Oeneis tarpeja

Оэнеис тарпежа — Нимфалидлар оиласига мансуб капалак тури. У Кавказ ва Волга бўйидан тортиб, Қозоғистон ва жанубий Сибир орқали Амур вилояти ва Монголиягача бўлган ҳудудларда учрайди. Украинада эса бу тур ХХ асрнинг ўрталарида бутунлай йўқолиб кетган. Унинг яшаш муҳити асосан дашт текисликлари ва тоғ этакларидан иборат.

Оэнеис тарпежа
Илмий таснифлаш
Олам:	Ҳайвонлар
Тип:	Бўғимоёқлилар
Синф:	Ҳашаротлар
Туркум:	Капалаклар
Оила:	Нимфалидлар
Кенжа оила:	Сатйринаэ
Уруғ:	Оэнеис
Турлари:	тарпежа
Бинар номи
Оэнеис тарпежа (Паллас, 1771)
Синонимлари
Рўйхат Папилио тарпежа Паллас, 1771 Оэнеис тарпеиа Оэнеис (Протоэнеис) тарпеиа Папилио cелимене Столл, [1782] Оэнеис ваcуна Грум-Гршимаило, 1891

Қанотларининг кенглиги 45–50 мм атрофида бўлади. Катталари июн-июл ойларида учади.

Қуртчалари Поа авена ва Фестуcа овина ўсимликлари билан озиқланади.

Биологияси

Бу капалак йилига фақат бир марта учади. Дашт ва ўрмон-дашт ҳудудларида одатда май ойининг ўрталаридан июн ойининг ўрталаригача учрайди. Баҳор совуқ келиб, узоқ давом эца, июн охиригача ҳам учиши мумкин. Катта Кавказда эса бироз кечроқ — июн ўртасидан июл ўртасигача учади.

Даштларда бу капалаклар кўпинча бўр тупроқли жойларда, ўт-ўлан орасида учрайди. Ўрмон-дашт ҳудудида эса қуёш яхши тушадиган, қуруқ ва очиқ поляналарни яхши кўради. Элбрус тоғи атрофида эса тошлоқ, қуруқ ва ғалладош ўтлар ўсган ёнбағирларда яшайди. Кундузи кўпинча қалин ўт орасида яшириниб ўтиради. Эркаклари эса урғочисини топиш учун тинмай парвоз қилади.

Қуртчалари қўёнча ва қўнғирбош каби ўтлар билан озиқланади. Қиш фаслини ғумбаклик ҳолида ўтказади.

Кенжа турлари

• Оэнеис тарпежа тарпежа — жануби-шарқий Европа, шимолий Кавказ, жанубий Урал, жануби-ғарбий Сибир, Олтой, шимолий ва шарқий Қозоғистон, ғарбий Монголия, шимоли-ғарбий Хитой
• Оэнеис тарпежа бауэри (Лукҳтанов & Эицчбергер, 2000) — Тива
• Оэнеис тарпежа гросси (Эицчбергер & Лукҳтанов, 1994) — Бурятия, Чита, шимолий Монголия