Олга Василевна Иваницкая ёки Оля Иваницкий (1931-йил 10-май, Белград — 2009-йил 24-июн, ўша ерда) — рус келиб чиқиши серб рассоми, ҳайкалтарош, меъмор, костюм дизайнери, ёзувчи ва шоира. Айниқса, авангард санъати услубидаги расмлари билан машҳур бўлган у мамлакатимизда ва хорижда 100 дан ортиқ шахсий кўргазмаларини ўтказган[1].

Олга Василевна Иваницкая

Ҳақиқий исмиОлга Василевна Иваницкая
Таваллуди 10-май 1931-йил
Югаславия қироллиги, Панчева
Вафоти 24-июн 2009-йил(2009-06-24)
(78 ёшда)
Сербия
Машҳур суратлари "Чирчиқ йўлида тонг"
Мукофотлари Ўзбекистон халқ рассоми

Биография

У 1931-йил 10-майда Югославия Қироллигининг Пансево шаҳрида Октябр инқилоби бошланиши туфайли Россияни тарк этишга мажбур бўлган рус қочқинлари Василий Василевич Иваницкий ва Вероника Михайловна Пиотровскаялар оиласида туғилган. Болалигини Крагужевасда ўтказди, кейинчалик Белградга кўчиб ўтди, Белград Тасвирий санъат академиясини тамомлади ва у ерда машҳур ҳайкалтарош Сретен Стоянович раҳбарлигида таҳсил олди. Ҳайкалтарошнинг асосий маълумотига қарамай, у ўзини расмда кўпроқ кўрсатди, 1950-йилларда у бир нечта биринчи расмларини чизган. У 1959-йилда ўша даврдаги Югославия санъатига салмоқли ҳисса қўшган рассомлар, ёзувчилар ва меъморлардан иборат янги ташкил этилган „Медиала“ уюшмасига аъзо бўлиб машҳурликка эришди (у гуруҳдаги ягона аёл рассом эди)[2]. 1962-йилда аспирантурани тугатгандан сўнг, у Форд жамғармаси стипендиясини олди ва ўқишни Америка Қўшма Штатларига давом эттириш учун кетди ва у ерда бошқа нарсалар қаторида янги поп-арт билан учрашди. Сербияга қайтиб келгач, у Америкада серб анъанавий санъати бўйича олган билимларини қўллади[3]. Иваницкая ўзининг узоқ ижодий ҳаёти давомида юздан ортиқ шахсий кўргазмаларни ўтказди, унинг кўплаб асарлари музейлар ва шахсий коллекцияларга йўл олди. У архитектурада ўзига хос из қолдирди, ёдгорлик мажмуалари, ёдгорликлар, кўприклар ва ҳатто автомобиллар лойиҳалари муаллифи. У анъанавий серб либосларини яратишни яхши кўрарди, кўпинча Белград театрлари билан ҳамкорлик қилди, тарихий театр спектакллари учун халқ либосларини тикди. У ўзининг шеърлари билан бир нечта китобларни, шунингдек, Югославия санъатининг таниқли вакиллари билан ёзишмалар тўпламини нашр этди. Кейинги йилларда у маъмурий фаолият билан шуғулланган, ёш рассомларни қўллаб-қувватлаган, Белград рассомлар уюшмаси аъзоси бўлган ва 2007-йилда ўз номидан жамғарма ташкил қилган[4]. Жамоатчилик фикри сўровига кўра, у ХХ асрнинг Югославиянинг энг яхши рассоми деб тан олинди, Кембриж университети Биографик маркази маълумотларига кўра 200 та жаҳон зиёлилари рўйхатига киритилган. У 2009-йил 24-июн куни Белградда юрак операциясидан сўнг вафот этди. У Белград янги қабристонининг Фахрий фуқаролар хиёбонига дафн қилинди[5].

Манбалар

  1. ↑ Ко јэ ко у Србији 1991, Београд 1991. страна 163-164, текст „Ивањицки В. Олга — Оља“
  2. ↑ РТС :: Преминула Олжа Иванжиcки (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-07-20 санасида архивланган), Приступљэно 17. 4. 2013.
  3. ↑ Татьяна Чеснокова. „Оля Иваницки: балканский трагизм и русский размах“. Росбалт (2013-йил 30-июл). 2014-йил 9-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 29-март.
  4. ↑ Саҳранжена Олжа Иванжиcки : Култура : ПОЛИТИКА (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-09-24 санасида архивланган), Приступљэно 17. 4. 2013.
  5. ↑ Светлана Кузьмичева. „Любимые ангелов“. сениcа.ру (2009-йил 2-декабр). 2016-йил 8-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 29-март.

Ҳаволалар