Ziyosfera

OMON


ОМОН (русча: ОМОН – отряд мобильный особого назначения (Махсус мақсадли мобил блок); аввал русча: отряд милиции особого назначения (Милициянинг махсус бўлинмаси) — Россия Миллий гвардияси таркибидаги махсус полиция бўлинмалари тизими. Илгари Совет ва Россия Ички ишлар вазирликлари (МВД) тузилмаларида фаолият юритган. 1988-йилда Совет Милициясининг махсус кучлари бўлинмаси сифатида ташкил этилган бўлиб, 1991-йилда Совет Иттифоқи парчаланиши пайтида ва ундан кейин бир нечта қуролли тўқнашувларда катта рол ўйнаган.

ОМОН

ОМОН нишони
Фаол 1919-йил 5-майдан-ҳозиргача
Давлат Россия
Тип Махсус кучлар тузилмалари
Рол Терроризмга қарши кураш, махсус қурол операциялари
Халқаро муҳофаза қилинадиган шахсларни, бошқа о'та муҳим шахсларни ва (ёки) давлат аҳамиятига эга бо'лган мулкни ҳимоя қилиш

Халқаро ёки маҳаллий ВИПларни ҳимоя қилиш, муҳим давлат активларини ҳимоя қилиш.

Байрамлар 3-октабр ОМОН куни
Жанглар Операциялар

ОМОН Россия Миллий гвардиясининг яна бир махсус полиция бўлими бўлган СОБРга қараганда анча катта ва яхши танилган. Замонавий шароитда ОМОН полиция гуруҳи ёки жандармерияга ўхшаш ҳарбийлаштирилган куч сифатида хизмат қилади. ОМОН бўлинмалари Беларус, Қозоғистон, Тожикистон ва бошқа посцовет давлатларида ҳам мавжуд. Бироқ, баъзи посцовет бирликлари номлари ва қисқартмаларини ўзгартирдилар. Рус тилида сўзлашувчилар ОМОН ходимларини одатда омоновцй (русча: омоновцы) деб аташади; бирлик: омоновец — русча: омоновец).

2016-йил 5-апрелда ОМОН Россиянинг янги ташкил этилган Миллий гвардияси таркибига кирди ва ўз фаолиятини Ички ишлар вазирлиги (МВД) таркибида тугатди[1]. МВД Россия полицияси фаолиятини давом эттирмоқда[2].

Тарихи

Махсус мақсадли милиция бўлинмалари 1919-йил 5-майда Россия давлатида Сибир милицияси таркибида ташкил этилган[3]. Буни Александр Колчак таъкидлаган:

ОМОН - давлат тартиби ва жамоат тинчлигини ҳимоя қилиш ва тиклаш бо'йича жанговар бо'линма бо'либ, тажрибали полиция ходимларини тайёрлаш учун Совет ҳокимиятидан озод қилинган ҳудудларда милицияни шакллантириш учун захира бо'либ хизмат қилади.

Бу милиция бўлинмалари очиқ уруш ўрнини партизан уруши эгаллаган жойда ишлаган. Отряд тўрт пиёда ва битта отли взводдан иборат эди[4]. Ходимлар сони 285 кишини ташкил этган[3]. Ўша кунларда "омоновец" деган нарса йўқ эди, шунинг учун бу бўлинмалар "қўриқчилар" деб номланган[5].

Совет ОМОНчилари 1979-йилда, 1972-йилги Ёзги Олимпиада ўйинлари пайтида Мюнхен қирғини каби террорчилик ҳодисалари бўлмаслигини таъминлаш мақсадида 1980-йилда Москвада бўлиб ўтадиган Ёзги Олимпиада ўйинларига тайёргарлик кўриш мақсадида Совет полициясининг биринчи тактик бўлинмаси ташкил этилган пайтда пайдо бўлган. Кейинчалик, бирлик юқори хавфли ҳибсга олишлар, гаровга олиш инқирозлари ва террор актлари каби фавқулодда вазиятларда қўлланиши керак эди.

Дмитрий Медведев 2011-йилда Шчёлково ОМОНни текширмоқда

Ҳозирги ОМОН тизими ушбу гуруҳнинг давомчиси бўлиб, 1988-йил 3-октябрда Москвада ташкил этилган ва „Милиция махсус отряди“ деб номланган[6]. Махсус полиция отрядлари кўпинча Совет Армиясининг собиқ аскарлари ва Совет-Афғон уруши фахрийларидан иборат бўлган. ОМОН бўлинмалари намойишларни ва безориликни назорат қилиш ва тўхтатиш, шунингдек, зўравонлик билан боғлиқ фавқулодда вазиятларга жавоб бериш учун полиция вазифасини бажарган. Кейинчалик бўлинмалар полициянинг кенг кўламли вазифаларини, жумладан, кордон ва кўча патрул ҳаракатларини, ҳатто ҳарбийлаштирилган ва ҳарбий услубдаги операцияларни ўз зиммаларига олганлар.

