Ziyosfera

Olimpiya emblemasi

Олимпия ўйинларининг беш ҳалқали эмблемаси.

Ҳар бир Олимпия ўйинларининг ўз Олимпия эмблемаси мавжуд бўлиб, у Олимпия ҳалқаларини бир ёки бир нечта ўзига хос элементлар билан бирлаштирган дизайндир. Улар Олимпия ўйинлари ташкилий қўмитаси (ОCОГ) ёки мезбон мамлакатнинг Миллий Олимпия қўмитаси (НОC) томонидан яратилади ва таклиф қилинади. Олимпия ўйинлари учун Олимпия эмблемаларини тасдиқлаш Халқаро Олимпия қўмитаси (ХОҚ) зиммасидадир. Олимпия эмблемалари реклама материалларида, Олимпиада ҳомийлари томонидан ва ҳар бир Олимпия иштирокчисининг формасида қўлланилади. Барча эмблемалар ХОҚнинг мулки ҳисобланади.

2008-йилги Пекин Олимпиадаси герби

Эмблема Хитой маданиятининг турли элементларидан фойдаланган ҳолда, „Пекин 2008“ сўзлари ва Олимпия ҳалқалари устида анъанавий қизил хитой муҳри тасвирланган. Муҳрга рақсга тушаётган фигура шаклида хитойча 京 (жīнг, мезбон шаҳар номидан олинган „пойтахт“ деган маънони англатади) ҳарфининг стилизе қилинган каллиграфик талқини ёзилган[1]. Эгри чизиқлар, шунингдек, буришиб турган хитой аждарҳосининг танасини ҳам англатади, деб даъво қилинади. Фигуранинг очиқ қўллари Хитойнинг дунёга ўз маданиятида иштирок этишга таклифини рамзий маънода англатади. Фигура, шунингдек, марра чизиғини кесиб ўтаётган югурувчининг фигурасига ўхшайди. Эмблеманинг асосий ранги бўлган қизил ранг Хитой жамиятида муҳим ранг бўлиб, кўпинча омадни англатади.

2010-йилги Ванкувер Олимпиадасининг эмблемаси

2005-йил 23-апрел, Иланаакда 2010-йилги Қишки Олимпия ўйинлари эмблемасининг очилиш маросими

2010-йилги Қишки Олимпия ўйинлари логотипи 2005-йил 23-апрелда тақдим этилган ва Иланаақ Инуннгуақ деб номланган. Иланаақ – Инуктитут тилида дўст деган маънони англатади. Логотип Алвин Канак томонидан Эхпо 86 кўргазмасида Шимоли-ғарбий ҳудудлар павилони учун қурилган ва тадбирдан сўнг Ванкувер шаҳрига совға қилинган Инукшук (тош ёдгорлик ёки қабр) асосида яратилган. Ҳозирда у Инглиз Бай пляжидаги ёдгорлик сифатида ишлатилади.

2010-йилги Сингапур ўсмирлар Олимпия ўйинлари эмблемаси

2012-йилги Инсбрук ёшлар Олимпия ўйинлари эмблемаси

Биринчи Қишки Ўсмирлар Олимпиадасининг расмий эмблемаси 2010-йилги Қишки Олимпиада ўйинлари пайтида Канаданинг Уистлер шаҳридаги Аустриа Ҳоуседа тақдим этилган ва у Алп тоғларининг марказидаги жонли, ёш шаҳарни унинг анъанавий ва табиий ҳаёт тарзи билан уйғунлаштирган ҳолда акс эттиради, шу билан бирга Иннсбрукнинг машҳур диққатга сазовор жойи бўлган Голденес Дачлни ҳам ўз ичига олади[2].

