Ofloksatsin
Офлоксацин - иккинчи авлод фторхинолонларга оид антибиотик. Бироз сарг'иш кристалли кукун, ҳидсиз, аччиқ та'мга эга. Сув ва спиртда озгина эрийди.
Офлоксацин Л- ва Д-энантиомерларнинг рацемик аралашмаси бо'либ, антибактериал фаоллик Л-энантиомер - левофлоксацин томонидан белгиланади, шунинг учун офлоксациннинг антибактериал фаоллиги левофлоксациннинг ярмини ташкил қилади.
1982-йилда патентланган, АҚШда "Флохин" номи билан сотилган. Патентнинг амал қилиш муддати тугаши ва умумий тоифага о'тиш муносабати билан Флохин бренди 2009 йилда Қо'шма Штатларда то'хтатилди.
Бошқа хинолонлар сингари, офлоксацин ҳам жиддий ножо'я та'сирларга олиб келиши мумкин, шу жумладан пай шикастланиши ва руҳий касалликлар[1].
Фармакологик хоссалари
Фармакодинамикаси
Фторхинолонлар гуруҳига кирувчи кенг спектрли микробларга қарши восита бо'либ, бактерицид та'сирга эга. У бактериал фермент ДНК гиразага та'сир қилади, бу фермент бактериал ДНКнинг суперспираллигини ва шунинг учун барқарорлигини та'минлайди (ДНК занжирларининг беқарорлиги микроорганизмларнинг о'лимига олиб келади).
Бета-лактамаза ишлаб чиқарадиган микроорганизмларга ва тез о'садиган атипик микобактерияларга қарши фаол.
Офлоксацинга сезгир: Стапҳйлоcоccус ауреус, Стапҳйлоcоccус эпидермидис, Неиссериа гоноррҳоэаэ, Неиссериа менингитидис, Неиссериа флавесcенс, Эсчеричиа cоли, Cитробаcтер, Клебсиэлла спп. (шу жумладан Клебсиэлла пневмониа), Энтеробаcтер спп., Ҳафниа, Протеус спп. (шу жумладан Протеус мирабилис, Протеус вулгарис - индол мусбат ва индол манфий), Салмонелла спп., Шигелла спп. (шу жумладан Шигелла соннеи), Ерсиниа энтероcолитиcа, Cампйлобаcтер жежуни, Аэромонас ҳйдропҳила, Плесиомонас аэругиноса, Вибрио чолераэ, Вибрио параҳаэмолйтиcус, Ҳаэмопҳилус инфлуэнзаэ, Чламйдиа спп., Легионелла спп., Серратиа спп., Провиденcиа спп., Ҳаэмопҳилис дуcрейи, Бордетелла парапертуссис, Бордетелла пертуссис, Морахелла cатаррҳалис, Пропионибаcтериум аcнес, Стапҳйлоcоccус спп. , Бруcелла спп.
Препаратга нисбатан турли хил сезувчанликка эга: Энтероcоccус фаэcалис, Стрептоcоccус пёгенес, пнеумониаэ ва вириданс, Серратио марcесcенс, Псеудомонас аэругиноса, Аcинетобаcтер, Мйcопласма ҳоминис ва пнеумониаэ, C. Cорп., Ҳелиcобаcтер пйлори, Листериа моноcйтогенес, Гарднерелла вагиналис.
Ко'пинча сезгир эмас: Ноcардиа астероидес, анаэроб бактериялар (масалан, Баcтероидес спп., Пептоcоccус спп., Пептострептоcоccус спп. , Эубаcтериум спп., Фусобаcтериум спп., Cлостридиум диффиcиле).
Трепонема паллидумга та'сир қилмайди.
Фармакокинетикаси
Ошқозон-ичак трактида яхши со'рилади (со'рилиши - 95%). Озиқ-овқат препаратнинг со'рилишини кечиктириши мумкин, аммо биомавжудлигига сезиларли даражада та'сир қилмайди. Биомавжудлиги - 96% дан ортиқ. Плазма оқсиллари билан бог'ланиши - 25%.
Ог'из орқали қабул қилинганда максимал консентрацияга эришиш вақти (C мах) 1-2 соатни ташкил қилади, Cмах 100 мг, 300 мг 600 мг дозасини қабул қилгандан кейин 1, 3, 4 ва 6,9 мг/л ни ташкил қилади ва дозага бог'лиқ: 200 мг ва 400 мг бир марталик дозани қабул қилгандан со'нг, у мос равишда 2,5 мкг/мл ва 5 мкг/мл ни ташкил қилади.
