Ziyosfera

Omalos

Омалос (юнонча: Ομαλός) — Ғарбий Критдаги кичик қишлоқ. Чаниа вилоятининг Моусоурои бирлигида жойлашган. Грекча Ομαλός сўзи текис, очиқ, мунтазам ёки силлиқ деган маънони англатади, бу сўз платога ишора қилади.

Омалос

Ομαλός
қишлоқ
Мамлакат Греция
Майдон 15 км2 (5.8 кв ми)
Расмий тил(лар)и грек тили
Аҳолиси
 22
Зичлиги 1.5 киши/км2
Вақт минтақаси УТC+2

Тавсифи

Омалос қишлоғи Омалос платосининг шимоли-шарқий қисмида, Чаниадан 38 км жанубда, Оқ тоғларда (Лефка Ори) жойлашган. Платонинг майдони 15 км 2 га тенг. Бу ҳудуда учта туман, хусусан Платания (илгари Кйдония), Сфакия ва Шарқий Селинонинг Мусоурои бирлигининг кесишмасида жойлашган. Аҳоли пункти Мусурои шаҳрида жойлашган бўлса-да, платонинг катта қисми Шарқий Селинога тўғри келади.

Платога учта йўналиш орқали бориш мумкин. Ғарбдан, Чаниа-Соугиа йўлидан, шимолдан Омалосдан ва жанубдан Самария дараси орқали Ливия денгизидаги Агиа Румели қирғоғига томон тушилади. Омалоснинг ўзи Хйлоскало дарасининг кириш қисмидан тахминан 5 км узоқликда эканлиги[1] ва треккинг билан боғлиқлиги сабабли ҳам муҳим аҳамиятга эга. Қадимги тош хачир йўли Омалосни ғарбдаги Агиа Эирини билан боғлайди, у ердан ғарбдаги кейинги дарага, Агиа Эирини дарасига кириш мумкин.

Салқин иқлими ва унумдор тупроғи сабабли, платода картошка ва олма каби турли сабзавот ва мевалар етиштирилади. Кичик думалоқ тош уйларда (митата) маҳаллий пишлоқ (гравиэра) тайёрланади[2][3]. Иссиқ мавсумда чўпонлар қўйларини Лефка Ори ёнбағирларидаги яйловларга (мадарес, μαδάρες) олиб боришади[2].

Географияси

Омалос платоси

Дастлаб кўл бўлган мазкур ҳудуд, Тзани ғори орқали ўз сувини йўқотган деб тахмин қилинади[4]. Ғор Омалосдаги айланма йўлнинг ўнг томонида, Чания томон пастга тушиб боради, Омалосдан тахминан 1,6 км узоқликда жойлашган.

Хйлоскалода (ўртача баландлик 1250 м) иккита асосий чўққи мавжуд, булар Гингилос (2080 м) ва Волакиас (2116 м) кабилардир. Бу тоғ билан алоқадор афсонага кўра, Критда туғилган Зевс тахти шу ҳудудда жойлашган. Ғарбда Агатопи (1768 м) ва Псилафи (1984 м) номли қоялар бўлиб, афсонада бу тоғлар Зевснинг пойга майдонлари эканлиги қайд этилган, аммо ҳозир слаломда чанғи пойгаси шу ҳудудда амалга оширилади.

Тарихи

Ҳатзимиҳалис Гианнарис 1833-1916,. 1890-йилги фотосурат

Усмонлилар империясига қарши қўзғолонлар пайтида, турклар айрим ҳоллардагина платога киришга муваффақ бўлишган. Омалос номи инқилобий қўшиқдан олинганлиги айтилади, „Πότε θα κάνει ξαστεριά πότε θα Φλεβαρίσει να πάρω το τουφέκι μου…να κατεβώ στον Ομαλό“[5].

Тзани ғорига, турклар босқинининг дастлабки йилларида инқилобий бошлиқ бўлган Тзанис Маркос номи берилган. У „Фобос“ (қўрқув) лақабини олган. Ғор тахминан 2,5 км узунликка эга бўлиб, денгиз сатҳидан 241 м пастда жойлашган. У аслида ёпиқ дара ҳисобланади[6].

Критлик инқилобчи Ҳатзимичалис Гианнарис (1833–1916) платога яқин атрофдаги Лаккои қишлоғида туғилган ва 1855–1869-йиллардаги можароларда иштирок этган, кейинчалик асирга олинган, аммо Чания қамоқхонасидан қочиб кетган ва қўлга олингач Одессага сургун қилинган. 1912-йилда Греция парламентига сайланган. Гарчи, у Чанияда вафот этган бўлса-да, орзуси Омалосда дафн этилиш бўлган, у ерда Тзани ғори ёнида унинг хотирасига бағишланган черков жойлашган[7].

Иккинчи жаҳон уруши пайтида платодан аэродром сифатида фойдаланилган.

Манбалар

  1. ↑ Wикимапиа
  2. ↑ 2,0 2,1 Лораине Wилсон.
  3. ↑ Висит Греэcе: Митата
  4. ↑ „Тзанис Cаве“. 2014-йил 25-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 19-май.
  5. ↑ Ретҳемнос: „Πότε θα κάμει ξαστεριά“
  6. ↑ „Тзанис ор Ҳомос Cаве бй Омалос“. 2013-йил 14-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 19-май.
  7. ↑ Институте фор Неоҳеллениc Ресеарч

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Omalos" dan olindi