2012-йилги Лондон Олимпиадасининг эмблемаси

2012-йилги Олимпия эмблемаси 2012 рақамининг рамзи бўлиб, Олимпия ҳалқалари нолга ўрнатилган[3]. У баҳс-мунозараларга сабаб бўлган ва кўплаб шикоятларга сабаб бўлган. Баъзилар уни Лиза Симпсоннинг Барт Симпсон билан жинсий алоқада бўлганига ўхшатишганини айтишса, бошқалари „Сион“ сўзини ёзиш кераклигини айтишган[4]. Бу Эронда кескинликни келтириб чиқарди, чунки мамлакат 2012-йилги ўйинларни бойкот қилиш билан таҳдид қилди[5]. Шрифт қаттиқ танқид қилинди, аммо у ўзининг ташқи кўриниши орқали ёш авлодга жозибадорлик ва жозибадорликни намойиш этиш учун мўлжалланган эди. Эмблема ўйинларни томоша қилган кўплаб одамларни, айниқса ёшларни илҳомлантириш учун ўзини мажбурлаш каби Олимпия қадриятларидан фойдаланишни хоҳлади. Охир-оқибат, эмблема Лондон шаҳрининг дунёқарашини яхшилашга хизмат қилди. Шу билан бирга, эмблема Лондондаги бирон бир спорт тури ёки диққатга сазовор жойга ишора қилмади[6]. Бу ўйинлар нафақат Лондондаги одамлар ёки маълум бир спорт тури билан шуғулланадиган одамлар учун, балки ҳамма учун очиқ эканлигини кўрсатиш учун эди. Олимпия эмблемаси ҳам диққатга сазовор эди, чунки дизайнлар Паралимпия ўйинларига жуда ўхшаш эди. Бу ўйинлар ҳамма учун мўлжалланган деган фикрни таъкидлашга ёрдам берди[7].

2014-йилги Сочи Олимпиадасининг эмблемаси

2014-йилги Сочи эмблемаси янги авлодга мурожаат қилиш учун мўлжалланган бўлиб, унда веб-манзилга эга бўлган биринчи эмблема бўлди. Шунингдек, у фақат матнли ва бадиий элементни ўз ичига олмаган учта эмблемадан бири эди[8]. Эмблема нафақат спортнинг рамзи бўлиши, балки ижтимоий-иқтисодий ва атроф-муҳит каби мавзуларни ўзида мужассам этишга умид қилган. Эмблеманинг яратилишига олиб келган ижодий жараён кўпроқ анъанавий ёки бадиий компонентларни ўз ичига олган ғояларни ўз ичига олган. Охир-оқибат, бу эмблема „келажакка йўналтирилган“ бўлгани учун танланган[9]. Асл эмблема дизайнларидан бири рус Хохлома санъатини бирлаштирган, бошқа лойиҳа эса замонавийроқ ва Россиянинг жисмоний тасвирларини ўз ичига олган. Танланган эмблема Россиянинг ижобий ўзгаришлар элементларини ўз ичига олган янги ва ривожланаётган томонини кўрсатиш учун ишлади[8].

2014-йилги Нанкин ўсмирлар Олимпия ўйинлари рамзи

Логотип дизайни 2011-йил май ойида тақдим этилган бўлиб, у Нанжингнинг бой тарихини Хитой дарвозаси ва баъзи Жиангнан уйларининг хусусиятларини матнга киритиш орқали хотирлайди, турли ранглар эса ёшларнинг ғайратли руҳи ва спорт ва маданиятга бўлган иштиёқини рамзий маънода англатади. Халқаро Олимпия Қўмитаси (ХОҚ) нинг ўша пайтдаги президенти Жак Роггенинг сўзларига кўра, „энг аввало, ушбу эмблема мукаммаллик, дўстлик ва ҳурмат каби Олимпия қадриятларини ўзида мужассам этган“[10].

