Олтинранг ржанка (лотинча: Плувиалис априcариа) — жавдар оиласига мансуб қушларнинг турлари (Чарадриидаэ)[1]. У ботқоқли ерларда, нам чўлларда ва ўтлоқларда уй қуради. Унинг диапазони Исландия ва Буюк Британиядан марказий Сибиргача, шимолда Арктика тундраси билан чегарадош. Марказий Европада бу қуш деярли йўқ бўлиб кетган.

Тавсиф

Олтин ржанканиниг ўлчами 26 — 29 см, оғирлиги 150 — 220 г, қанотлари 67 — 76 см[2]. Унинг боши думалоқ, устки томони кулранг-жигарранг тусли. Эркак қушлар баҳорда ва жуфтлаш мавсумида оқ чизиқ билан чегараланган қора қорин ва қора бўйин билан юришади[3]. Урғочилар ҳам пастки қисмида қора, аммо эркак қушларникига ўхшаш контрастда эмас.

Овоз

Олтин ржанкалар томонидан чиқарилган товуш монотон „трюют“ сифатида эшитилади, улар бир хил частотада талаффуз қиладилар. Алоҳида ҳудудларни урғочилар билан забт этиш учун эркак қушлар баҳорда парвоз қилишади ва қўшиқ айтадилар. Исландияда олтин ржанканинг келиши „баҳорнинг қайтиши“ деб ҳисобланади[4].

Тарқатиш

олтин ржанка

Олтин ржанкалар очиқ ботқоқли жойларда, тоғ ўтлоқларида ва чўлларда яшайдилар[5]. Асосий диапазони Шимолий Европа. Қишда, бу қушлар Британия оролларига ва Ғарбий ва Жанубий Европанинг қирғоқларига кўчиб ўтадилар, улар ўтлоқлар ва далаларда яшайдилар[6].

Овқатланиш

Олтин ржанкалар ердан топадиган ҳашаротлар, қуртлар ва салянгозлар билан озиқланадилар[7]. Олтин ржанка денгиз қирғоқларига кўчиб ўтганда қўнғизлар, ниначилар ва уларнинг личинкалари, майда чигирткалар, қуртлар ва ўргимчаклар, шунингдек қисқичбақасимонлар билан озиқланади[8]. Ўсимлик овқатларини қисман истеъмол қиладилар — уруғлар, резаворлар ва ўсимликларнинг яшил қисмлари.

Кўпайиш

Иккала ота-она ҳам навбат билан тухумни инкубация қилишади. Қуш уяси — бу оз миқдорда ўсимлик материаллари билан қопланган ердаги саёз тешик. У, қоида тариқасида, очиқ майдонда ва фақат вақти-вақти билан алоҳида дарахтлар орасида қурилади. Тухумларнинг ўлчами одатда 52 дан 52 мм гача, ранги сариқ-жигарранг, тухумнинг атрофида тўқ жигарранг нақшлар мавжуд[9]. Жўжалар 30 кундан кейин тухумдан чиқадилар ва ота-оналари назорати остида бўлса ҳам, дарҳол ўз-ўзидан овқатланиш қобилиятига эга[10].

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://эcопортал.инфо/золотая-рзҳанка/
  2. ↑ ҳттпс://эcопортал.инфо/золотая-рзҳанка/
  3. ↑ ҳттпс://эcопортал.инфо/золотая-рзҳанка/
  4. ↑ „архив нусхаси“. 2019-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
  5. ↑ „архив нусхаси“. 2019-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
  6. ↑ „архив нусхаси“. 2019-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
  7. ↑ „архив нусхаси“. 2019-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
  8. ↑ ҳттпс://апус.ру/сите.хп/053057051050124050053055048.ҳтмл[сайт ишламайди]
  9. ↑ „архив нусхаси“. 2019-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
  10. ↑ ҳттпс://эcопортал.инфо/золотая-рзҳанка/