (2019-йил 3-июн).
- ↑ „Туркиш полиcе раидс аcтивист анд жоурналист Нурcан Байсал'с ҳоме ин Диярбакıр“ (эн). Аҳвал. Қаралди: 2019-йил 2-декабр.
- ↑ „Тҳере'с но труст оф тҳис говернмент - Нурcан Байсал“ (эн). Аҳвал. Қаралди: 2020-йил 7-апрел.