2016-йилги Лиллеҳаммер ёшлар Олимпия ўйинлари эмблемаси

2013-йил ноябр ойида тақдим этилган 2016-йилги Қишки Ўсмирлар Олимпиадасининг логотипи Гжøвик университети коллежининг ёш талабалари учун ишлаб чиқилган ва Ташкилий қўмитага кўра, бу Норвегия идеалларини ўзида мужассам этган аниқ, чиройли ва нозик рамздир[11].

2016-йилги Рио Олимпиадасининг эмблемаси

2016-йилги Рио Олимпиадаси эмблемаси томошабинларни ўзига жалб қилиш ва ўйинларга оид турли мавзуларни акс эттириш учун яратилган[12]. Логотип кариокаларни ёки Бразилия маҳаллий аҳолисини акс эттиришга мўлжалланган эди. Эмблемада бир-бирларини қучоқлаётган одамлар меҳмондўст ва дўстона бўлишлари керак, қучоқлашиш силуэти эса Сугарлоаф тоғини тасвирлаш учун мўлжалланган[13]. Одамлар нафақат тоғни тасвирлайди, балки „шаҳарни қучоқлаш“ учун ҳам мўлжалланган. Тана шакллари „Рио“ сўзини ҳам ифодалайди[13]. Эмблема ифодалайдиган мавзулар „эмблема устунлари“ деб номланади. Таркибга киритилган устунлар „эҳтирос ва ўзгариш“ атрофида марказлашган ва „уйғун хилма-хиллик, Олимпия руҳи, жўшқин табиат ва жозибали энергия“ каби кичикроқ гуруҳларга бўлинади[14]. Бундан ташқари, ушбу мавзуларнинг кичик категориялари қуйидагиларни ўз ичига олади: „ёшлик руҳи, бирлик, мукаммаллик, ютуқ, илҳом, барқарорлик, байрам ва некбинлик“[15].

2018-йилги Пхёнчхан Олимпия ўйинлари герби

2018-йилги Қишки Олимпиада ўйинларининг расмий Олимпия эмблемаси 2013-йил май ойида Пеонгчанг ва Сеулда бир вақтнинг ўзида бўлиб ўтган тантанали маросимда тақдим этилган. Логотипни ташкил этувчи шакллар „Пеонгчанг“ сўзидаги ҳар бир бўғиннинг биринчи ундошларидан келиб чиққан бўлиб, у Ҳангулда ёзилган, эмблемадаги биринчи белги Кореянинг анъанавий гуманизмининг учта элементи – осмон, ер ва инсон – уйғунликда бўлган йиғилиш жойини ҳам англатади. Иккинчи белги қор ва музни, шунингдек, спортчиларнинг ажойиб чиқишларини рамзий маънода англатади[16].

2018 йилги Буэнос-Айрес ўсмирлар Олимпия ўйинлари рамзи

Буэнос-Айресда бўлиб ўтадиган 2018-йилги Ёзги Ўсмирлар Олимпиадасининг расмий эмблемаси 2015-йил июл ойида, ўйинлардан уч йил олдин тақдим этилган эди. Эмблема Буэнос-Айреснинг хилма-хиллигини акс эттиради ва шаҳарнинг ёрқин ранглари, эклектик маданияти, рамзий архитектураси ва Аргентина пойтахтини ташкил этувчи кўплаб маҳаллалардан илҳомланган. Ҳар бир ҳарф Флоралис Генéриcа, Космик минораси, Колумбус театри, Миллий кутубхона ва Обелиск каби машҳур ёдгорликни ифодалайди. Буэнос-Айрес Ёшлар Олимпия ўйинлари ташкилий қўмитаси (БАЙОГОC) томонидан тайёрланган қисқа видеода эмблемадаги ҳар бир ҳарф нимага тегишли эканлиги кўрсатилган[17].

2020-йилги Лозанна ўсмирлар Олимпия ўйинлари рамзи

Эмблемада „Лозанна 2020“ сўзларини боғловчи чизиқ тасвирланган.

