Одалар масжиди (туркча: Одалар Câмîи) – Туркиянинг Истанбул шаҳридаги Усмонийлар масжиди[1]. Дастлаб Византия империяси даврига оид православлик черкови бўлган[1]. 1475-йилда, Константинопол фатҳидан кейин (1453), дастлаб католик черковига, кейинчалик 1640-йилда Усмонийлар томонидан масжидга айлантирилган[1]. Масжид 1919-йилда ёнғин натижасида вайрон бўлган ва харобага айланган[1]. 2011-йил ҳолатига кўра, бинонинг фақат айрим деворларигина сақланиб қолган.

Масжид
Одалар масжиди
туркча: Одалар Câмîи
1919-йилги ёнғиндан сўнг бинонинг шарқий томондан кўриниши, орқа фонда Карие масжиди жойлашган
Мамлакат  Туркия
Шаҳар Истанбул
Жойлашуви Фотиҳ тумани, Салматомрук маҳалласи
Координаталар 41°01′45″Н 28°56′23″Э / 41.029071°Н 28.939828°Э / 41.029071; 28.939828
Меъморий услуб Византия архитектураси
Ҳолати вайрон бўлган

Жойлашуви

Бино харобалари Истанбулнинг Фотиҳ тумани, Салматомрук маҳалласи, Эдирне Капидан унчалик узоқ бўлмаган жойда, Карие ва Фетҳие масжиди ўртасида жойлашган[2].

Тарихи

Генуядаги Cаффа қалъаси. Бу ердан Истанбулнинг Кефели маҳалласида истиқомат қилган италияликлар депортация қилинган.

1782-йилда ҳудудга яничарлар жойлаштирилганидан сўнг, масжид Одалар номини олган. Бундан олдин яничарлар Шаҳзода масжиди яқинидаги Эски Одалар (Эски казарма)да истиқомат қилишар эди[3]. Бинонинг ҳолати аста-секин ёмонлашиб, доимий равишда бузилиб борган. ХИХ асрнинг ўрталарига келиб, гумбаз қулаб тушган. 1919-йил 2-июлда Салматомрук ёнғини натижасида ҳам масжид катта зарар кўрган. Масжид жойлашган маҳалла замонавий мезонлар асосида қайта қурилган вақтда ҳам бино қайта тикланмаган ва вайронага айланган[4].

Бино масжидга айлантирилганидан сўнг, унга қўшимча равишда меҳроб, минбар ва минора қурилган. 1919-йилги ёнғиндан сўнг масжид вайрон бўлган (бино томи, кейинчалик 1820-йилларда минора қулаб тушган). 1934/1935-йилларда немис археологи Паул Счатзманн томонидан яхшилаб текширилиб, ўрганиб чиқилган[5].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Мüллер-Wиэнер (1977), п. 188.
  2. ↑ Wестпҳален (1998), п. 1.
  3. ↑ Wестпҳален (1998), п. 1.
  4. ↑ Wестпҳален (1998) п. 52
  5. ↑ Wестпҳален (1998), п. 5.

Адабиётлар

  • Жанин, Раймонд. Ла Гéограпҳиэ Эccлéсиастиқуэ де л'Эмпире Бйзантин. 1. Парт: Ле Сиèге де Cонстантинопле эт ле Патриарcат Оэcумéниқуэ. 3рд Вол. : Лес Éглисес эт лес Монастèрес (Френч). Парис: Институт Франçаис д'Этудес Бйзантинес, 1953. 
  • Мамбоурй, Эрнест. Тҳе Тоурисц' Истанбул. Истанбул: Çитури Бирадерлер Басıмеви, 1953. 
  • Эйиcе, Семави. Истанбул. Петите Гуиде а траверс лес Монуменц Бйзантинс эт Турcс (Френч). Истанбул: Истанбул Матбаасı, 1955. 
  • Гüлерсой, Çэлик. А Гуиде то Истанбул. Истанбул: Истанбул Китаплığı, 1976. ОCЛC 3849706. 
  • Мüллер-Wиэнер, Wолфганг. Билдлехикон Зур Топограпҳиэ Истанбулс: Бйзантион, Константинуполис, Истанбул Бис Зум Бегинн Д. 17 Жҳ (Герман). Тüбинген: Wасмутҳ, 1977. ИСБН 978-3-8030-1022-3. 
  • Краутҳеимер, Ричард. Арчитеттура палеоcристиана э бизантина (Италиан). Турин: Эинауди, 1986. ИСБН 88-06-59261-0. 
  • Wестпҳален, Степҳан. Диэ Одалар Cамии ин Истанбул. Арчитектур унд Малереи эинер миттелбйзантинисчен Кирче (Герман). Тüбинген: Wасмутҳ, 1998. ИСБН 3-8030-1741-6. 

Ҳаволалар