Oksana Shachko
Оксана Василивна Шачко (украинча: Шачко Оксана Василівна;) – украиналик феминист, фаол. „Фемен“ халқаро аёллар ҳаракатининг асосчиларидан бири. Патриархат, диктатура, дин ва жинсий индустрияга қарши норозилик митингларида ярим яланғоч кийиниб намойишга чиққанлиги билан ажралиб турадиган ҳуқуқ фаоли[1][2].
| Оксана Шачко | |
|---|---|
![]() | |
| Таваллуди |
31-январ 1987-йил |
| Вафоти |
18-июн 2018-йил (31 ёшда) Монтроуге, Ҳауц-де-Сеине, Франсия |
| Фуқаролиги |
|
| Таълими | Киев университети |
| Касби | рассом, аёллар ҳуқуқлари фаоли |
2013-йилда Оксана Шачко Франсиядан сиёсий бошпана олган ва Парижга жойлашган. Шачко суратлар чизган ва Франсия пойтахтида оддий ҳаёт кечирган. Париждаги ҳаёти жуда оғир кечган, хавфсизлик, уй-жой ва ҳужжатларини янгилаш билан боғлиқ муаммоларга дуч келган. Буларнинг барчаси бир неча бор тушкунликка тушишига сабаб бўлади. Оксана Шачко 2018-йил 23-июл куни Париждаги квартирасида ўз жонига қасд қилган.
Ҳаёти
Оксана Шачко 1987-йил 31-январда Хмелницкийда туғилган. Онаси Олга Владимировна Шачко Оксананинг отаси билан ажрашган. Алексей Шачко исмли укаси бўлган[3].
Болалигида расм чизишга ва 8 ёшидан православ пиктограммаларига қизиққан. Рассом дўсти Аполониа Бреуилининг сўзларига кўра:
Болалигидан унга черковга боришга ва аёлларга одатда рухсат берилмаган жойларда расм чизишга рухсат берилган.
12 ёшида Шачко инқироз даврини бошдан кечирган ва ҳатто монастирга бориб, Худонинг хизматкори бўлишни хоҳлашини айтган. Бироқ, онаси қизининг истагини олдини олишга муваффақ бўлган[4].
Оксана Шачко 15 ёшида она шаҳрини тарк этиб, ҳаётини иконка чизишга бағишлайди. Бир муддат монастирда яшаган. Вақт ўтиши билан диндан кўнгли қолган ва монастирни тарк этган.
Оксана Шачко олий маълумотга эга бўлган. Тарас Шевченко номидаги Киев миллий университетида таҳсил олган.
„Фемен“
2008-йил апрел ойида Анна Гуцол ва Олександра Шевченко билан биргаликда норасмий „Фемен“ ташкилотига асос солган. Фаоллар дастлаб талаба қизларнинг муаммоларига норозилик билдиришган. Аммо бир мунча вақт ўтгач, улар украиналик аёлларнинг жинсий эксплуатацияси ва жинсий туризмга қарши норозилик намойишларини ҳам бошлаганлар. Дастлаб улар тадбирларга фақат ички кийимда қатнашиб, эътиборни тортишга ҳаракат қилишган.
2009-йил август ойида Оксана Шачко Киевда норозилик белгиси сифатида биринчи марта кўкрагини очган. Ўшандан бери „Фемен“ фаоллари мунтазам равишда кўйлакларсиз норозилик намойишларини ўтказиб келади[5].
Оксана Шачко Украинадан ташқари Беларус ва Россияда бўлиб ўтган тадбирларда иштирок этган.
2012-йил 4-мартда Шачко Россияда бўлиб ўтган президентлик сайловлари пайтида Москвада ҳибсга олинган. Россия Бош вазири Владимир Путин сайлов участкасида овоз берганидан сўнг яна икки қиз билан сайлов участкасига кириб, кўкракларини очиб, шиорлар билан ҳайқирган. Улар полиция томонидан ҳибсга олинган ва Украинага депортация қилинган.