2020-йилги Токио Олимпиадасининг эмблемаси

Токио 2020 Ёзги Олимпиада ўйинлари эмблемасининг биринчи версияси 2015-йил 24-июлда тақдим этилган. Эмблема япониялик дизайнер Кенжиро Сано томонидан яратилган „Токио“, „Эртага“ ва „Трамвай“ сўзларининг „Т“ ҳарфига асосланган эди. Бироқ, эмблема тақдим этилганидан бир ҳафта ўтгач, ғоя Белгиядаги Лиèге театрида фойдаланиш учун Оливиэр Дебиэ томонидан илгари ишлаб чиқилган бошқа эмблемадан плагиат қилинганлиги аниқланди . 2015-йил 2-сентябрда эмблема қайтариб олинган. 2016-йил 25-апрелда Асао Токоло томонидан яратилган „Уйғунлаштирилган катакли эмблема“ деб номланган янги эмблема тақдим этилган.

2022-йилги Пекин Олимпиадаси герби

2022-йилги Қишки Олимпиада ўйинлари эмблемаси 2017-йил 15-декабрда тақдим этилди. Эмблема „Қишки орзу“ деб номланган. У анъанавий ва замонавий Хитой маданиятини ифодаловчи лента нақшли хитойча „冬“ (Қиш) қаҳрамонидан илҳомланган. Юқори қисмида конкида учувчи, пастки қисмида эса чанғичи тасвирланган. Шунингдек, у Олимпия ва Хитой байроқлари ранглари билан уйғунлашган. Эмблема хитойлик рассом Лин Cунзҳен томонидан яратилган. Cунзҳен Хитой Марказий Тасвирий санъат академиясида доцент бўлиб ишлайди ва у шунингдек, Паралимпия эмблемаси, ариза эмблемаси ва Нанкин 2014-йилги Ёзги Ўсмирлар Олимпиадаси эмблемасини яратган.

2024-йилги Париж Олимпиадасининг эмблемаси

2024-йилги Ёзги Олимпиада ўйинларининг эмблемаси 2019-йил 21-октябрда Гранд Рехда тақдим этилди. Эмблема учта рамздан илҳомланиб яратилган: олтин медал, олов ва Марианнедан фойдаланиб, Роялтиэс агентлиги томонидан ишлаб чиқилган.

2026 йилги Милан-Кортина д’Ампеззо Олимпия герби

Милано-Cортина 2026 расмий эмблемаси 2021-йил 6-март куни очилган глобал онлайн овоз бериш орқали аниқланди. Икки номзод эмблема 2021-йилги Санремо мусиқа фестивалида собиқ италиялик Олимпия олтин медал совриндорлари Федерика Пеллегрини ва Алберто Томба томонидан тақдим этилди ва уларга „Дадо“ ва „Футура“ лақаблари қўйилган. Уларнинг иккаласи ҳам Ландор Ассоcиатес томонидан ишлаб чиқилган. Хабарларга кўра, Олимпия ўйинлари эмблемаси биринчи марта жамоатчилик томонидан аниқланади, овоз бериш 2021-йил 25-март куни якунланди, ғолиб эмблема – „Футура“ эмблемаси 2021-йил 30-март куни эълон қилинди.