Ко'риниб турган тарқалиш ҳажми 100 литрни ташкил қилади. Тарқалиши: ҳужайралар (лейкоцитлар, алвеоляр макрофаглар), тери, юмшоқ то'қималар, суяклар, қорин бо'шлиг'и ва тос а'золари, нафас олиш тизими, сийдик, со'лак, сафро, простата секрецияси, гематоэнсефалик барер (ГЕБ), плацентар барер орқали яхши о'тади, она сути орқали секрецияланади. Яллиг'ланган ва яллиг'ланмаган мия пардаси (14-60%) билан орқа мия суюқлиги (ОМС) ичига киради.
Жигарда (тахминан 5%) Н-оксид офлоксацин ва диметилофлоксацин ҳосил қилиб метаболланади. Ярим емирилиш даври (Т 1/2) - 4,5-7 соат (дозадан қат'ий назар). Танадан асосан буйраклар орқали чиқарилади - 75-90% (о'згармаган), тахминан 4% - нажас билан. Экстраренал клиренс - 20% дан кам. 200 мг дозада битта қо'ллашдан кейин сийдикда 20-24 соат ичида аниқланади. Буйрак ёки жигар етишмовчилиги билан чиқарилиши секинлашиши мумкин. Организмда то'планмайди.
Фойдаланиш учун ко'рсатмалар
Препаратга сезгир микроорганизмлар келтириб чиқарадиган юқумли ва яллиг'ланиш касалликлари:
- нафас ё'ллари инфексиялари (бронхит, пневмония);
- ЛОР-а'золарининг инфексиялари (синусит, фарингит, о'рта отит, ларингит, трахеит);
- қорин бо'шлиг'и ва о'т ё'лларининг юқумли ва яллиг'ланиш касалликлари (бактериал энтерит бундан мустасно);
- буйрак инфексиялари (пиелонефрит), сийдик ё'ллари (систит, уретрит), тос а'золари (эндометрит, салпингит, оофорит, сервицит, параметрит, простатит), жинсий а'золар (колпит, орхит, эпидидимит),
- менингит, септицемия (фақат томир ичига юбориш учун);
- иммунитети заиф беморларда инфексияларни олдини олиш (шу жумладан нейтропения);
- тери, юмшоқ то'қималар, суяклар, бо'г'имларнинг юқумли ва яллиг'ланиш касалликлари.
Қо'ллаш мумкин бо'лмаган ҳолатлар
Препаратнинг таркибий қисмларига юқори сезувчанлик , глюкоза-6-фосфат дегидрогеназа етишмовчилиги, эпилепсия (шу жумладан анамнезда бо'лган), конвулсив чегаранинг пасайиши (шу жумладан травматик мия шикастланиши, инсулт ёки марказий асаб тизимидаги яллиг'ланиш жараёнлари); 18 ёшгача, ҳомиладорлик, лактация.
Мия томирларининг атеросклерози, мияда қон айланишининг бузилиши (анамнезда), сурункали буйрак етишмовчилиги, марказий асаб тизимининг органик зарарланишларида эҳтиёткорлик билан қо'лланг.
Қо'ллаш ва дозалаш
Дозалар инфексиянинг жойлашуви ва ог'ирлигига, шунингдек микроорганизмларнинг сезгирлигига, беморнинг умумий ҳолатига ва жигар ва буйраклар функсиясига қараб индивидуал равишда танланади.
Ичишга буюрилади: катталарга - кунига 200-400 мг, даволаш курси - 7-10 кун, фойдаланиш частотаси - кунига 2 марта. Кунига 400 мг гача бо'лган дозалар бир кунига мартага буюрилади, эрталаб берилиш мақсадга мувофиқ. Кундалик доза 200-800 мг ни ташкил қилади. Гонореяда бир марта 400 мг буюрилади.
Жигар функсияси бузилган ҳолатда максимал суткалик доза 400 мг ни ташкил қилади. Буйрак функсияси бузилган бо'лса, доза креатинин клиренсига (КК) бог'лиқ: КК 50-20 мл/мин бо'лганда - 200 мг/кун (2 бо'линган дозада ёки кунига 1 марта); КК 20 мл/мин дан кам бо'лса - ҳар 48 соатда 200 мг.
Гемодиализ ва перитонеал диализда - ҳар 24 соатда 100 мг.
Таблеткалар овқатдан олдин ёки овқат пайтида бутунича сув билан ичилади. Даволаш курсининг давомийлиги патогеннинг сезгирлиги ва клиник ко'риниш билан белгиланади; касаллик белгилари ё'қолганидан ва ҳарорат то'лиқ нормаллашганидан кейин даволанишни яна камида 3 кун давом эттириш керак. Салмонеллёзни даволашда даволаш курси 7-8 кун, пастки сийдик ё'лларининг асоратланмаган инфекциялари билан даволаш курси 3-5 кун.
- Дозани ошириб юбориш
Симптомлари: бош айланиши, ҳушнинг хиралашиши, летаргия, дезориентация, уйқучанлик, қусиш. Даволаш: ошқозонни ювиш, симптоматик даволаш.