2011-йилда Россияда полицияси ислоҳотидан сўнг, Россия ОМОН бўлинмалари номини ўзгартирувчи махсус мақсадли жамоалар (КОН), ОМСН (СОБР) эса махсус мақсадли гуруҳлар (КСН) деб ўзгартирилиши керак эди[7]. Россия ҳудудларида ҳам ҳудудий ОМОН ва ОМСН бўлинмаларини ўз ичига олган тезкор қўшинларни жойлаштириш учун махсус мақсадли марказлар ташкил этилиши эълон қилинди. Аслида, барча полиция махсус (махсус мўлжалланган) бўлинмалари Ички ишлар вазирлиги[8] — МВДнинг Тезкор спестназ ва авиация қўшинлари маркази (Россия центр специалного назначения сил оперативного реагирования и авиации МВД) қўмондонлиги остида бирлаштирилди.

2012-йил январ ойида Россиянинг ОМОН номи Отряд Милиции Особого Назначения (Махсус мақсадли милиция бўлинмаси) қисқартмаси сақланиб қолган ҳолда Отряд Мобилний Особого Назначения (Махсус мақсадли мобил бўлинма) деб ўзгартирилди.

Совет ОМОН фаолияти

  • 1991-йил 20-январда Совет Иттифоқига содиқ Рига ОМОНи Латвия Ички ишлар вазирлигига ҳужум қилди ва 1991-йил январ воқеалари пайтида олти кишини ўлдирди, бу ички тергов томонидан тасдиқланмади, Латвия ССР мустақиллигини эълон қилганидан кейин амалга оширилган тўнтаришга уриниш муваффақияциз тугади[9]. Кейинчалик ОМОНнинг етти нафар ходими Рига округ суди томонидан айбдор деб топилиб, уларга сиртдан ҳукм чиқарилди. Рига ОМОН қўшинларининг бир қисми СССРга ва уларнинг содиқлик қасамёдига содиқ қолди. Бўлинма барча ўқ-дорилар, транспорт воситалари ва ўқотар қуроллар билан ҳаво кучлари томонидан Россиянинг Рига шаҳридан Тюменга эвакуация қилинди ва маҳаллий Тюмен ОМОН билан бирлаштирилди.
  • 1991-йил январ-июл ойларида янги мустақил бўлган Литва Республикасининг чегара постларига бир қатор ҳужумлар уюштирилди. Бу Рига ОМОНига тегишли бўлган қуролсиз божхоначилар ва бошқа одамларнинг (шу жумладан Вилнюс ОМОНнинг собиқ аъзолари) ўлимига олиб келди[10]. Айрим манбаларга кўра, ўша даврда Совет раҳбари Михаил Горбачёв бўлинма устидан назоратни йўқотган. Кўп йиллар давомида Литва ушбу воқеаларда гумон қилинган шахслар Литвада суд қилинишини талаб қилишда давом этди; бир гумондор 2008-йилнинг ноябр ойида Латвияда ҳибсга олинган.
  • 1991-йил апрел-май ойларида Озарбайжон ССР ОМОНи ва Совет Армиясининг Тоғли Қорабоғ автоном вилоятидаги арманларнинг тартибсиз бўлинмаларига қарши ўтказган "Ринг" операцияси асосан арманистонлик фуқароларнинг 40 ўлимига ва 10 мингга яқин этник арманларнинг мажбурий кўчирилишига олиб келди. Кейинги ҳужумларда яна бир неча арман тинч аҳоли ҳалок бўлган; бошқалар зўрлаш ҳолатларини ўз ичига олган зўравонликдан азият чекканлар. Бу ҳудудда давом этаётган жангларда 1991-йил сентабрида ўн тўрт Озарбайжон ОМОН аъзоси ва бир арман ҳарбийлаштирилган жангари ҳалок бўлгани хабар қилинган[11].
  • 1991—1993-йиллардаги Грузия фуқаролар уруши олдидан Грузия ССР ОМОН ва биринчи Грузия президенти Звиад Гамсахурдиянинг мухолифлари ўртасида шиддатли ва тез-тез қуролли тўқнашувлар содир бўлган. 1991-йил сентябр ва октябр ойларида содир бўлган тўқнашувларда ҳар икки томондан 11 нафар жангчи, жумладан Грузия ОМОН аъзолари ва оддий милиция офицерлари ҳалок бўлган. ОМОН қуролсиз намойишчиларга қарата ўқ узгани ҳақида ҳам иддаолар бор[11].

