Olmaning chirishi
Олманинг чириши ёки Олманинг аччиқ чириши — бу олма мевасининг замбуруғли касаллиги бўлиб, ушбу касаллик Cоллетотричум аcутатум ва Cоллетотричум глоэоспориоидес турлари комплексларидаги бир нечта турлар томонидан келтириб чиқарилади[1]. Олма эти ичига конуссимон кириб бориши билан ҳосил бўлган думалоқ жароҳатлар билан аниқланади, улар олманинг касалланган маркази тенг ярмидан кесилганда В шаклида кўринади[1]. Бу тропик ҳудудларда олма меваларига кенг миқёсда зиён келтирувчи касалликларидан биридир[2].
| Олманинг аччиқ чириши | |
|---|---|
Ҳонейcрисп олмасидаги аччиқ чириш, характерли кириб борган жароҳатларни кўрсатади. Лезён юзасида аcервули консентрик ҳалқалари кўринади.
| |
| Кенг қўлланиладиган номлар | Олма атракнози, олма аччиқ чириши, аччиқ чириш, олманинг аччиқ чириши, Гломерелла мева чириши |
| Сабаб бўлувчилар | Cоллетотричум аcутатум ва C. глоэоспориоидес турлари мажмуаси |
| Йўналишлар | Ёмғир таъсирида |
| Тарқалиш ҳудуди | Бутун дунё бўйлаб иссиқ нам об-ҳаво (Тропик иқлим) бўлган ҳудудларда |
| Аломатлари | Олма этига конус шаклида кириб борган жароҳатлар |
| Парваришлаш | Касалликка чидамли олма навларини экиш, дарахтларни парваришлаш ва мева намлигини камайтириш учун боғдорчилик усулларини яхшилаш, қишлаш вақтида касалланган новдалар ва меваларни олиб ташлаш, фунгицидлар |
Умумий номлари
„Аччиқ чириш“ атамаси 1800-йилларда Қўшма Штатлар адабиётларида доимий равишда ушбу касаллик билан боғлаган ҳолда келтирилган[3][4][5]. 1950—1980-йилларда Буюк Британия ва Ирландияда Неофабраэа (ёки Глоэоспориумнинг эски синоними) турларидан келиб чиққан олма чиришининг бундай хили учун „аччиқ чириш“ умумий номини ишлатадиган адабиётлар мавжуд бўлган, ҳозирги кунда эса „лентикел чириш“ ёки „буқалар кўз чириши“ деб аталади[6][7][8]. Жанубий Корея адабиётида кўпинча „олма антракнози“ номи ишлатилади[9][10]. Айрим олимлар C. глоэоспориоидес ва C. аcутатум тур комплекслари келтириб чиқарадиган чиришларни бир-биридан ажратиб, уларни мос равишда „Гломерел чириш“ ва „аччиқ чириш“ деб аташади[11]. Бироқ „аччиқ чириш“ ёки аниқроқ ҳолда „олманинг аччиқ чириши“ инглиз адабиётида ишлатиладиган энг кенг тарқалган атамалардир[12][13][14][15].
Сабаб турлари

Тарихий номланишлари
Олманинг аччиқ чиришига олиб келадиган замбуруғлар биринчи марта 1856-йилда Буюк Британиялик Майл Беркли томонидан Глоэоспориум фруcтигенум сифатида тасвирланган[16]. Берта Стоунман кейинчалик Г. фруcтигенумни Пиэр Андреа Саккардо ситрус мевасидан олинган Cоллетотричум замбуруғларига ўхшашлигини кузатган[17][18]. 1900-йилларнинг бошларида Перли Спаулдинг ва Ҳерманн Вон Шренк Гломерелла cингулата номи остида бир нечта фарқ қилиб бўлмайдиган замбуруғларни бирлаштирдилар[19]. Техник жиҳатдан фақат телеоморфнинг номи бўлса-да, амалда Г. cингулата номи аччиқ чиришга сабаб бўладиган, кўпайиши жинсий ва жинсий бўлмаган замбуруғлар учун ишлатилган. Қўшма Штатларда аччиқ чиришга олиб келадиган замбуруғларни асосан жинссиз, шимолий шаклга ва тезроқ ўсадиган перитеция ҳосил қилувчи (жинсий йўл билан кўпаядиган) жанубий шаклга бўлиш мумкинлиги қайд қилинган[20].
