„Олтин палма“ (франсузча: [палм(ə) дɔʁ]; инглизча: Голден Палм) — Cаннес Филм Фестивалнинг расмий танловидаги „Энг яхши тўлиқ метражли филм“ режиссёрига топшириладиган энг олий мукофот. У 1955-йилда фестивалнинг ташкилий қўмитаси томонидан таъсис этилган. Аввалроқ, 1939-йилдан 1954-йилгача фестивалнинг энг олий мукофоти Гранд Прих ду Фестивал Интернатионал ду Филм бўлган. 1964-йилда „Олтин палма“ яна „Гран-при“га алмаштирилди ва 1975-йилда қайтадан жорий этилди[1].

Олтин палма
Асл номи Палме д'Ор
Тури киномукофот
Тавсиф Канн кинофестивалининг энг олий мукофоти
Сана ҳар йили
Тадбир ўтказилган жой Канн
Мамлакат Франсия
Тақдим этувчи Cаннес Филм Фестивал
Номзодлик ҳуқуқига эгалар фестивал танловида иштирок этган филмлар
Ҳолати топширилади
Биринчи бор тақдирланиш 1955 (Мартй)
Охирги бор тақдирланиш 2025 Ит Wас Жуст ан Аccидент (2025)
Вебсайт Расмий сайти

„Олтин палма“ кино саноатининг энг нуфузли мукофотларидан бири деб кенг тан олинган[2][3][4][5].

Тарихи

Канн Коммунаси герби.
Олтин палма мукофоти Апоcалйпсе Ноw филмига 1979-йилги Cаннес Филм Фестивалда топширилган.

1954-йилда фестивал ҳар йили замонавий рассом томонидан янги дизайнда тайёрланадиган, „Халқаро кинофестивалнинг Гран-приси“ деб номланган мукофотни топширишга қарор қилди[1]. Фестивал директорлар кенгаши Канн шаҳри гербига ҳурмат рамзи сифатида, шунингдек, Авлиё Ҳонорат ҳақидаги машҳур афсона ва машҳур Cроисетте сайилгоҳи бўйлаб тизилган палма дарахтларини ёдга солувчи палма новдаси дизайнини яратиш учун бир неча заргарларни таклиф қилди[1]. Режиссёр Жеан Cоcтеау эскизидан илҳомланган парижлик заргар Луcиэнне Лазон томонидан яратилган асл дизайнда поянинг қия пастки қисми юрак шаклини ҳосил қилган, пойдевори эса рассом Сéбастиэн томонидан терракотадан ишланган ҳайкал эди[6].

1955-йилда илк „Олтин палма новдаси“ Делберт Маннга „Мартй“ филми учун топширилди[1]. 1964-йилдан 1974-йилгача фестивал вақтинча Гран-при топширишга қайтди[1]. 1975-йилда „Олтин палма новдаси“ қайта тикланди ва ўшандан бери фестивал рамзи бўлиб қолмоқда; у ҳар йили ғолиб филм режиссёрига оқ чарм билан қопланган тоза қизил марокаш терисидан ишланган ғилофда топширилади[1].

2023-йил ҳолатига кўра, Жане Cампион, Жулиа Дуcоурнау ва Жустине Триэт „Олтин палма шохи“ни қўлга киритган ягона аёл режиссёрлардир (мос равишда „Тҳе Пиано“, „Титане“ ва „Анатомй оф а Фалл“ филмлари учун). Бироқ, Бодил Ипсен 1946-йилги илк фестивалда 11 кишилик тенгликнинг бир қисми сифатида (Лау Лауритзен Жр. билан бирга) „Тҳе Ред Меадоwс“ филми учун Халқаро кинофестивалнинг Гран-присини (Гранд Прих ду Фестивал Интернатионал ду Филм) қўлга киритган эди.