Совет Иттифоқидан кейинги ОМОН фаолияти

Санкт-Петербург, Марс майдони. 2017-йил 12-июн, митинг пайтида ОМОН
  • Озарбайжон Республикаси Қуролли Кучлари ташкил этилишидан олдин Тоғли Қорабоғдаги жангларнинг асосий қисми Озарбайжон томонида посцовет ОМОН бўлинмалари ва тартибсиз кучлар томонидан олиб борилган. Бунга 1992-йил 25-февралдаги Хўжайли қирғинидан олдин Озарбайжон ОМОН қўшинлари ва қуролланган кўнгиллилар гуруҳи томонидан Хўжайли қишлоғини Арманистон ва Россия армияси кучларига қарши ҳимоя қилиш киради; иштирок этган гуруҳнинг аксарияти бир неча юзлаб бошқа озарбайжонлар, асосан тинч аҳоли вакиллари билан бирга ҳалок бўлган.
  • Схинвали ички ишлар бўлинмаси милиция офицерлари гуруҳи томонидан ташкил этилган Жанубий Осетия махсус ОМОН 1992-йил апрел ойида Жанубий Осетия уруши бошланишида сепаратистлар томонида энг жанговар куч бўлган.
  • Тожикистонда фуқаролар уруши маҳаллий ОМОН 1992-йил май ойида Набиевга қарши намойишчилар тарафига ўта бошлаганидан кейин бошланди[12]. Мамлакатдаги озчиликни ташкил этувчи Помир халқи асосан Бирлашган тожик мухолифатини қўллаб-қувватлаган ва шу сабабли 1992—1993-йиллардаги урушнинг биринчи қонли босқичида ҳукуматпараст кучлар томонидан қирғинлар нишонига олинган. Тожикистон МВД ва унинг ОМОН қўмондонлигининг муҳим қисми асосан помирийлардан иборат бўлиб, улар ўлдирилган ёки Тоғли Бадахшонга қочишга мажбур бўлган[13].
  • Шимолий Осетия ОМОНи 1992-йилда Россиядаги қисқа, аммо шафқациз Шарқий Пригородний можаросида қатнашган. Улар юзлаб маҳаллий ингушларни ўлдиришган. Хабар қилинишича, Осетия ОМОНи „тинчликни сақлаш“ мақсадида минтақага расман кирган Россия федерал армияси танклари томонидан ўққа тутилган Ингуш қишлоқлари аҳолисини қирғин қилган[14].
  • 1992-йилдаги Днестрбўйи урушидан кейин бир неча юқори мартабали собиқ ОМОН ва КГБ зобитлари Молдованинг россияпараст сепаратистик минтақаси Днестрбўйида юқори лавозимларни эгаллашди. 1991-йилда Латвия ҳукуматига қарши ҳужумларни бошқарган ва Интерпол қидирувига берилган собиқ Рига ОМОН-маёри Владимир Антюфеев ўзини „генерал Вадим Шевцов“ деб ўзгартирди ва Днестрбўйи давлат хавфсизлиги ва разведка вазири бўлди. Шунингдек, у ўзини ўзи эълон қилган республиканинг уюшган жиноий контрабанда рекетларини ҳам назорат қилгани айтилади[15][16][17]. 2012-йилда Днестрбўйи КГБ „давлат ваколатларини суиистеъмол қилганликда гумон қилинаётган Владимир Антюфеэвга нисбатан жиноий иш қўзғатганини“ эълон қилди.
  • Москва ОМОНи ва бошқа шаҳарлардан олиб келинган бўлинмалар 1993-йилги Россия конституциявий инқирози пайтида Елцинга қарши намойишчилар билан тўқнашган ва Россия Олий Кенгашининг (ўша пайтдаги Россия парламенти) баъзи депутатларини калтаклашган.
ОМОН 2010-йилда Москвада Россия Конституциясининг 31-моддаси (йиғилишлар эркинлиги) ҳимояси бўйича норозилик аксиясини бостириш
  • ОМОН мухолифатнинг бир қанча митингларини, жумладан, 2006-йилдан бери ўтказилган „Диссентлар“ юришларини тарқатиб юборди, бу полиция зўравонлиги, жумладан, ҳаддан ташқари куч ишлатиш ва иштирокчиларнинг ўзбошимчалик билан ҳибсга олиниши ҳақидаги хабарларни келтириб чиқарди. 2007-йилда ОМОНнинг тинч намойишчиларга қарши шафқациз ҳаракатлари ва мухолифат вакилларининг ҳибсга олиниши Европа Иттифоқи институтлари ва ҳукуматлари томонидан қаттиқ танқид қилинган.
  • 2006-йил 24-мартда Беларус ОМОНи Минскнинг Октябр майдонидаги мухолифатнинг чодир лагерига ҳеч қандай провокацияларсиз бостириб кириб, Александр Лукашенко режимига қарши тинч жинслар инқилобини зўравонлик билан якунлади. Ҳужум натижасида минглаб одамлар калтакланган, юзлаб одамлар, жумладан, мухолифатнинг президентликка номзоди Алаксандр Казулин ҳам ҳибсга олинган[18].
  • 2008-йилнинг февралида Тожикистон ОМОН қўмондони Олег Захарченко Ғармда мунозарали шароитда собиқ мухолифат жангчиларидан ташкил топган уюшган жиноятчиликка қарши полиция бўлинмаси билан отишмада ҳалок бўлган[19]. 2009-йилда Тожикистоннинг собиқ ички ишлар вазири Маҳмадназар Солиҳов ушбу иш бўйича ҳибсга олинмаслик учун ўз жонига қасд қилган; Солиҳовнинг оиласи уни сиёсий тозалаш натижасида ўлдирилганини даъво қилмоқда[20].
  • Жанубий Осетия сепаратисти ОМОН август ойида, 2008-йил Жанубий Осетия уруши пайтида Грузия Қуролли кучларига қарши жангларда қатнашган ва босиб олинган этник грузин қишлоқларида тинч аҳолига нисбатан „алоҳида шафқацизлик“да айбланган. Кейинчалик, Жанубий Осетия ОМОН қирувчилари шартнома бўйича аскар сифатида ушбу ҳудуддаги Россия мунтазам кучлари таркибига киритилди ва ўта баҳсли Ахалгори зонасида жойлаштирилишда давом этди[21].
  • 2012-йилдан буён Тожикистонда Россия-АҚШ таълимидан ўтган[22] ОМОН бошлиғи Гулмурод Ҳалимов 2015-йилда ғойиб бўлди[23]. У Суриядаги Ироқ ва Шом Ислом Давлати (ИШИД) сафига ўтган ва Америка шаҳарларига ҳужум қилиш билан таҳдид қилган[24]. Ҳалимовга Тожикистон ҳукумати томонидан давлатга хиёнатда айбланиб қидирув эълон қилинган[25].

