Oleg Kotov
Олег Валериевич Котов (русча: Олег Валериевич Котов) 1965-йил 27-октябрда Украина ССРнинг Қрим вилояти Симферопол шаҳрида туғилган. Совет космик дастурига шифокор сифатида тайинланганидан сўнг у Россия космонавтлар корпусига қўшилди. У Халқаро космик станцияда космосда 526 кундан ортиқ давом этган учта узоқ муддатли космик парвозларни амалга оширди. Котов Союз ТМА-10М / Эхпедитион 37 / Эхпедитион 38 космосга 2013-йил сентябридан 2014-йил мартигача узоқ муддатли космик парвозни амалга оширди.
| Олег Валериевич Котов Олег Валериевич Котов | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
1965-йил 27-октябр |
| Касби | Шифокор |
| Миллати | Рус |
| Мукофотлари |
|
| Космик карера | |
| Даража | Подполковник |
Космосдаги вақт |
526 кун 5 соат 4 дақиқа |
| Танлаш | 1996 |
Жами ЭВАс |
6 |
Жами ЭВА вақти |
36 соат 51 дақиқа |
| Миссиялар | Союз ТМА-10 (Эхпедитион 15), Союз ТМА-17 (Эхпедитион 22/23), Союз ТМА-10М (Эхпедитион 37/38) |
Миссия белгиси |
|
Шахсий ҳаёти
Котов Светлана Николаевна Котова (илгари Бунякина) билан турмуш қурган. Уларнинг икки фарзанди бор: 1994-йилда туғилган Валерия Олеговна Котова (қизи) ва 2002-йилда туғилган Дмитрий Олегович Котов (ўғли). Котовнинг ота-онаси Валерий Эфимович Котов ва Елена Ивановна Котова Москвада истиқомат қилишади. У шўнғиш, компютер ва суратга олишни яхши кўради[1].
Та'лим
Котов 1982-йилда Москвадаги ўрта мактабни тугатди ва С. М. Киров номидаги ҳарбий тиббиёт академиясига ўқишга кирди ва уни 1988-йилда тугатди.
Мукофотлар
Котов Россия Федерацияси Қаҳрамони медали, Россия Федерацияси Қуролли Кучларининг И ва ИИ даражали "Жанговар қаҳрамонлик" медали ва И, ИИ ва ИИИ даражали "Хизмат учун" медали билан тақдирланган.
Тажриба
1988-йилда академияни тугатгандан сўнг Котов Гагарин номидаги Космонавтларни тайёрлаш марказида хизмат қилди. У ерда етакчи тест-врач ўринбосари ва етакчи синов шифокори лавозимларида ишлади. У баландлик физиологияси ва космик парвознинг инсон танасига та'сири муаммолари билан шуғулланган. У амалий машғулотлар ва "Мир"да космик тиббий ёрдам кўрсатиш бўйича тажриба орттирди, жарроҳ экипажи ва биотиббий тайёргарлик ва фан дастури бўйича ўқитувчи бўлди. У сертификатланган шўнғувчи.
Роскосмос фаолияти

1996-йилда Котов Гагарин номидаги Космонавтларни тайёрлаш маркази (ГCТC) томонидан космонавтликка номзод сифатида танланди. 1996-йил июнидан 1998-йил мартигача у космик парвозлар учун асосий тайёргарлик курсини тамомлади. 1998-йил март ойида у синов-космонавт малакасини олди. 1998-йил июл ойидан бошлаб у Космонавтлар идорасининг космонавт-тадқиқотчиси ва синов-космонавти. 1998-йил май-август ойларида у Мир-26 миссиясида захира экипаж а'зоси сифатида "Союз" ва "Мир" станциясида парвоз қилиш учун тайёргарликдан ўтган.
1998-йил октябр ойидан бошлаб у ИСС парвозлари учун малака оширишда иштирок этди. У ИСС-6 ва ИСС-13 захира экипажларида борт муҳандиси ва "Союз" командири бўлиб хизмат қилган.
1999-йил феврал-октябр ойларида Котов Жонсон космик марказида ГCТC вакили бўлиб ишлаган. 2001–2002-йилларда у миссияларни бошқариш марказида, Москва ва Хюстондаги Миссияларни бошқариш марказида Москва қўллаб-қувватлаш гуруҳида Экспедиция-3 ва 4 учун CАПCОМ бўлимида ишлаган. 2004-йилда у Космонавтлар идорасида CАПCОМ бўлими бошлиғи бўлди.
Экспедиция 15
У Фёдор Юрчихин ва космик сайёҳ Чарлз Симони билан биргаликда 2007-йил 7-апрелда Байқўнғир космодромидан "Союз ТМА-10" космик кемасида учирилган ИСС 15 экспедицияси а'зоси (борт муҳандиси) эди.
21-октябр куни Котов коинотда 196 кун 17 соат бўлганидан сўнг “Союз ТМА-10” капсуласи ичида Ерга қайтди. ТМА-10 космик кемаси 21-октябр куни УТC вақти билан соат 07:14да ХКСдан туширилди ва 09:47 да орбитага чиқди. Атмосферага қайта кириш пайтида космик кема баллистик қайта киришга ўтди, натижада у Аркалиқдан тахминан ғарбга қўнди. Бу жой мўлжалланган Қозоғистон қўниш жойидан тахминан 340 км шимоли-ғарбда[2].
Экспедиция 22/23