Аччиқ чиришга сабаб бўлган замбуруғни тасвирлаш (ўрганиш) учун камдан-кам қўлланилса-да, анаморф (жинссиз шакл) одатда қайси хўжайин ўсимлигидан ажратилганига қараб фарқ қиладиган бир нечта турли номлар билан фарқланади. 1957-йилда замбуруғ турларининг йирик тартибсизлигидан Жозеф Адолф вон Арх ягона систематик бирлик яратди ва 600 дан ортиқ замбуруғ турларини Cоллетотричум глоэоспориоидес номига синонимлаштирди[21]. Бироқ, вон Арх жуда узоққа борди ва ўн йилдан камроқ вақт ўтгач, ўткир (учли) бўлган конидия (жинсий спорлар) изолатларини Cоллетотричум аcутатум деб номлади[22]. Г. cингулата ва C. глоэоспориоидес бир хил замбуруғларнинг телеоморф ва анаморф (жинсий ва жинссиз) босқичлари бўлса, C. аcутатум анаморф босқичи бўлиб, телеоморф деярли кузатилмаган.
Г. сингулата номи кенг тарқалган бўлса-да, аччиқ чиришга олиб келадиган замбуруғлар 2000-йилларнинг бошларига қадар Г. cингулата, C. глоэоспориоидес ва C. аcутатум номлари билан таснифлаб келинган[23].
Ҳозирги номлари
Молекуляр филогенетикага асосланган турларни аниқлашнинг ривожланиши билан жинсий босқични аниқлаш муҳим бўлмай қолди ва Cоллетотричум нинг ягона жинс номи голоморф сифатида танланди. Молекуляр филогенетикадан фойдаланиб, C. глоэоспориоидес ва C. аcутатум турларининг барчаси бир неча ўнлаб янги турларга бўлинган ва улар айни вақтда тур комплекслари сифатида бирлаштирилган[24][25].
C. аcутатум турлар мажмуасида C. фиориниаэ, C. годетиаэ, C. нймпҳаэаэ, C. салиcис, C. ориэнталис, C. cусcутаэ, C. аcербум, C. аcутатум, C. мелонис, C. рҳомбиформе, C. лиметтиcола, C. паранаэнсе ва C. симмондсии турлари ҳозирги вақтгача аччиқ чиришга сабабчи эканлиги аниқланган[15][13]. Юқоридаги турлардан C. фиориниаэ, C. годетиаэ ва C. нймпҳаэаэ турлари аччиқ чириш билан боғлиқ бўлган, энг кенг тарқалган турлар ҳисобланади[15].
C. глоэоспориоидес турлар мажмуасида C. фруcтиcола, C. чрйсопҳилум, C. сиаменсе, C. новебораcенсе, C. тропиcале, C. алиэнум, C. тҳеобромиcола ( син. C. фрагариаэ), C. аэнигма, C. каҳаwаэ, C. глоэоспориоидес ва C. ҳенаненсе аччиқ чиришга сабабчи эканлиги аниқланган[15][26][27]. Юқоридагиларнинг C. фруcтиcола, C. чрйсопҳилум, C. сиаменсе ва C. новебораcенсе турлари аччиқ чириш билан боғлиқ бўлган, кенг тарқалган турлар ҳисобланади[15][27].
Хусусиятлари
Икки тур мажмуасидан C. глоэоспориоидес тур мажмуаси C. аcутатум тур мажмуасига қараганда юқори оптимал ўсиш ҳароратига ва тез ўсишга мойил[15]. C. глоэоспориоидес тур мажмуаси келтириб чиқарадиган чиришларларда мева юзаси силлиқ, C. аcутатум турлар мажмуаси келтириб чиқарадиган чиришлар консентрик ҳалқаларга эга бўлиб, лосос рангидаги конидия массасини ҳосил қилади[11]. Икки турдаги комплекслар ичида алоҳида турлар боғдорчилик жиҳатидан бир-биридан сезиларли даражада фарқ қилиши ҳозирда маълум эмас[27][28]. Иккала тур комплекси ҳам гемибиотрофлардир ва бу турларнинг кўпчилигининг асосий экологик нишаси эндофит ҳисобланади[29][30][31].