Чеченистондаги можаро

ОМОН 1994—1996-йиллардаги Биринчи Чечен урушида фаол иштирок этган, унда ОМОН кўпинча турли хил хавфсизлик ва енгил пиёда аскарлари ролларида, хусусан, машҳур „тозалаш“ (зачистка) операцияларида ишлатилган[26]. Урушдан олдин Чеченистоннинг айирмачи ҳукумати бўлган Ичкерия Чечен Республикаси Ички Ишлар Вазирлигига (МВД) тегишли ОМОН тузилмаси ҳам мавжуд эди. Мустақил Чеченистонда урушдан олдин ОМОН баталони бўлган, лекин у жанговар тайёргарликдан ўтмаган[27] ва парчаланишдан олдин уюшган куч сифатида муҳим рол ўйнамаган. Қуролли тўқнашув пайтида Россиянинг деярли ҳар бир шаҳри мунтазам равишда уч ёки тўрт ойлик гастрол сафарларига милиция гуруҳларини, кўпинча ОМОН аъзоларини жўнатиб турарди. Чечен Республикасининг Москвапараст маъмурияти ҳам ўзининг ОМОН отрядларини тузган. 1996-йил феврал ойида Новосибирскдан келган ўттиз етти нафар рус ОМОН зобитлари Кизляр-Первомайское гарови инқирози пайтида чечен жангарилари Салман Радуев ва Хункар-Паша Исрапиловга таслим бўлишган[28].

ОМОН Иккинчи Чечен урушида ҳам қатнашган. ОМОН кучлари можарода жиддий йўқотишларга дуч келган, жумладан, 2000-йил март ойида Березники ва Пермдан кўплаб ҳарбий хизматчиларнинг ўлими (жумладан, тўққиз нафари қўлга олинган ва қатл этилган)[29], 2000-йил июлида Аргун шаҳрида камида йигирма беш руснинг ўлимига сабаб бўлган худкуш портлаш. Челябинскдаги ОМОН базаси[30] ва 2002-йил апрелда Грозний марказида йигирма бир чечен ОМОН аскарини ўлдирган мина ҳужуми ҳам йўқотишларга киради. Чеченистонда назорат ва тартиб-интизом шубҳали бўлиб қолган. У ерда ОМОН аъзолари бир қанча ҳалокатли ҳодисаларни содир этгани маълум. 2000-йил 2-мартда Подолскдан келган ОМОН Сергиев Посаддан Грознийдаги ОМОН колоннасига ҳужум қилганда камида йигирма[31] киши ҳалок бўлган. Бошқа воқеалар қаторида, 2000-йил ноябр ойида бир неча чечен ОМОН ҳарбий хизматчилари Грознийда рус ҳарбий хизматчилари томонидан ўғирлаб кетилган ва қатл этилган[32]. Чеченистон ОМОН аъзолари Чеченистон ва Ингушетия чегарасида ингуш полицияси билан отишмада қатнашган, натижада сентябр ойида саккиз киши ҳалок бўлган. 2006-йилда[33] Рамзан Қодиров назоратидаги маҳаллий ОМОН Грознийдаги Какиевнинг Спецназ ГРУ ҳарбий қисмига қарашли бир гуруҳ рақиб чеченлар билан тўқнашиб кетди, натижада 2007-йилда камида беш киши ҳалок бўлди. 