Бундан ташқари, 2013-йилда „Блуэ Ис тҳе Wармест Cолоур“ филми „Олтин палма шохи“ни қўлга киритганда, Стевен Спиэлберг бошчилигидаги ҳакамлар ҳай’ати уни режиссёр Абделлатиф Кечиче билан бир қаторда филм актрисалари Адèле Эхарчопоулос ва Лéа Сейдоухга ҳам топширди[7]. Бу бир неча „Олтин палма шохи“ ҳайкалчалари топширилган ягона ҳолат бўлиб қолмоқда[8]. Cаннес фестивалининг „Олтин палма шохи“ни ютган филмга қўшимча мукофотлар беришни тақиқловчи қоидаси туфайли ҳакамлар ҳай’ати актрисаларни ҳам эътирофга киритишга қарор қилди[9]. Ушбу қоида ҳакамлар ҳай’атига актрисаларни алоҳида тақдирлашга тўсқинлик қилган бўларди. Ушбу ғайритабиий қарор борасида Спиэлберг шундай изоҳ берди: „Агар кастингда 3 фоиз хатоликка йўл қўйилганида эди, филм биз учун бундай натижа бермаган бўларди“[10]. Кейинчалик Кечиче ўзининг янги бадиий филмини молиялаштириш учун „Олтин палма шохи“ ҳайкалчасини ауксионга қўйди. „Тҳе Ҳоллйwоод Репортер“ нашрига берган интервюсида у фестивалнинг бир нечта ҳайкалча бериш ҳақидаги қароридан норозилигини билдириб, буни ўзига нисбатан „оммавий ҳақорат“ деб ҳисоблашини айтди. У шунингдек: „Ўзимни ушбу Олтин палма шохидан халос қилиш — бу аянчли воқеадан қўлимни ювишнинг бир йўлидир“, — деб қўшимча қилди. Қайта жорий этилганидан бери мукофот бир неча бор қайта ишлаб чиқилган. 1980-йилларнинг бошларида кафтни кўтариб турган пойдеворнинг юмалоқ шакли аста-секин ўзгариб, 1984-йилда пирамидага айланди. 1992-йилда Тҳиэррй де Боурқуэней Палма ва унинг пойдеворини қўлда кесилган кристаллда қайта ишлаб чиқди. 1997-йилда Cаролине Счеуфеле ҳайкалчани қайта ишлаб чиқди, ўшандан бери у Швейцариянинг Чопард заргарлик фирмаси томонидан ишлаб чиқарилади. Палма 4.16 унсия (118 г) 18 каратлик сариқ олтиндан ясалган, шохнинг асоси эса кичик юракни ҳосил қилади. Олтин палма зумрад кесилган олмос шаклига эга нафис биллур ёстиқчада жойлашган. Кесилган кристаллнинг битта бўлаги кафт учун ёстиқча ҳосил қилади, у қўлда мум қолипга қуйилади ва ҳозир кўк Марокаш чармида тақдим этилади. 1998-йилда Тҳео Ангелопоулос „Этернитй анд а Дай“ филми учун бугунги кунда „Олтин палма“ мукофотини қўлга киритган биринчи режиссёр бўлди[8].

Ғолиблар мамлакатлар кесими бўйича

Мамлакат Ғолиблар сони
 Франсия 28
 АҚШ 24
 Италия 13
 Бирлашган Қироллик
 Германия[а] 10
 Дания 5
 Япония
 Швеция
 Белгия 4
 СССР 2
 Бразилия
 Югославия
 Полша
 Австрия
 Испания
 Туркия
 Эрон
 Чехословакия 1
 Ҳиндистон
 Мексика
  Швейсария
 Марокаш
 Жазоир
 Австралия
 Гонконг
 Янги Зеландия
 Греция
 Ирландия
 Руминия
 Жанубий Корея
 Таиланд
 Люксембург
  1. ↑ Ғарбий Германия ҳам киритилган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 „Тҳе Палме д'ор – Фром иц cреатион то тҳе пресент дай“. фестивал-cаннес.cом (2023-йил 20-май). 2018-йил 26-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 21-май.
  2. ↑ „Wҳй тҳе Cаннес Филм Фестивал маттерс (анд ҳоw то проноунcе ит)“. Вох. 2018-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-январ.
  3. ↑ „Cаннес 2017: Сwеден'с Рубен Öстлунд wинс Палме д'Ор фор 'Тҳе Сқуаре' – Франcе 24“ (эн-УС). Франcе 24 (2017-йил 28-май). 2023-йил 22-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-январ.
  4. ↑ Ҳаммонд, Пете. „Cаннес Вс Осcар: Wҳй Тҳе Палме д'Ор Анд Бест Пиcтуре Аcадемй Аwард Дон'т Маке А Перфеcт Матч“ (эн-УС). Деадлине (2016-йил 11-май). 2018-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-январ.
  5. ↑ „'Сcареcроw' (1973) – Cаннес: Алл тҳе Палме д'Ор Wиннерс, Ранкед“. Тҳе Ҳоллйwоод Репортер (2016-йил 10-май).
  6. ↑ Боутҳиэр де Ла Тоур, Матҳилде. „Ҳистоире де ла Палме д'ор, де Луcиэнне Лазон à Чопард“ (фр). Жоурнал дес Феммес (2018-йил 7-май). 2018-йил 23-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 21-май.
  7. ↑ „Cаннес: 5 унфоргеттабле Палме д'Ор wиннерс“ (2015-йил 24-май). 2018-йил 27-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-январ.
  8. ↑ 8,0 8,1 „Диреcтор Абделлатиф Кечиче: Wҳй И'м Селлинг Мй Палме д'Ор (Эхcлусиве)“ (эн). Тҳе Ҳоллйwоод Репортер. 2019-йил 2-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-январ.
  9. ↑ „Фестивал де Cаннес – Регулатионс“. Фестивал-cаннес.фр (1953-йил 15-апрел). 2023-йил 24-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 28-май.
  10. ↑ „Cонференcе оф тҳе Журй оф 66тҳ Фестивал де Cаннес“. Фестивал де Cаннес (2013). 2013-йил 30-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 27-май.(видео унаваилабле)

Ҳаволалар