2012-йил июн ойида Шачко Хресчатикдаги фан зонасида „Евро-2012“ га қарши ярим яланғоч ҳолда қатнашиб, Швеция терма жамоаси мухлислари пивосини столдан оёқлари билан тўкиб ташлаган.
2013-йилда, „Фемен“ фаолларига қарши бир неча ҳужумлардан сўнг, Шачко Франсиядан сиёсий бошпана сўраган. Парижда яшаб, расм чизган. Аполониа Бреуилининг сўзларига кўра, Париждаги ҳаётни жуда қийин деб билган. Шачко ишончсизлик, уй-жой ва ҳужжатларни янгилашда муаммоларга дуч келган[6].
2014-йилдан бошлаб „Фемен“ дан узоқлаша бошлаган ва илк иштиёқи санъатга эътибор қаратган.
„Фемен“ (2013) китобини ёзган франсуз ёзувчиси Галиа Аcкерман билан ҳамкорлик қилган. 2014-йилда режиссёр Ален Маргот Шачко „Же суис Фемен“ ҳужжатли филмни суратга олган.
Оксана Шачко бир нечта шахсий кўргазмалар ташкил этган. Хусусан, бир қатор провокацион „пиктограммалар“ яратган.
2016-йилда Мансарт галереясида „Иконокласт“ („Иконоклазма“) деб номланган асарларнинг биринчи шахсий кўргазмаси бўлиб ўтган. Булар анъанавий тарзда чизилган „пиктограммалар“ бўлиб, рассом диний догмага қарши курашиш учун феминистик, сиёсий ёки гуманистик оҳанглар билан трансгрессив тафсилотларни тақдим этган[7]. Шов-шувли расмлари орасида, масалан, „Бурқа кийган Марям“, „Автомат тутган фаришта“, „Казинодаги „Муқаддас учлик““ суратлари бор. Оксананинг ўзи тушунтирганидек, ўз иши орқали динга қаршилигини билдирган.
Оксана Шачко 2018-йил 23-июл куни Париждаги квартирасида ўз жонига қасд қилган. Оксана инглиз тилида ўз жонига қасд қилиш тўғрисида эслатма қолдирган. Хатда Париж богемиясига: „Ҳаммангиз сохтасиз“ дея мурожаат қилган. Бунгача икки бора муваффақияциз тарзда жонига қасд қилишга уринган[8][9].
Манбалар
- ↑ Жеффрей Тайлер. „Тҳе Wоман Беҳинд Фемен'с Топлесс Протест Мовемент - Жеффрей Тайлер“. Тҳе Атлантиc (2013-йил 13-март). 2013-йил 5-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 15-июл.
- ↑ „ФЕМЕН“. ФЕМЕН. 2016-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 29-сентябр.
- ↑ „Лидер ФЕМЕН Оксана Шачко умерла с третьей попытки — МК“. 2018-йил 31-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 31-июл.
- ↑ „Оксана Шачко: смерть разочарованной участницы Фемен“. 2018-йил 16-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 16-август.
- ↑ Хто така Оксана Шачко з ФЕМЕН, яка покінчила з собою в Парижі (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-05-28 санасида архивланган)(рус.)
- ↑ „Смерть Оксани Шачко: ким була засновниця Фемен“. 2018-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-июл.
- ↑ „Персональна виставка“ (деадлинк). 2017-йил 27-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-июл.
- ↑ „Одна із засновниць Фемен Оксана Шачко наклала на себе руки. Що відомо про неї та її самогубство // НВ, 24.7.2018/“. 2018-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-июл.
- ↑ „Засновниця Фемен наклала на себе руки у Парижі“. 2018-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 27-июл.
Ҳаволалар
- Оксана Шачконинг ўлими ҳақида эслатмалар (Тҳе Парис Ревиэw)
- Рассом ва инқилобий феминист Оксана Шачкони хотирлаш (Вултуре)
- Фемен
- Инстаграм ҳисоби
- Оксана Шачко ИМДбда