ОМОН тез-тез можаролар давомида инсон ҳуқуқларини қаттиқ поймол қилишда[34] жумладан, тинч аҳолини ўғирлаш, қийноққа солиш, зўрлаш ва ўлдиришда айбланган. 2000-йилга келиб, Чеченистондаги халқаро ташкилотлар томонидан қайд этилган бундай жиноятларнинг асосий қисми ОМОН томонидан ёки унинг иштирокида содир этилган[35]. Москва вилоятида ОМОН 1995-йил апрел ойида Самашки қишлоғида бўлиб ўтган ҳужумда иштирок этди, бу ерда федерал МВД кучлари томонидан олиб борилган кенг кўламли шафқациз тозалаш операцияси пайтида 300 га яқин тинч аҳоли ҳалок бўлди. 1999-йил декабр ойида йўлни тўсиб қўйиш пунктида бўлган номаълум ОМОН аъзолари Грозний қамалидан қочган қирққа яқин қочқинни отиб ўлдирди[36]. Санкт-Петербурглик ОМОН[37] 2000-йил февралида Нове Алди қирғини ортида турган бўлиб, унда камида олтмиш нафар тинч аҳоли ўғирлаб кетилган, кейин эса Грозний қулагандан кейин рус қўшинлари томонидан ўлдирилган[38]; бир офицер, Сергей Бабин 2005-йилда иш бўйича жиноий жавобгарликка тортилиши керак эди, бироқ у ғойиб бўлди[39][40]. 2006-йил апрел ойида Инсон ҳуқуқлари бўйича Европа суди Россияни 2000-йил март ойида Грознийда рус ОМОН томонидан хавфсизлик текшируви чоғида ҳибсга олинганидан сўнг бедарак йўқолган чечен Шахид Байсаевнинг мажбуран ғойиб бўлишида айбдор деб топди. 2007-йилда Ханти-Манси автоном округи ОМОН зобити Сергей Лапин 2001-йилда Грознийда чечен йигитини ўғирлаб кетиш ва қийноқларга солиш айби билан ҳукм қилинган. Чеченистондаги можаро билан боғлиқ воқеада, шунингдек, ОМОНнинг бир неча зобитлари 2007-йил май ойида Ставрополда маҳаллий чеченни ирқий сабабларга кўра ўлдиришда ёрдам бериш орқали этник зўравонлик тўлқинини бошлаганликда айбланган[41].

Иагова Шоҳидларини таъқиб қилиш

2021-йилда ОМОН ходимлари Иркуцкдаги Иагованинг Шоҳидларини бошқа аъзолар ҳақида маълумот бериш мақсадида қийноққа солишган[42].

Россия-Украина уруши

Баъзи ОМОН бўлинмалари 2022-йилда Россиянинг Украинага бостириб киришида қатнашган, у ерда улар Киев қўлга киритилгандан кейин тартибсизликларни тарқатиш ва фуқаролар тартибсизликларини назорат қилиш учун режалаштирилган эди. Киевни қўлга кирита олмаганлиги сабабли, СОБРнинг баъзи миссиялари кераксиз бўлиб қолди, улар ҳарбий жангларда қатнашишди ва унинг бир қисми ҳарбий ҳаракатлар пайтида ҳалок бўлди ёки Украина Қуролли Кучлари томонидан асирга олинди[43].

Бир гуруҳ ОМОН зобитлари Украинада жанг қилишдан бош тортгани учун ишдан бўшатилганидан кейин ноқонуний равишда ишдан бўшатилганИ учун судга мурожаат қилмоқда[44]. 2022-йил 28-сентабр куни Украина Бош прокурори ва Украина Миллий полицияси ОМОН ва Росгвардия ходимларининг Ҳостомел жанги вақтида тинч аҳолига қарата ўқ узгани акс этган видеокузатув тасвирларини эълон қилди[45][46][47].

Россия

Россия президенти Дмитрий Медведев ва ички ишлар вазири Рашид Нургалиев 2011-йилда Брянск ОМОН базасига ташриф буюришди.

Россияда ҳар бир вилоятда, шунингдек, кўплаб йирик шаҳарларда ОМОН бўлими мавжуд. 2016-йилдан бошлаб ОМОН бўлинмалари ўзининг ҳудудий округ қўмондонликлари таркибида тўғридан-тўғри Миллий гвардия кучлари қўмондонлигига бўйсунади ва улар Ички ишлар вазирлигининг полиция кучларини қўллаб-қувватлаш мақсадида жойлаштирилиши кутилмоқда. Турли манбалардан олинган маълумотларга кўра, 1990-йилларда мамлакат бўйлаб аҳоли пунктлари ва транспорт марказларида 10 500 дан 15 000 гача ОМОН аъзолари бўлган.  2007-йилга келиб уларнинг сони расман бутун мамлакат бўйлаб 20 000 га кўтарилди; Россиядаги энг йирик ОМОН бўлинмаси — Москва ОМОН, 2000 дан ортиқ аъзога эга. Аксарият ОМОН зобитлари тахминан қирқ беш ёшда нафақага чиқадилар.  Уларга баъзан хизматлари учун ҳам ҳақ тўланмаган. Масалан, 2001-йилда Москвадаги элликка яқин ОМОН аъзоси Чеченистондаги бир ойлик жанговар ҳаракатлар учун маош олмаганликларини даъво қилиб судга мурожаат қилган[48]. ОМОН аъзоларидан юқори хавфли вазиятларда, айниқса Чеченистонда ва Шимолий Кавказнинг бошқа жойларида фойдаланиш кўпинча гуруҳ аъзоларини жангларда йўқотишига олиб келади. 

