Oq ona
Оқ она ( Аг Ана ёки Ак Эне ), "Муқаддас она" туркий халқлар ва Сибирдаги Ханти ва Манси халқларининг дастлабки яратувчиси-ма'будасидир. У сув ма'будаси сифатида ҳам танилган. Оқ она Кайра Хоннинг турмуш о'ртог'и ва қизи эди.
Сув Ердан олдин яратилган. Шунинг учун у Ернинг катта синглиси эканлигига ишонишган. Ернинг бошланиши Сувдан келиб чиққан[1]. Қадимги туркий э'тиқодларда Тенгри (Худо) Кайра Хон - чексиз сув (вақт) бо'йлаб доимий учиб юрадиган соф, оқ г'оз сифатида тасвирланган. Оқ она о'зининг хотиржамлигининг бузилишини бошдан кечиради[2]. Сув тубидан "муқаддас о'рдак" Лура Ер яратилган қум, лой ва лойни ко'тарди. Сув мавжуд бо'лган ҳамма нарсанинг дастлабки ҳолати эди. Сув тенг равишда до'ст ва душман элементларни келтириб чиқарди. Ернинг ҳаёти, унумдорлиги ва унумдорлиги Оқ онага бог'лиқ эди.
Шунга о'хшаш худолар
- Ака - Анадолу дарёси ма'будаси / аёл худо сифатида тасвирланган[3].
- Аҳа - саха (якут) мифологиясининг дарё худоси (ёки эркак худоси).