Котов "Союз ТМА-17"га қўмондонлик қилди ва 22-экспедицияга борт муҳандиси ва 23-экспедицияга Халқаро космик стансияда қўмондон сифатида тайинланди[3].
2010-йил 1-майда Котов келаётган Прогресс М-05М космик кемаси бир қатор космик ҳаракатлардан сўнг тўғри бирикув йўналишига қайтолмаганидан сўнг қўлда бошқарув орқали 1 кмли парвозни амалга ошириб, кемани ХКСга бирлаштирди. Котов стансиянинг Телероботик Бошқариладиган Учрашув Бирлиги (ТОРУ) тизимидан фойдаланган ҳолда бошқарувни ўз қўлига олди ва космик кемани ХКС билан муваффақиятли туташтиришга ёрдам берди. Кейинчалик Россия Миссия назорати Котовнинг Прогресс М-05М учрашуви иши янги рекорд ўрнатиши мумкинлигини э'лон қилди[4].
Котов 2010-йил 2-июнда "Союз ТМА-17" космик кемасида Ерга қайтди. "Союз" капсуласи УТC вақти билан соат 3:25 да Қозоғистоннинг марказий чўлларига қўнди[5].
Экспедиция 37/38

Котов 2013-йил 25-сентябрда Союз ТМА-10М кемасида учирилди, россиялик космонавт Сергей Рязанский ва америкалик астронавт Майкл Хопкинс 37-экспедицияга парвоз муҳандиси сифатида қўшилди. 7-ноябр куни Котов ва қолган бешта экспедиция 37 экипаж а'золарига 38-экспедициянинг янги борт муҳандислари Михаил Тюрин, Коичи Ваката ва Рик Мастраккио қўшилди. Бу 2009-йил октябр ойидан бери биринчи марта тўққиз кишининг космик стансияда космик кема иштирокисиз яшаши эди. Кўп ўтмай, Котов 2010-йилдан кейин иккинчи марта стансия командири бўлди.
Котов ва космонавт Рязанский 2013-йил 9-ноябрда олимпия маш’аласини коинотга биринчи марта олиб чиқишди. Котов 2014-йил 11-март куни ХКСда 166 кун қолиб, Ерга қайтди.
Космик юришлар

2007-йил 30-май куни соат 19:05да Фёдор Юрчихин ҳамроҳлигида Котов ўзининг 5 соат 25 дақиқа давом этган биринчи космосга юришини бошлади. Юриш давомида улар ХКСни космик чиқиндилардан ҳимоя қилиш учун ҳимоя панелларини ўрнатдилар[6].
2007-йил 6-июн куни Котов ўзининг Пирс ўрнатиш бўлимининг ҳаво блокидан иккинчи космик юришини амалга оширди. Юрчихин билан бир қаторда Котов Заря модулига Этҳернет кабелининг бир қисмини ўрнатди, Звездада қўшимча хизмат модули қолдиқларини ҳимоя қилиш (СМДП) панелларини ўрнатди ва Россия илмий тажрибасини ўтказди. Икки космонавт ЭДТ вақти билан соат 4:00 да ХКСга қайтиб келди. Космик юриш 5 соат, 37 дақиқа давом этди[7].
2010-йил 14-январда Котов учинчи коинот юришини бошлаш учун россиялик космонавт Максим Сураев билан яна ХКС ташқарисига чиқди. Бунда улар космосда юрувчи дуэт кабелларни Поиск ва Звезда модуллари орасига улаган, ўрнатиш нишонлари ва Курс антенналарини ўрнатган ва чиқиш люклари учун қўшимча тутқичлар ўрнатган[8]. Космосга чиқиш 5 соат 44 дақиқа давом этди[9].

2013-йил 9-ноябрда Котов Сергей Рязанский билан ХКС ташқарисида ўзининг тўртинчи коинот саёҳатини амалга оширди. Улар 2014-йилги Қишки Олимпия ўйинлари учун Олимпия маш'аласини ХКС ташқарисига олиб чиқишди. Улар, шунингдек, ишга тушириш мурватларини олиб ташлаш, экспериментал пакетни олиш орқали транспортдан ташқари фаолият иш станцияси ва икки ўқли ишора платформаси устида ишлашни давом эттирдилар. Иш станциясининг ўриндиғига оёқ таянчини ўрнатиш режалаштирилган бўлиб, космик саёҳатчилар уни текислаш билан боғлиқ ба'зи муаммоларни пайқашгандан сўнг, бу вазифа келажакдаги космик юришга қолдирилди. Космосга чиқиш 5 соат 50 дақиқа давом этди.