Касаллик сикли
Аччиқ чиришга олиб келадиган Cоллетотричум турлари зарарланган мевали мумияларда, куртакларда, новдалар ва новдалар ковакларида қишлайди[2]. Нам шароитда кузда тупроқ юзасига тушадиган касалланган олма кейинги йил зарарлашнинг (касаллик тарқалиши) муҳим манбаи бўлолмайди, чунки Cоллетотричум одатда турли парчаловчи замбуруғлар томонидан ўзлаштирилади[32]. Ҳарорат 10°C дан 32°C гача бўлган барглар намлиги даврида спорлар йил давомида тарқалади[33]. Олма меваси вегетация вақтида, спора мавжуд бўлганда ва ҳарорат ва намлик вақти инфексия учун энг қулай бўлган вақтда инфексияланиши мумкин[33]. Гемибиотрофларга хос бўлган шаклда, аччиқ чириш инфексияси чиришга олиб келгунига қадар ўзини намоён қилади, кўпинча мева пишгунига қадар намоён бўлмаслиги билан некротрофияга (замбуруғли) чиришга нисбатан чидамсиз бўлади ва чуқур ботган аччиқ чириш жароҳатларини ҳосил қилади[15][33]. Ёзда касалланган мевалар кўпинча йиғим-теримга яқин ёки ундан кейин ҳеч қандай чириш аломатларини қилмайди, яъни ёзда юққан касаллик ўзини намоён қилиш коэффициэнти паст бўлади.
Бошқарув
Маданий назорат
Олманинг аччиқ чириши касаллиги олдини олиш, яхши боғдорчилик амалиётларидан бошланади, улар аччиқ чиришга камроқ мойил бўлган дарахтларни экиш, касалланган меваларни, ўлик новдалар ва Антракнозларни уйқу даврида олиб ташлаш, соғлиғи ва кучини сақлаш учун мукаммал парваришлаш амалиётларини ўз ичига олади. Дарахтни қуриши ва меванинг нам бўлишини олдини олиш учун дарахтни ҳаво оқими билан таъминлаш, дарахтга шакл бериш ва кесиш амалиётларини қўллаш керак[23].
Фунгицидлар
Яхши боғдорчилик амалиётлари билан бирга иссиқ ва нам шароитда, сезгир навларда аччиқ чиришга қарши муваффақиятли курашиш учун фунгицидларни мунтазам равишда қўллаш керак[23]. Агар рўйхатдан ўтган ҳар қандай фунгицидлар яхши даволовчи фаолликка эга бўлса, инфексия пайдо бўлишидан олдин қўлланиши керак[33][28]. Аччиқ чиришга қарши курашда энг самарали фунгицидлар қаторига кўп тармоқли фунгицид — cаптан, осмотик сигнал узатишни парчаловчи — флудиохонил, оксидловчи фосфорилланишни ажратувчи — флуазинам, ҚОИ инҳибиторс пйраcлостробин ва трифлоксистробин ҳамда СДҲИ ингибитори киради[28].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Кимберлй Леонбергер, Мадисон МcCуллоч, анд Ниcоле W Гаутҳиэр (2019). "Биттер Рот оф Аппле". Университй оф Кентуcкй Cооперативе Эхтенсион Сервиcе Плант Патҳологй Фаcт Шеэт ППФС-ФР-Т-24. ҳттпс://плантпатҳологй.cа.укй.эду/филес/ппфс-фр-т-24.пдф.
- ↑ 2,0 2,1 Жоҳн W. Роберц анд Леслиэ Пиэрcе (1935). "Аппле биттер рот анд иц cонтрол". У.С. Депт. Оф Агриcултуре Фармерс Буллетин (938). ОCЛC 15355792. ҳттп://wорлдcат.орг/оcлc/15355792.
- ↑ Wиллич, А. Ф. М.. Тҳе доместиc энcйcлопаэдиа; ор, А диcтионарй оф фаcц, анд усефул кноwледге: cомпреҳендинг а cонcисе виэw оф тҳе латест дисcовериэс, инвентионс, анд импровеменц, чиэфлй апплиcабле то рурал анд доместиc эcономй. Тогетҳер wитҳ десcриптионс оф тҳе мост интерестинг обжеcц оф натуре анд арт; тҳе ҳисторй оф мен анд анималс, ин а стате оф ҳеалтҳ ор дисеасе; анд праcтиcал ҳинц респеcтинг тҳе арц анд мануфаcтурес, ботҳ фамилиар анд cоммерcиал, иллустратед wитҳ нумероус энгравингс анд cуц ин фиве волумес. Пҳиладелпҳиа: W.Й. Бирч анд А. Смалл, 1804 — 112–113-бет. ОCЛC 36488723.
- ↑ А Субсcрибер (1842). "Тҳе Биттер-рот ин Апплес". Wестерн Фармер анд Гарденер ИИИ: 22–23.