Ускуналар

ОМОН гуруҳлари АК-74 автомати, АКС-74У карабинли автомати, 9А-91 ихчам автомати ва ПП-19 Бизон автомати, Макаров тўппончаси, Стечкин автомати ва МП — 443 Грач ёки ГШ-18ни ўз ичига олган кенг турдаги ўқотар қуроллардан фойдаланади. ОМОН бўлинмалари одатда махсус операциялар пайтида ва уруш зоналарида Россия Енгил пиёда аскарлари томонидан қўлланиладиган бошқа қуроллардан фойдаланиши мумкин, масалан: ПК пулемёти, ГП-25 автомати ёки ГМ-94 насосли граната отиш мосламаси, РПГ серияли граната отиш мосламалари ва Драгунов ва Винторез ўқ отиш учун мўлжалланган милтиқлар. Чиқарилган ҳимоя воситаларининг тури Миллий гвардиянинг оддий бўлинмалари билан тақсимланади. Багарий зирҳлари эски Кора-Кулоннинг ўрнини босадиган оддий кўринишдир, ЗСҲ 1-2 эса чиқарилган асосий каска бўлиб, эски Колпак фақат қўзғолон пайтида ишлатилади. Уларни баъзан „ОМОН аскарлари“ деб ҳам аташади[49].

Москва ОМОН „Лавина-Ураган“ (Кўчки-Довул) тартибсизликларни назорат қилиш воситаси.

Тартибсизлик полицияси сифатида ОМОН кўпинча ўзини ҳимоя қилиш ва бошқаларга ҳужум қилиш учун махсус жиҳозлардан фойдаланади. Қўзғолон воситалари одатда шахсий зирҳ, таёқлар, қўзғолон ва тактик қалқонлар ва қўзғолон каскларини ўз ичига олади. ОМОН шунингдек, сув тўплари, қалампир пуркагичи, кўздан ёш оқизувчи газ, шимгичли гранаталар, тўппончалар, милтиқлар ва резина ўқлар, шовқинли гранаталар ва узоқ масофали акустик қурилмаларни ўққа тутувчи махсус қуролларни ҳам қўллайди. 

Транспорти

ОМОН автомашиналарига махсус жиҳозланган фургонлар, автобуслар ва ҳар хил турдаги юк машиналари (кўпинча зирҳли ва баъзан ўрнатилган пулемётлар билан жиҳозланган), шунингдек ГАЗ Тигр, БТР-60, БТР-70 ва БТР-80 каби чекланган миқдордаги зирҳли транспорт воситалари киради.

Хизмат кийимлари

Ғулонов юришида аъзолар
Санкт-Петербург ОМОН аъзолари

ОМОНнинг бош кийимлари қора беретлар деб аталади, улар денгиз пиёдаларида ҳам фойдаланилади.

РосГвард таркибига кирувчи ОМОН АТАCС ЛЕ кўк/кулранг формага ўтмоқда, аммо бирликлар ҳали ҳам анъанавий Ноч-91 формасида қора, кўк ёки кулранг Тигерстрипе камуфляжида кўринади[51]. Россия армияси ва ички қўшинларининг турли хил кийимлари[51] кўпинча (қора) балаклава ниқоблари ва / ёки дубулғалари билан ажралиб туради.