Ножо'я та'сирлари
Овқат ҳазм қилиш тизимидан: гастралгия, анорексия, ко'нгил айниши, қусиш, диарея, метеоризм, қорин ог'риг'и, "жигар" трансаминазалари фаоллигининг ошиши, гипербилирубинемия, холестатик сариқлик, псевдомембраноз энтероколит.
Асаб тизими томонидан: бош ог'риг'и, бош айланиши, ҳаракатларнинг ноаниқлиги, тремор, конвулсиялар, оёқ-қо'лларнинг кучсизлиги ва парестезияси, кучли туш ко'ришлар, "қо'рқинчли" тушлар, психотик реаксиялар, ташвиш, ҳаяжонланиш ҳолати, фобиялар, депрессия, чалкашлик., галлюцинациялар, интракраниал босимнинг ошиши.
Таянч-ҳаракат тизими томонидан: тендинит, миялгия, артралгия, тендосиновит, пай ёрилиши.
Сезги органлари томонидан: ранг ко'ришнинг бузилиши, диплопия, та'м, ҳид, эшитиш ва мувозанат бузилишлари.
Юрак-қон томир тизими томонидан: тахикардия, қон босимининг пасайииши (вена ичига юборилганда; қон босимининг кескин пасайиши юзага келса юбориш то'хтатилади), васкулит, коллапс.
Тери томонидан: нуқтали қон қуйилишлари (петехиялар), буллёз геморрагик дерматит, қон томирларининг шикастланишини ко'рсатадиган қобиқли папулёз тошмалар (васкулит).
Қон яратиш органлари томонидан: лейкопения, агранулоцитоз, анемия, тромбоцитопения, панситопения, гемолитик ва апластик анемия.
Сийдик чиқариш тизимидан: о'ткир интерстициал нефрит, буйрак функсиясининг бузилиши, гиперкреатининемия, мочевинанинг ко'пайиши.
Аллергик реаксиялар: тери тошмаси, қичишиш, торвоқ, аллергик пневмонит, аллергик нефрит, эозинофилия, иситма, Квинке шиши, бронхоспазм, ко'п шаклли экссудатив эритема (шу жумладан Стивенс-Жонсон синдроми ва Лелл синдроми), фотосенсибилизация, ко'п шаклли эритема, васкулит, кам холларда - анафилактик шок.
Бошқалар: ичак дисбактериози, суперинфексия, гипогликемия (диабетли беморларда), вагинит.
Бошқа дорилар билан о'заро та'сири
Қуйидаги инфузион эритмалар билан мос келади: натрий хлориднинг изотоник эритмаси, Рингер эритмаси, 5% фруктоза эритмаси, 5% декстроза эритмаси.
Гепарин билан аралаштирманг (преципитация ҳавфи бор).
Озиқ-овқат маҳсулотлари, алюминий Ал 3+, калций Cа 2+, магний Мг 2+ ёки темир тузларини о'з ичига олган антацидлар офлоксациннинг со'рилишини камайтиради, эримайдиган комплексларни ҳосил қилади (ушбу дориларни тайинлаш орасидаги вақт оралиг'и камида 2 соат бо'лиши керак).
Офлоксацинни теофиллин билан бир вақтда қо'ллаш билан унинг дозасини камайтириш керак (чунки офлоксацин теофиллин клиренсини 25% га камайтиради).
Симетидин, фуросемид, метотрексат ва каналча секрециясини блоклайдиган дорилар - қон плазмасидаги офлоксацин концентрациясини оширади.
Глибенкламид билан биргаликда ишлатилганда гликемия даражасини назорат қилиш керак, чунки офлоксацин қон плазмасида глибенкламид концентрациясини оширади.
К витамини антагонистлари билан бир вақтда қабул қилинганда қон ивиш тизимини назорат қилиш керак.
Ностероид яллиг'ланишга қарши дорилар (НСАИД), нитроимидазол ҳосилалари ва метилксантинлар билан бирга қо'лланганда, нейротоксик та'сирлар ривожланиш ҳавфи ортади.
Глюкокортикостероидлар (ГКС) билан бир вақтда қо'лланилганда, пай ёрилиши ҳавфи ортади, айниқса қарияларда.
Сийдикни ишқорийлаштирувчи дорилар билан (карбоангидраза инҳибиторлари, ситратлар, натрий бикарбонат) қо'лланилганда, кристаллурия ва нефротоксик та'сир ҳавфи ортади.
Махсус ко'рсатмалар
Офлоксацин пневмококкли пневмония учун танланган дори эмас; о'ткир тонзиллитни даволашда тавсия этилмаган.
2 ойдан ортиқ қо'ллаш тавсия этилмайди ва бемор қуёш нури, УБ нурлари (симоб-кварс лампалар, солярий) та'сирида бо'лиши керак.
- ↑ «Wарнинг овер тwо тйпес оф антибиотиc» (02.08.2008)[сайт ишламайди]