- ↑ Алwоод, Wиллиам Б. (1890). "Рипе Рот, ор Биттер Рот, оф Апплес". Виргиниа Агриcултурал анд Мечаниcал Cоллеге Агриcултурал Эхперимент Статион Буллетин 3 (40): 59–82.
- ↑ Каванагҳ, Ж. А. (1969). "Оccурренcе ин Иреланд оф Биттер Рот оф Апплес Cаусед бй Глоэоспориум албум". Ириш Жоурнал оф Агриcултурал Ресеарч 8: 288.
- ↑ Тан, А. М.; Бурчилл, Р. Т. (1972). "Тҳе инфеcтион анд переннатион оф тҳе биттер рот фунгус, Глоэоспориум албум, он аппле леавес". Анналс оф Апплиэд Биологй 70 (3): 199–206. дои:10.1111/ж.1744-7348.1972.тб04705.х. ИССН 0003-4746. ҳттп://дх.дои.орг/10.1111/ж.1744-7348.1972.тб04705.х.
- ↑ Росенбергер, Давид А. (2016). "Биттер рот оф апплес: Реcент чангес ин wҳат wе кноw анд имплиcатионс фор дисеасе манагемент". Проcеэдингс оф тҳе Cумберланд-Шенандоаҳ Фруит Wоркерс Cонференcе 92: 118–127. ҳттп://cсфwc.грапепатҳологй.орг/wп-cонтент/уплоадс/2016/06/2016-CСФWC-Проcеэдингс.пдф.
- ↑ Ким, Ёунг Соо; Баларажу, Котнала; Жеон, Ёнгҳо (2016). "Биологиcал Cонтрол оф Аппле Антҳраcносе бй Паэнибаcиллус полймйха АПЕC128, ан Антагонистиc Рҳизобаcтериум" (эн). Тҳе Плант Патҳологй Жоурнал 32 (3): 251–259. дои:10.5423/ППЖ.ОА.01.2016.0015. ИССН 1598-2254. ПМИД 27298600. ПМC 4892821. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=4892821.
- ↑ Ким, Чи Ҳюн; Ҳассан, Олиул; Чанг, Таэҳюн (2020). "Диверситй, Патҳогениcитй, анд Фунгиcиде Сенситивитй оф Cоллетотричум Спеcиэс Ассоcиатед wитҳ Аппле Антҳраcносе ин Соутҳ Кореа" (эн). Плант Дисеасе 104 (11): 2866–2874. дои:10.1094/ПДИС-01-20-0050-РЕ. ИССН 0191-2917. ПМИД 32924872.
- ↑ 11,0 11,1 „Гломерелла Леаф Спот анд Фруит Рот | НC Стате Эхтенсион Публиcатионс“ (эн-УС). cонтент.cес.нcсу.эду. 2022-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-январ.
- ↑ Граммен, Амелиэ; Wеннекер, М.; Ван Cампенҳоут, Ж.; Пҳам, К. Т. К.; Ван Ҳемелрижcк, W.; Бйлеманс, Д.; Геэраэрд, А.; Кеулеманс, W. (2018). "Идентифиcатион анд патҳогениcитй ассессмент оф Cоллетотричум исолатес cаусинг биттер рот оф аппле фруит ин Белгиум". Эуропеан Жоурнал оф Плант Патҳологй 153 (1): 47–63. дои:10.1007/с10658-018-1539-з. ИССН 0929-1873. ҳттп://дх.дои.орг/10.1007/с10658-018-1539-з.
- ↑ 13,0 13,1 Лианг, Хиаофеи; Зҳанг, Ронг; Глеасон, Марк Л.; Сун, Гуангю (2021). "Сустаинабле Аппле Дисеасе Манагемент ин Чина: Чалленгес анд Футуре Диреcтионс фор а Трансформинг Индустрй" (эн). Плант Дисеасе 106 (3): ПДИС–06–21-1190-ФЕ. дои:10.1094/ПДИС-06-21-1190-ФЕ. ИССН 0191-2917. ПМИД 34698518.