Манбалар

  1. ↑ Слиwа, Здзислаw. Тҳе Руссиан Натионал Гуард: А Wарнинг ор а Мессаге?. Cентре фор Сеcуритй анд Стратегиc Ресеарч, 2018 — 20-бет. Қаралди: 2019-йил 12-май (2022-йил 4-августда асл нусхадан архивланган). 
  2. ↑ МВД России[сайт ишламайди] — „Сегодня от работи МВД зависят многиэ аспекти повседневной жизни граждан. Органи внутренних дел занимаюця обеспечениэм порядка на улицах, предотвращэниэм и раскритиэм преступлений, защитой и охраной частной собственности, государственних и коммерческих обектов. Подразделения МВД борюця за безопасност на дорогах страни, обеспечивают проведениэ массових мероприятий, днем и ночю приходят на помощ гражданам в чрезвичайних ситуациях. От министра до участкового Министерство внутренних дел — на страже интересов гражданина, закона и общэства.“
  3. ↑ 3,0 3,1 Агалаков. „Отряды ОМОНа создал адмирал Колчак“. нск.аиф.ру (8-феврал 2012-йил). Қаралди: 30-сентабр 2020-йил.
  4. ↑ „Милиция адмирала Колчака | Баcк ин тҳе УССР“. махпарк.cом. Қаралди: 30-сентабр 2020-йил.
  5. ↑ „Милиция другого цвета | Библиотека сибирского краэведения“. бск.ниос.ру. 2021-йил 29-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-октябр.
  6. ↑ Министерство Внутренних ДелРоссийской Федерации. „МВД wебсите, ҳисторй“. Мвд.ру. 24-феврал 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-феврал 2014-йил.
  7. ↑ Мосcоw Неwс, 22 Аугуст 2011: Ретоолинг Руссиаъс Риот Полиcе (Wайбаcк Мачине сайтида 12-октабр 2011-йил санасида архивланган)
  8. ↑ „Полиcе спецназ реформс 2011“. Агентура.ру. 2-декабр 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-ноябр 2013-йил.
  9. ↑ ББC Неwс, 27 Марч 2007: Тимелине: Латвиа
  10. ↑ Пасиэнио апсаугос тарнйба // Фигҳт фор Индепенденcе 1990-1991 (Wайбаcк Мачине сайтида 17-июл 2011-йил санасида архивланган) (Энглиш)
  11. ↑ 11,0 11,1 Ҳуман Ригҳц Wатч Wорлд Репорт 1992: Эвенц оф 1991. Ҳуман Ригҳц Wатч, 1991 — 532-бет. ИСБН 9781564320537. Қаралди: 23-феврал 2014-йил. 
  12. ↑ Фром Промисе то Праcтиcе. Лйнне Риэннер Публишерс, 2003 — 276-бет. 
  13. ↑ Денбер, Рачел. Ҳуман Ригҳц ин Тажикистан: Ин тҳе Wаке оф Cивил Wар – Рачел Денбер, Барнетт Р. Рубин, Жери Лабер, 8-июн 1993-йил. ИСБН 9781564321190. Қаралди: 23-феврал 2014-йил. 
  14. ↑ Ҳунтингтон, Самуэл П.. Тҳе Cлаш оф Cивилизатионс анд тҳе Ремакинг оф Wорлд Ордер – Самуэл П. Ҳунтингтон, 31-май 2007-йил. ИСБН 9781416561248. Қаралди: 24-феврал 2014-йил. 
  15. ↑ Руссиа анд тҳе Неw Статес оф Эурасиа: Тҳе Политиcс оф Упҳеавал – Карен Даwиша. Cамбридге Университй Пресс, 28-январ 1994-йил — 183-бет. Қаралди: 3-март 2014-йил. 
  16. ↑ Галеотти, Марк (2004). „Тҳе Трансднистриан Cоннеcтион: Биг Проблемс фром а Смалл Псеудо-стате“. Глобал Cриме (полякча). 6-жилд, № 3–4. Аcадемиа.эду. 398–405-бет. дои:10.1080/17440570500277359. Қаралди: 3-март 2014-йил.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  17. ↑ Wинес, Мичаэл. „Транс-Дниэстер 'Натион' Ресенц Шадй Репутатион – Неw Ёрк Тимес“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (5-март 2002-йил). Қаралди: 3-март 2014-йил.
  18. ↑ ТИМЕ, 25 Марч 2006: Беларус: 'Тҳей Кноcкед Мй Ҳусбанд Доwн анд Драггед Ҳим Аwай'
  19. ↑ ИWПР Cентрал Асиа – Cентрал Асиа. „Мурдер Инвокес Гҳосц оф Тажикистан'с Паст – Институте фор Wар анд Пеаcе Репортинг – П220“. Иwпр.нет. 2014-йил 28-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-феврал 2014-йил.