2013-йил 27-декабрда Котов ва Рязанский коинотга чиқиш учун ИССдан ташқарига чиқишди. Космонавтлар интернет обуначиларига Ер кўринишини тақдим этиш учун Канада фирмаси ва Россия Федерал космик агентлиги ўртасидаги тижорий келишув доирасида иккита (юқори ва ўрта аниқликдаги) камераларни бириктирдилар. Котов ўрта аниқликдаги камера учун ма'лумотлар ва телеметрия кабелларини йўналтирди, аммо Россия Миссияни бошқариш марказидаги парвозларни бошқариш гуруҳи камералардан кутилган телеметрия ва электр алоқасини ололмади. Охир-оқибат, космонавтларга камераларни олиб ташлаш ва қўшимча таҳлил қилиш учун уларни ИСС ичига қайтариш топширилди. Камера ўрнатиш ишларидан ташқари, Котов ва Рязанский Ерга яқин муҳитда юқори энергияли заррача оқимлари ёрдамида сейсмик та'сирларни кузатиш учун мўлжалланган Всплеск тажриба пакетини ҳам олиб ташлаб, ўчиришди. Кейинчалик космик саёҳатчилар Звезда тутқичига зилзила мониторинги бўйича янада мураккаб сейсмопрогноз тажрибасини бириктирдилар. Космосга чиқиш 8 соат 7 дақиқа давом этди ва 2013-йил 16-августда 7 соат 29 дақиқалик коинот саёҳатини ўтказган 36-экспедиция космонавтлари Фёдор Юрчихин ва Александр Мисуркин томонидан ўрнатилган Россиянинг энг узун космосга чиқиш рекордини янгилади[10].
2014-йил 27-январда Котов космонавт Рязанский билан ХКС ташқарисида олтинчи космик юришини амалга оширди[11]. Космонавтлар 27-декабр куни сўнгги фазога чиқишлари чоғида тугатиб бўлмайдиган ишларни бажаришди. Пирс ўрнатиш бўлимидан чиққандан сўнг иккита космонавт Звезда хизмат кўрсатиш модулининг ташқи томонига етиб келишди. Кейин улар Ер тасвирини олиш учун юқори аниқликдаги камера ва ўрта аниқликдаги камерани ўрнатдилар, бироқ ўрта аниқликдаги камера яна телеметрия билан боғлиқ муаммоларга дуч келди. Котов ва Рязанский илгари материалларга та'сир қилиш тажрибасининг бир қисми сифатида ўрнатилган Пирс ўрнатиш бўлимига бириктирилган кассета идишини олиб ташлашди. Шунингдек, улар Cанадарм2 робот қўли билан келажакдаги операцияларни бузмаслигини та'минлаш учун Заря модулидаги кўчма ма'лумотлар тутқич мосламасига бириктирилган иш жойи интерфейси адаптерини олиб ташладилар. Космик юриш 38-экспедиция давомида ўтказилган тўртинчи ЭВА бўлди ва олти соат саккиз дақиқа давом этди.
Манбалар
- ↑ НАСА. „Cосмонаут Био: Олег Котов“ (2007-йил 1-апрел). Қаралди: 12-май 2010-йил.
- ↑ Wиллиам Ҳарwоод. „Союз cапсуле макес 'баллистиc' десcент то Эартҳ“. CБС Неwс – Спаcефлигҳт Ноw (2007). 2021-йил 9-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-июн.
- ↑ „НАСА - НАСА Ассигнс Спаcе Статион Cреwс, Упдатес Эхпедитион Нумберинг“. 2012-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-июн.
- ↑ Жустин Рай. „Cосмонаут такес cонтрол оф ресупплй шип'с доcкинг“. Спаcефлигҳтноw.cом (1-май 2010-йил). Қаралди: 12-май 2010-йил.
- ↑ Тариқ Малик. „Руссиан Союз Спаcеcрафт Ландс Сафелй wитҳ Статион Cреw“. СПАCЕ.cом (2-июн 2010-йил). Қаралди: 3-июн 2010-йил.
- ↑ НАСА. „Спаcеwалк Cомплете, Дебрис Панелс Инсталлед“ (30-май 2007-йил). 2008-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-июн.
- ↑ НАСА. „Cосмонауц Wрап Уп Дебрис-Панел Спаcеwалк“ (6-июн 2007-йил). 2008-йил 14-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-июн.
- ↑ РИА Новости. „Руссиан cосмонауц cомплете еар'с фирст спаcеwалк“ (14-январ 2010-йил). Қаралди: 3-июн 2010-йил.
- ↑ Тариқ Малик. „Руссиан Спаcеwалкерс Старт Уп Неw Спаcе Доcкинг Порт“. СПАCЕ.cом (14-январ 2010-йил). Қаралди: 3-июн 2010-йил.
- ↑ НАСА. „Статион Cосмонауц Cомплете Спаcеwалк то Деплой Cамерас“ (27-декабр 2013-йил). Қаралди: 27-май 2014-йил.
- ↑ НАСА. „Cосмонауц Cомплете Фоуртҳ Эхпедитион 38 Спаcеwалк“ (27-январ 2014-йил). Қаралди: 27-май 2014-йил.