Nyagan
Няган — Россиянинг Ханти-Мансилар мухтор округидаги шаҳар. Свердловск темир йўлининг Серов — Ивдел — Приобе йўлида жойлашган бўлиб, жанубда Ханти-Мансийск, Тоболск ва Тюмен билан, жануби-ғарбий йўналишда Серов ва Екатеринбург шаҳарлари ҳамда шимолий йўналишда Приобе қишлоғи билан автомобил йўллари билан боғланган.
Няган | |
|---|---|
 Герб | |
| Мамлакат | Россия Федерацияси |
| {{{минтақа_тури}}} | Тюмен вилояти |
| Ҳукумат | |
| • мер | Ямашев Иван Петрович |
| Асос солинган | ХИХ |
| Илк эслатилиши | 1926йил |
| Аввалги номлари | Нях |
| Қачондан бери | 1985 |
| Расмий тил(лар)и | Рус тили |
| Телефон коди | +7 346 72 |
| Почта индекс(лар)и | 628181.628189.628187.628183. |
| Автомобил коди | 86 |
Шунингдек, ноябрдан февралгача бўлган даврда Нягандан қишки йўллар орқали Октябрское қишлоғига, Белоярский, Берёзово шаҳарлари ҳамда Ханти-Мансилар мухтор округининг шимолидаги бошқа аҳоли пунктларига бориш мумкин.
Шаҳарнинг аҳолиси 63034 кишидан иборат[1]. Няган туман аҳамиятига эга шаҳар. Шунингдек, округ аҳамиятига эга шаҳар мақомига ҳам эга[2]. Маҳаллий ўзини-ўзи бошқариш доирасида Няган ягона аҳоли пунктидир, яъни бошқа аҳоли пунктлари билан бирлаштирилмаган.
Шаҳар 1965-йилда Нях қишлоғи сифатида тузилган. (Хантичада нех, нёҳ, неуҳ, неуҳ „очиқ жойдан оқиб ўтадиган кичик дарё“ деган маънога эга). 1985-йилда унга шаҳар мақоми берилган ҳамда унга энг яқин жойлашган Няган станцияси номи билан атала бошлаган. Стансия номи эса, ўз навбатида „Нягйнеган“ дарёси номидан олинган бўлиб, „еган“ сўзи „катта дарё“ деган маънога эга[3].
Тарихи
Биринчи кўчманчилар бу жойларда 1930-йилларда пайдо бўлган. Бироқ, Няган уйлари ХИХ аср охиридаги матнларда ҳам тилга олинган. Улар 1926-йилги аҳолини рўйхатга олишда ҳам топилган.
1954-йилда Няган-Юган дарёсида (ҳозирги Старая Няган) ёғоч ишлаб чиқарувчи қишлоқ ташкил этилди. Ёғоч кесиш ҳажми ўсиб, 1965-йилда унинг яқинида Нях қишлоғи ташкил этилди.
1966-йил 1-октябрда Няган ёғоч саноати корхонаси ташкил топди.
1967-йилда қишлоққа темир йўл олиб келинди, у орқали биринчи битта вагонли поезд ўтди. Вилоят ижроия қўмитаси қарори билан Няхин қишлоқ кенгаши тузилди.
1978-йилда Красноленинск нефт ва газ қидирув экспедицияси (КНГРЕ) тузилди ва тез орада саноат нефти топилди. Дастлаб, нефт ва газ қазиб олиш „КрасноленинскНефтеГаз“ ассоциацияси томонидан амалга оширилди, у Кондпетролеум ОАОга айланди. 1999-йилдан бери ишлаб чиқариш ТНК-Няган ОАЖ томонидан амалга оширилмоқда, 2014-йилда РН-Няганнефтегаз ОАЖ деб ўзгартирилди. 2004-йилда ишлаб чиқариш ҳажми 4,5 миллион тонна нефтни ташкил этди. 2006-йилда нефт ҳажми олти миллион тоннага тенг эди.
1985-йил 15-августда Нях қишлоғига Няган номи билан шаҳар мақоми берилди.
Шаҳар ташкил этувчи корхона — " РН-Няганнефтегаз " ОАЖ (2013-йилгача „ТНК-БП“ ОАЖ), „Роснефт“ нефт компаниясига тегишли.
Иқлими
Няган шаҳри Узоқ Шимол минтақалари билан тенглаштирилган.
Шаҳар иқлими континентал, қиши узоқ совуқ ва ёзи қисқа иссиқ.
- Ўртача йиллик ҳаво ҳарорати −1,4 °C
- Нисбий намлик — 75,0 %
- Шамолнинг ўртача тезлиги — 3,0 м/с
- Йиллик ўртача ёғин миқдори −535 мм.
Машҳурлар
- Шарапова, Мария Юриэвна — россиялик теннисчи. У 1987-йил 19-апрелда Няган шаҳрида туғилган.
- Домрачева, Даря Владимировна— беларуслик биатлончи, икки карра жаҳон чемпиони (2012 ва 2013), 2014- ва 2018-йилларда тўрт карра Олимпия чемпиони. У 1990-йилдан 2003-йилгача шаҳарда яшаган.
- „Кефир“ — КВН Олий лигасида ўйнаган жамоа.
- Алипханов Батирхан Умарович — россиялик спортчи, универсал жанг бўйича жаҳон чемпионатининг икки карра ғолиби (2013—2014), турли спорт турлари (қўл жанги, универсал жанг, самбо) бўйича Россия чемпионатлари ғолиби.
- Сорокин, Сергей Анатолевич — россиялик профессионал боксчи ва кикбоксчи, супер энгил (энгил ўрта вазн) вазн тоифасида иштирок этади. Спорт устаси. 2008-йилнинг март ойида у қозоғистонлик боксчи Канат Картенбаэвни мағлуб этиб, энгил вазн тоифасида WБC йўналиши бўйича чемпион бўлди.
Диққатга сазовор жойлар
- Ўлкашунослик музейи;
- „Ватан қаҳрамонларига мангу шон-шуҳрат“ мемориал мажмуаси;
- Москвадаги Авлиё Алексис серкови;
- Няган қурувчилари ҳайкали;
- „Нефт ҳунармандлари“ монументи;
- „Кабутар билан қиз“ ёдгорлиги;
- „Фаррош ва чилангар“ ёдгорлиги.
- Оасис Плаза
Манбалар
- ↑ ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/%Д0%92%Д1%81%Д0%Б5%Д1%80%Д0%БЕ%Д1%81%Д1%81%Д0%Б8%Д0%Б9%Д1%81%Д0%БА%Д0%Б0%Д1%8Ф_%Д0%БФ%Д0%Б5%Д1%80%Д0%Б5%Д0%БФ%Д0%Б8%Д1%81%Д1%8C_%Д0%БД%Д0%Б0%Д1%81%Д0%Б5%Д0%ББ%Д0%Б5%Д0%БД%Д0%Б8%Д1%8Ф_(2020[сайт ишламайди] %Э2%80%942021)
- ↑ „Закон «Об административно-территориальном устройстве Ханты-Мансийского автономного округа — Югры и порядке его изменения»“. 22-октабр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22-октабр 2018-йил.
- ↑ Поспелов, Е. Географические названия России. Топонимический словарь. Москва: Астрель, 2008 — 325-бет.
- Поспелов Е. М.. Географические названия России. Топонимический словарь, 1500 экз, М.: Астрель, АСТ, 2008. ИСБН 978-5-17-054966-5.
Ҳаволалар