    „Тажикистан: Тҳе оппоситион браcес ицелф фор cлашес wитҳ тҳе регулар армй – Фергҳана Информатион агенcй, Мосcоw“. Энеwс.фергананеwс.cом (4-феврал 2008-йил). 25-июн 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-феврал 2014-йил.
  20. ↑ „Тажикистан: Формер Интериор Министер Cоммиц Суиcиде то Преэмпт Аррест, Оффиcиалс Инсист“. ЭурасиаНет.орг (17-июн 2009-йил). Қаралди: 24-феврал 2014-йил.
  21. ↑ Имеди ТВ, 16 Оcтобер 2008: Оссетиан милитиамен жоин Руссиан регулар армй (транс. ББC Мониторинг)
  22. ↑ „У.С. Траинед Тажик ИС Реcруит“. Қаралди: 25-сентабр 2016-йил.
  23. ↑ „Мйстерй оф Миссинг Тажик ОМОН Cоммандер Деэпенс“. Қаралди: 25-сентабр 2016-йил.
  24. ↑ „Тҳе У.С.-траинед cоммандер оф Тажикистан'с спеcиал форcес ҳас жоинед тҳе Исламиc Стате“. Тҳе Wашингтон Пост. Қаралди: 25-сентабр 2016-йил.
  25. ↑ „Тажик Полиcе Оффиcер Wантед Фор Треасон“. Қаралди: 25-сентабр 2016-йил.
  26. ↑ Ҳуман Ригҳц Wатч, Фебруарй 1995: Руссиа: Тҳреэ Монтҳс оф Wар ин Чечня
  27. ↑ „Далкҳан Кҳозҳаэв“. 2008-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-феврал 2014-йил.
  28. ↑ Тҳе Индепендент, 20 Жануарй 1996: Фог оф баттле cлоудс Первомайскоеъс углй трутҳ
  29. ↑ Тҳе Сундай Тимес (УК), 9 Април 2000: Чеченс wипе оут Руссиаъс топ троопс (Cентер фор Дефенсе Информатион)
  30. ↑ Пеопле'с Даилй, 3 Жулй 2000: Чечен Труcк Бомб Киллс ат Леаст 25 Руссианс
  31. ↑ Тҳе Индепендент, 15 Жануарй 2002: Руссиа инвентед амбуш бй Чеченс то ҳиде фриэндлй-фире массаcре
  32. ↑ Эуропеан Cоурт оф Ҳуман Ригҳц, 2007-11-15: CАСЕ ОФ КУКАЕВ в. РУССИА
  33. ↑ Тҳе Мосcоw Тимес, 14 Септембер 2006: 7 Деад ин Полиcе-ОМОН Баттле
  34. ↑ Тҳе Wашингтон Пост, 2 Жуне 2000: Cивилиан Массаcре Фиц Паттерн Оф Эарлиэр Ҳуман Ригҳц Абусе (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-10-12 санасида архивланган)
  35. ↑ Институте фор Wар анд Пеаcе Репортинг, 5 Април 2000: Чеченс Руб Салт ин Олд Wоундс
  36. ↑ Тҳе Индепендент, 6 Деcембер 1999: Ребелс инфлиcт ҳеавй лоссес ас Руссиан форcес cлосе он Грознй
  37. ↑ Институте фор Wар анд Пеаcе Репортинг, 9 Аугуст 2007: Чечен Массаcре Сурвиворс Сеэ Жустиcе
  38. ↑ Ҳуман Ригҳц Wатч, Жуне 2000: ФЕБРУАРЙ 5: А ДАЙ ОФ СЛАУГҲТЕР ИН НОВЕ АЛДИ
  39. ↑ Лос Ангелес Тимес, 3 Жулй 2005: Ан Унликелй Антиwар Ҳеро фор Руссианс
  40. ↑ „Прагуэ Wатчдог – Cрисис ин Чечня – ЭCҲР он Руссиан wар cримес: респонсес фром Мосcоw анд Грознй“. www.wатчдог.cз. Қаралди: 24-август 2020-йил.
  41. ↑ Радио Фреэ Эуропе/Радио Либертй, 7 Жуне 2007: Руссиа: Этҳниc Тенсионс Моунтинг Ин Рестиве Ставропол
  42. ↑ Сервиcе. „РУССИА: "Унжустифиэд, унмотиватед cруэлтй агаинст пеаcефул, унресистинг белиэверс"“. www.форум18.орг. Қаралди: 2-март 2022-йил.
  43. ↑ „'Сент Ас Cаннон Фоддер': Лоcалс Cонфронт Руссиан Говернор Овер 'Деcеивед' Солдиэрс Ин Украине“ (инглизча). РадиоФреэЭуропе/РадиоЛибертй. Қаралди: 21-апрел 2022-йил.
  44. ↑ „Руссиан риот полиcе суэ афтер беинг саcкед фор рефусинг то фигҳт“ (27-март 2022-йил). Қаралди: 28-март 2022-йил.
  45. ↑ „Украине чаргес Руссиан солдиэрс аллегед то ҳаве шот ат cивилиан cарс“. ТҳеГуардиан.cом (28-сентабр 2022-йил).
  46. ↑ „Фиве руссиан сервиcемен wере нотифиэд оф суспиcион оф шоотинг cарс wитҳ cивилианс ин Ҳостомел“. ЁуТубе.
  47. ↑ „11 вбитих та 15 поранених на Київщині: оголошено підозру військовим рф, які розстрілювали людей“. ЁуТубе.
  48. ↑ Газета.ру, 27 Жуне 2003: Мосcоw полиcемен wант Чечен моней (Wайбаcк Мачине сайтида 17-январ 2018-йил санасида архивланган)
  49. ↑ Гоогле: „ОМОН солдиэрс“ сеарч ресулц
  50. ↑ Тҳис веҳиcуле ис cолоқуаллй кноwн ас "автозак" (Руссиан автозак, шорт фром (наряд) автомобильного заключения - "мобиле детентион (унит)")
  51. ↑ 51,0 51,1 „Суит "Нигҳт 91М"“. 6-июл 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-октабр 2022-йил.

Ҳаволалар

Викиомборда „ОМОН“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/OMON" dan olindi