Ziyosfera

Oq ayol

Оқ аёл — инглиз-саксон, немис, славян ва бошқа фолклор анъаналарида учрайдиган оқ либосда аёл арвоҳи; кўп ҳолларда, маълум бир Оқ аёлнинг тарихи ва қиёфаси баъзи маҳаллий фожиа афсонасига боғланган[1], кўпинча эри, севгилиси ёки бўлажак турмуш ўртоғи томонидан аёлнинг йўқолиши ёки хиёнати билан боғлиқ[2].

Немис фолклорида оқ аёлнинг қиёфаси бир-биридан фарқ қилади: келтлар ва кейинчалик инглиз, шунингдек, масалан, Швейсария афсоналарида, оқ аёл кўриниши тез-тез ташландиқ қишлоқларда содир бўлади, арвоҳга айланган аёлнинг келиб чиқиши номаълум[3], кориниши эса ирланд  фолклор арбобига ўхшаш бўлиши мумкин, анча кейин ташкил этилган ХВ-асрдан немис афсоналари, бу арвоҳ ҳар доим олижаноб оилалар билан боғлиқ ва фақат оилавий қал’аларда пайдо бўлади. Бундай ҳикояларда оқ аёлнинг пайдо бўлиши кўпинча оила аъзоларидан бирининг ўлимига сабаб бўлган, бироқ айни пайтда у оиланинг аждоди бўлган, унинг кўриниши хавф эмас, балки бирор нарса ҳақида огоҳлантириш сифатида кўрилган. Шунга ўхшаш сюжетдаги  афсоналар Франсуз фолклорида ҳам  мавжуд[4].

Германияда, Плассенбургдаги оқ аёл Гогенцоллерна ҳақида энг машҳур афсоналари (бу оила аъзоларининг ўлимини олдиндан айтиб, 1940-йилгача, фақат Плассенбургда эмас, балки Ансбач ва Байрот каби бошқа оила қал’аларида ҳам пайдо бўлган) ва Берлин шаҳар саройидан оқ аёл ҳақида[5]. ХВИ-асрда Берт вон Росенберг (немис. Бертҳа вон Росенберг) ота-бобо ва Боҳемияда барон вон Неигаус ва Росенберг оиласида пайдо бўлган „оқ аёл“ ҳақида сўз боради. Берлин қал’асида уни 1625-1628-йилларда, кейин 1790-йилгача бир неча марта кўришган, ЭСБГА кўра эса — 1840-1850-йилларда кўрилган. „Оқ аёл“  рус императори Анна Иоанновнага ўлимидан олдин келган эди[6].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Тҳе Wҳите Ладй: А Неw Ёрк Гҳост Сторй фром“ (деадлинк). Америcан Фолклоре. 2011-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 22-август. (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-07-23 санасида архивланган)
  2. ↑ „Тҳе Легенд Оф Тҳе Wҳите Ладй Оф Wопсй Моунтаин“. Пеннсйлваниа-моунтаинс-оф-аттраcтионс.cом. Қаралди: 2013-йил 21-июн.
  3. ↑ Мит Шакеспеаре дурч диэ Wелт дер Геистер, с. 162.
  4. ↑ Дамес бланчес, роугес эт вертес сур ле сите де ла Франcе питторесқуэ (эхтраиц ду диcтионнаире дес суперститионс)
  5. ↑ Саге вон дер Wеиßэн Фрау
  6. ↑ Афродита у власти. Царствованиэ Елизавети Петровни — Евгений Анисимов — Гоогле Книги

Адабиётлар

  • Белая женщина // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Oq_ayol" dan olindi