Опочтли (испанча: Опочтли, Опучтли[1]) — ацтеклар ва чичимеклар мифологиясида балиқчилик, ов қилиш ва тузоқда қуш тутишнинг ҳомий-худоси.

Мифология

Ёмғир худолари гуруҳига мансуб[2]; Бернардино де Саагунга кўра, Тлалокнинг тимсолидан бири ҳисобланган[1]. У, шунингдек, туз маъбудаси Уиштосиуатлнинг эри ҳисобланган. Версиялардан бирига кўра, унинг исми „Чапақай“ деган маънони англатади (ср. Уицилопочтли); бошқасига кўра — „Сувларни бўлувчи инсон“[3].

Ацтеклар тарихининг дастлабки даврида Опочтли, эҳтимол, жуда ҳурматга сазовор худо бўлган, чунки сув омборлари ва ботқоқликлар одамларнинг кўп қисмини озиқ-овқат билан таъминлаган. Айниқса, Мексика водийсининг жанубий қисмида[3], Ҳуитзилопочcўда ҳурматга сазовор. Бу худо балиқ овлаш учун тўр, уч қиррали санчқи (минаcачалли; унинг ёрдамида балиқ ҳам, қушлар ҳам тутилган[4]), найза улоқтирувчи-атлатл, қайиқ эшкаклари ва қушларни овлаш учун тузоқлар ихтиро қилган деб ҳисобланган[1].

Опочтлига бағишланган байрамда дўл рамзи бўлган маккажўхори доналари сочилган[1].

„Флоренсия кодексида“ Опочтли бутунлай қора бўёқ билан қопланган, боши яшил гул шаклидаги бош кийими (қоғоз тож) ва қарқаранинг иккита оқ шингил патлари укпар билан безатилган, кецалнинг иккита яшил пари тақилган бошли эркак сифатида тасвирланган. У яшил камар ва қайиш ва оқ сандалия кийиб олган. У чап қўлида яшил таёқни (чиcаҳуазтли) ушлаб туради, у, шунингдек, атлатл сифатида ҳам аниқланади; ўнг томонда — марказида оқ гулли қизил қалқон, Бернардино де Саагун томонидан „Янги Испаниядаги воқеаларнинг умумий тарихи“ асарида, хочни ҳосил этувчи тўртта гулбаргли оқ гул сифатида тасвирланган, бу гулбарглар орасида тўртта учли нурлар мавжуд, шунингдек улар ҳам гулбарглар ҳисобланади[3]. Яшил либосларнинг устунлиги Опочтлини сув билан боғлиқ худо сифатида тавсифлайди[5].

Франсиско Хавер Клавихеро Опочтлини Амимитл худоси билан тенглаштирган, у Опочтли билан боғлиқ балиқ овлаш воситаларидан бири, гарпунни ўзида мужассам этган бўлиши мумкин. Опочтлининг яна бир тимсоли Атлауа худоси („атлатл ҳукмдори“) бўлиши мумкин.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Флорентине Cодех: Генерал Ҳисторй оф тҳе Тҳингс оф Неw Спаин /перевод Артҳур Ж. О. Андерсон. — Университй оф Утаҳ Пресс, 1970. — Т. 1 (Тҳе Годс) — р. 37.
  2. ↑ Баглай В. Империя ацтеков. — Вече, 2005. — 336 с. — ИСБН 5-9533-0636-9.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 „Wҳо ис Опоcтли?“. 2008-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 17-март.
  4. ↑ Флорентине Cодех: Генерал Ҳисторй оф тҳе Тҳингс оф Неw Спаин /перевод Артҳур Ж. О. Андерсон. — Университй оф Утаҳ Пресс, 1963. — Т. 11 (Эартҳлй Тҳингс) — р. 30.
  5. ↑ Cостумес эт аттрибуц дес дивинитéс ду Мехиқуэ, селон ле П. Саҳагун/Эд. Селер — Жоурнал де ла соcиéтé дес амéриcанистес, 1909 — Волуме 6, нумеро 6 — пп. 101—102.

Ҳаволалар