Obatzda

Ярим „претзел“ Бавария булочка устида Обатзда

Обатзда пиёз ва яшил пиёз билан хизмат қилади

Претзел ва обатзда Регенсбургдаги пиво боғида туғралган пиёз, сабзавотли салат ва тузланган таёқлар билан хизмат қилади.

Обатзда (бав. Обазда — ёқилган. „кашасимон аралаштирилади“, обáтзтер олмонча: Обатзтер , Франконияда — Герупфтер олмонча: Герупфтер  — ёқилган. „терилган“) — Бавария ошхонасининг бир нечта бўлган ўзига хос хусусияти, сариёғ ва зираворлар, асосан қизил қалампир ва майдаланган зира билан пишган пишлоқ асосида оч сариқдан ёрқин тўқ сариқ ранггача бўлган сендвич пастаси кўринишидаги пишлоқ маҳсулоти. 2015-йилдан бери обатзда Европа Иттифоқида географик кўрсаткич ҳимояси остида ва бу ном остида фақат Баварияда ишлаб чиқарилиши мумкин.

Обатзда тарихи 1920-йилларда Фреисинг шаҳридаги Вейхенстефан тоғида бошланган бўлиб, унинг этагида сут компанияси ишлаган. Унинг ишчилари иш ҳақининг бир қисмини сут, сариёғ ва Камембер шаклида олишди. Совутгич бўлмаган пайтларда улар тоғдаги меҳмонхона эгасига буғдой пивоси билан нонушта қилиш учун мазали нарса тайёрлаш учун ортиқча тез бузиладиган Камемберни беришди. Бахтли имконият ва меҳмонхона эгаси Катарина Айзенрайҳ ижоди туфайли Бавария таоми дунёга келди ва кейинчалик бутун Германияда эътирофга сазовор бўлди. Афсонага кўра, Катарина Айзенрайҳ ҳар доим янги таом тайёрлаш учун ошхонада ўзини ёпган. Бироқ, Мунчнер Меркур нашрига кўра, унинг ихтирочидан асл обатзда рецепти сақланиб қолган ва у камамбер, сариёғ, пиёз, туз ва қалампир.

Жавдар нонидаги обатзда, Бавария булочкаси ёки симит кўпинча „нон вақти“ деб аталадиган вақтда ишдан кейин тушлик ёки газак бўлиб, бу мазали газак ҳам пиво ва баъзан шароб билан яхши кетади ва пикникларда оммалашди. Колбаса салати билан биргаликда обатзда пиво боғлари менюсида одатий таом ҳисобланади, у ерда одатда пиёз ҳалқалари ёки туғралган яшил пиёз, баъзан помидор ёки турп билан хизмат қилади. Пиво боғидаги Бавариялик, ҳар доим нотаниш одамни буюртма бериш усули билан ажратиб олади: Бавария лаҳжасида отлар заиф тортишиш қоидаларига ва Бавария товушларида обатзда учун тўғри тартибга кўра ўзгаради: „Эинен Обатздн, битте“ ва „Эинен Обатзда, битте“ эмас. Обатзда танқидчилари бу пишлоқ қолдиқларининг чиқинди маҳсулоти эканлигини таъкидлайдилар. Немис ошхонаси бўйича китоб муаллифи, журналист Волфганг Ҳерлес, обатзда фақат ишлаб чиқариш иқтисодиёти учун одатий немис таомлари деб аташ керак, деб ҳисоблайди.

Амалдаги қоидаларга кўра, обатзда камида 40 % бри ёки камбер пишлоқини, шунингдек қўшимча ромадур, лимбургер ёки янги пишлоқни ўз ичига олиши керак. Обатзданинг мажбурий таркибий қисмларига сариёғ, туз ва паприка ҳам киради, мақбул бўлганлар пиёз, зира, сут, сметана, пиво ва шаробдир. Уйда пиширишда пишлоқлар вилкалар билан майдаланади ёки гўшт майдалагич орқали айлантирилади. Обатзданинг таъми бевосита асл масалиқларнинг сифатига боғлиқ. Кўпгина таверналар ўзларининг маркали рецептлари билан фахрланадилар, улар сир сақлайдилар ва ҳаваскорлар ва мутахассислар ўртасида обатзда қўшиш жоизлиги ҳақидаги тортишувлар сусаймайди. Тайёр обатзда 2-3 кун совуқда сақланиши мумкин.

Адабиётлар

• Wолфганг Ҳерлес „Кäсеигел“, . Ворwиэгенд фесткоченд. Култур унд Сеэле дер деуцчен Кüче. Рандом Ҳоусе, 2019 — 416-бет. ИСБН 9783641216085. 
• Эрҳард Горйс. Обазтер // Дас неуэ Кüченлехикон. Вон Ааченер Принтен бис Зwисченриппенстücк. — Мüнчен: Деуцчер Тасченбуч Верлаг, 1997. — С. 374. — 599 С. — ИСБН 3-423-36008-9.
• Эcкҳард Супп. Обазда, Обазтер // Wöртербуч Кочкунст: Вон Амусе-Боуче бис Зиэрсчнеэ. — Маннҳеим: Дуденверлаг, 2011. — С. 94. — 128 С. — ИСБН 978-3-411-70392-0.