2028-йилги Лос-Анжелес Олимпиадасининг рамзи

Лос-Анжелес 2028 нинг расмий эмблемаси 2020-йил 1-сентябрда тақдим этилди, унда „ЛА“ ва „28“ қаҳрамонлари кетма-кет жойлаштирилган ҳолда тасвирланган. „ЛА“даги „А“ ҳарфи бир-бирининг ўрнини босадиган тарзда яратилган бўлиб, турли спортчилар, рассомлар, дизайнерлар, машҳурлар ва бошқа шахслар (масалан, мусиқачи Билли Эилиш, ҳинд-канадалик комедиячи Лиллй Сингҳ ва актриса Реэсе Wитҳерспоон) билан ҳамкорликда яратилган кўплаб вариантлар мавжуд. Ташкилий қўмита раиси Cасей Wассерманнинг тушунтиришича, кўплаб вариантлар „жамоатчилигимизнинг жамоавий ижодкорлигини намойиш этиш ва бизни кучли қиладиган хилма-хилликни нишонлаш“ учун мўлжалланган, чунки шаҳар „ягона ўзига хосликка қарши“. Бош маркетинг бўйича директор Эми Глисоннинг таъкидлашича, эмблема „ўйинлар бўлиб ўтганда 20 ва 30 ёшлардаги томошабинлар билан чуқурроқ алоқани ривожлантириш“ учун мўлжалланган.

Манбалар

  1. ↑ „АБC неwс Аустралиа“. Абc.нет.ау (2003-йил 4-август). 2008-йил 19-сентябрда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ „Иннсбруcк 2012 лаунчес неw Wинтер Ёутҳ Олймпиc Гамес Эмблем“. Олймпиc.орг. Қаралди: 2010-йил 17-феврал.
  3. ↑ „Тҳе неw Лондон 2012 бранд“. Лондон 2012 (2007-йил 4-июн). 2007-йил 6-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 4-июн.
  4. ↑ „3Қс: Олймпиcс лого: доубле меанинг ор жуст бад десигн?“. Нортҳеастерн. 2016-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 6-май.
  5. ↑ Боргер, Жулиан. „Иран cлаимс Лондон 2012 Олймпиcс лого спеллс тҳе wорд 'Зион'“. Тҳе Гуардиан (2011-йил 28-феврал). Қаралди: 2015-йил 6-май.
  6. ↑ „Лондон унвеилс лого оф 2012 Гамес“. ББC (2007-йил 4-июн). Қаралди: 2015-йил 7-май.
  7. ↑ Олинс, Wолфф „Лондон 2012 Олймпиcс Cасе Студй“. Wолфф Олинс Арчиве. 2015-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 6-май.
  8. ↑ 8,0 8,1 Колатч, Жонатҳон (3 Фебруарй 2014). „Беҳинд Сочи'с Футуристиc Лого“. Тҳе Неw Ёркер. Қаралди: 6 Май 2015.
  9. ↑ Чалланд, Скйлар „Сочи унвеилс оффиcиал 2014 Олймпиc Гамес лого“. Идсгн. Қаралди: 2015-йил 7-май.
  10. ↑ „Нанжинг 2014 лаунч лого фор Ёутҳ Олймпиcс“. Инсиде тҳе Гамес (2011-йил 20-май). Қаралди: 2011-йил 20-май.
  11. ↑ „Лиллеҳаммер 2016 лаунчес неw эмблем“. Олймпиc.орг. Қаралди: 2013-йил 15-ноябр.
  12. ↑ Бургойне, Патриcк „Рио 2016 Олймпиcс лого: а cлосер лоок“. Cреативе Ревиэw. 2015-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-май.
  13. ↑ 13,0 13,1 „Cреатион проcесс оф тҳе Рио 2016 Олймпиc Гамес эмблем“. Ёутубе. 2021-йил 21-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-май.
  14. ↑ „Олймпиc Эмблем“. Рио 2016. 2015-йил 16-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 6-май.
  15. ↑ Бургойне, Патриcк „Рио 2016 Олймпиcс лого: а cлосер лоок“. Cреативе Ревиэw. 2015-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 6-май.
  16. ↑ „ПеонгЧанг 2018 Лаунчес Оффиcиал Эмблем“. Олймпиc.орг. Қаралди: 2013-йил 3-май.
  17. ↑ „Буэнос Аирес 2018 лаунчес оффиcиал эмблем“. Олймпиc.орг. Қаралди: 2015-йил 23-июл.

Ҳаволалар

Викиомборда „Олимпия эмблемаси“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Olimpiya_emblemasi" dan olindi