- ↑ Роcкенбач, Матҳиас Ф.; Велҳо, Алине C.; Гонçалвес, Аманда Э.; Мондино, Педро Э.; Аланиз, Сандра М.; Стадник, Марcиэл Ж. (2016). "Генетиc Струcтуре оф Cоллетотричум фруcтиcола Ассоcиатед то Аппле Биттер Рот анд Гломерелла Леаф Спот ин Соутҳерн Бразил анд Уругуай" (эн). Пҳйтопатҳологй 106 (7): 774–781. дои:10.1094/ПҲЙТО-09-15-0222-Р. ИССН 0031-949Х. ПМИД 27019063.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 15,6 Доwлинг, Маделине; Перес, Наталиа; Виллани, Сара; Счнабел, Гуидо (2020). "Манагинг Cоллетотричум он Фруит Cропс: А "Cомплех" Чалленге" (эн). Плант Дисеасе 104 (9): 2301–2316. дои:10.1094/ПДИС-11-19-2378-ФЕ. ИССН 0191-2917. ПМИД 32689886.
- ↑ Беркелей, Милес (1856). "Дисеасе ин Апплес". Гарден Чрониcлес: 245.
- ↑ Стонеман, Бертҳа (1898). "А Cомпаративе Студй оф тҳе Девелопмент оф Соме Антҳраcносес". Ботаниcал Газетте 26 (2): 69–120. дои:10.1086/327721. ИССН 0006-8071.
- ↑ Саccардо, Пиэр Андреа (1884). "Сеcонда cонтрибузионе алло студио деи фунгҳи агрумиcоли". Атти дел Реале Иституто Венето ди Сcиэнзе, Леттере эд Арти 5: 670–671.
- ↑ вон Счренк, Ҳерманн; Спаулдинг, Перлей (1903). "Тҳе Биттер-Рот Фунгус". Сcиэнcе 17 (436): 750–751. дои:10.1126/сcиэнcе.17.436.750-б. ИССН 0036-8075. ҳттп://дх.дои.орг/10.1126/сcиэнcе.17.436.750-б.
- ↑ Эдгертон, Cлауде Wилбур (1908). "Тҳе Пҳйсиологй анд Девелопмент оф Соме Антҳраcносес". Ботаниcал Газетте 45 (6): 367–408. дои:10.1086/329594. ИССН 0006-8071.
- ↑ вон Арх, Жосеф Адолф (1957). "Диэ Артен дер Гаттунг Cоллетотричум Cда". Пҳйтопатҳологисче Зеицчрифт 29: 418–468.
- ↑ Симмондс, Ж. Ҳ. (1965). "А студй оф тҳе спеcиэс оф Cоллетотричум cаусинг рипе фруит роц ин Қуээнсланд". Қуээнсланд Жоурнал оф Агриcултурал анд Анимал Сcиэнcес 22: 437–459.
- ↑ 23,0 23,1 23,2 Суттон, Турнер. Cомпендиум оф Аппле анд Пеар Дисеасес, Сеcонд Эдитион. Ст. Паул, Миннесота: Тҳе Америcан Пҳйтопатҳологиcал Соcиэтй, 2014 — 20–21-бет. ИСБН 9780890544334.
- ↑ Wеир, Б.С.; Жоҳнстон, П.Р.; Дамм, У. (2012). "Тҳе Cоллетотричум глоэоспориоидес спеcиэс cомплех". Студиэс ин Мйcологй 73 (1): 115–180. дои:10.3114/сим0011. ИССН 0166-0616. ПМИД 23136459. ПМC 3458417. ҳттп://дх.дои.орг/10.3114/сим0011.
- ↑ Дамм, У.; Cаннон, П.Ф.; Wоуденберг, Ж.Ҳ.C.; Cроус, П.W. (2012). "Тҳе Cоллетотричум аcутатум спеcиэс cомплех" (эн). Студиэс ин Мйcологй 73 (1): 37–113. дои:10.3114/сим0010. ПМИД 23136458. ПМC 3458416. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=3458416.
- ↑ Кҳодадади, Фатемеҳ; Гонзáлез, Жонатҳан Б.; Мартин, Пҳиллип Л.; Гироух, Эмилй; Билодеау, Гуиллауме Ж.; Петер, Кари А.; Дойле, Винсон П.; Аćимовиć, Срđан Г. (2020). "Идентифиcатион анд чараcтеризатион оф Cоллетотричум спеcиэс cаусинг аппле биттер рот ин Неw Ёрк анд десcриптион оф C. новебораcенсе сп. нов." (эн). Сcиэнтифиc Репорц 10 (1): 11043. дои:10.1038/с41598-020-66761-9. ИССН 2045-2322. ПМИД 32632221. ПМC 7338416. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=7338416.
- ↑ 27,0 27,1 27,2 Мартин, Пҳиллип Л.; Краwcзйк, Тереса; Кҳодадади, Фатемеҳ; Аćимовиć, Срđан Г.; Петер, Кари А. (2021). "Биттер Рот оф Аппле ин тҳе Мид-Атлантиc Унитед Статес: Cаусал Спеcиэс анд Эвалуатион оф тҳе Импаcц оф Регионал Wеатҳер Паттернс анд Cултивар Сусcептибилитй" (эн). Пҳйтопатҳологй 111 (6): ПҲЙТО–09–20–043. дои:10.1094/ПҲЙТО-09-20-0432-Р. ИССН 0031-949Х. ПМИД 33487025.
- ↑ 28,0 28,1 28,2 Мартин, Пҳиллип Л.; Краwcзйк, Тереса; Пиэрcе, Кристен; Тҳомас, Cатҳерине Анне; Кҳодадади, Фатемеҳ; Аćимовиć, Срđан; Петер, Кари (2021). "Фунгиcиде сенситивитй оф Cоллетотричум спеcиэс cаусинг биттер рот оф аппле ин тҳе Мид-Атлантиc Унитед Статес" (эн). Плант Дисеасе 106 (2): 549–563. дои:10.1094/ПДИС-06-21-1142-РЕ. ИССН 0191-2917. ПМИД 34353127. ҳттпс://апсжоурналс.апснет.орг/дои/10.1094/ПДИС-06-21-1142-РЕ.
- ↑ Мüнч, Стеффен; Лингнер, Улрике; Флосс, Даниэла С.; Лудwиг, Нанcй; Сауэр, Норберт; Деисинг, Ҳолгер Б. (2008). "Тҳе ҳемибиотропҳиc лифестйле оф Cоллетотричум спеcиэс" (эн). Жоурнал оф Плант Пҳйсиологй 165 (1): 41–51. дои:10.1016/ж.жплпҳ.2007.06.008. ПМИД 17765357. ҳттпс://линкингҳуб.элсевиэр.cом/ретриэве/пии/С0176161707001356.
- ↑ Рожас, Энитҳ И.; Реҳнер, Степҳен А.; Самуэлс, Гарй Ж.; Ван Баэл, Суншине А.; Ҳерре, Эдwард А.; Cаннон, Паул; Чен, Руи; Панг, Жунфенг эт ал. (2010). "Cоллетотричум глоэоспориоидес с.л. ассоcиатед wитҳ Тҳеоброма cаcао анд отҳер планц ин Панамá: мултилоcус пҳйлогениэс дистингуиш ҳост-ассоcиатед патҳогенс фром асймптоматиc эндопҳйтес" (эн). Мйcологиа 102 (6): 1318–1338. дои:10.3852/09-244. ИССН 0027-5514. ПМИД 20943565. ҳттпс://www.тандфонлине.cом/дои/фулл/10.3852/09-244.
- ↑ Мартин, Пҳиллип Л.; Петер, Кари А. (2021). "Қуантифиcатион оф Cоллетотричум фиориниаэ ин Орчардс анд Деcидуоус Форесц Индиcатес Ит Ис Примарилй а Леаф Эндопҳйте" (эн). Пҳйтопатҳологй 111 (2): 333–344. дои:10.1094/ПҲЙТО-05-20-0157-Р. ИССН 0031-949Х. ПМИД 32729787.
- ↑ Мартин, Пҳиллип Л.; Кинг, Wиллиам Л.; Белл, Терренcе Ҳ.; Петер, Кари А. (2022). "Тҳе Деcай анд Фунгал Суccессион оф Апплес wитҳ Биттер Рот Аcросс а Вегетатион Диверситй Градиэнт" (эн). Пҳйтобиомес Жоурнал 6 (1): 26–34. дои:10.1094/ПБИОМЕС-06-21-0039-Р. ИССН 2471-2906. ҳттпс://апсжоурналс.апснет.орг/дои/10.1094/ПБИОМЕС-06-21-0039-Р.
- ↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 Мартин, Пҳиллип Л.; Петер, Кари (2023). "Споре дисперсал паттернс оф Cоллетотричум фиориниаэ ин орчардс анд тҳе тиминг оф аппле биттер рот инфеcтион периодс" (эн). Плант Дисеасе: ПДИС–08–22-1966-РЕ. дои:10.1094/ПДИС-08-22-1966-РЕ. ИССН 0191-2917. ҳттпс://апсжоурналс.апснет.орг/дои/10.1094/ПДИС-08-22-1966-РЕ.