Oq tunli kechalar
Оқ тунли кечалар — бу табиий ёруғлик етарлича юқори бўлган тунлар, яъни бутун тун фақат аласакаранлıктан иборат. Ҳодиса мўтадил ва юқори кенгликларда ёзги кун тўхташидан олдин ва кейин кузатилади.
Оқ тунлар қаерда кузатилади
Оқ тунларнинг бошланиши вақти ва уларнинг давомийлиги географик кенгликка боғлиқ. „Оқ тунлар“ тушунчасининг аниқ астрономик таърифи йўқ. Мисол учун, буни бутун тун қуёш ботишидан то тонг чиқишига қадар давом этадиган фуқаролик аласакаранлığı оралиғи бўлган ҳодиса деб тушуниш мумкин[1][2].
Фуқаролик аласакаранлıк оралиғида уфқ чизиғи остидаги қуёш дискининг марказининг максимал бурчаги 6° ни ташкил қилади. Бундай шароитда оқ тунларни фақат 60°34 ′ дан юқори кенгликларда кузатиш мумкин. Бироқ, рамзий номга эга „Оқ тунлар шаҳри“ Санкт-Петербург[3] жанубда бир оз жойлашган (маркази 59°56′[4] кенгликда). У ерда фуқаролик аласакаранлığı бир мунча вақт навигацион аласакаранлıкга айланади. Энг ёрқин тун 21-22-июн кунларига тўғри келади, унинг давомийлиги 5 соат 12 минутни ташкил қилади ва ҳақиқий ярим тунда (пастки кулминация моменти) қуёш уфқдан тахминан 7 ° пастга тушади. Санкт-Петербургда оқ тунларнинг „расмий“ деб аталадиган даври — 11-июндан 2-июлгача давом этади[1][5]. Шу кунларда ярим тунда Қуёш уфқдан тахминан 9° пастга тушади. Шундай қилиб, туманларда ва пастки кенгликларда, масалан, фуқаролик алаcакаранлıк 4 соат давомида денгиз алаcакаранлığıна айланадиган 57° ёруғлик кечалари кўпинча оқ тунли кечалар деб аталади.
Россияда
Оқ тунлар кузатиладиган шаҳарлар — Буюк Совет Энциклопедиясида берилган таърифга кўра — Қуёш уфқдан 7° гача тушади (энг ёрқин ва энг узундан энг қоронғи ва энг қисқа оқ тунларгача, аҳолиси кўпроқ, 30 мингдан ортиқ).
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „БЕЛЫЕ НОЧИ“ (русча). Словарь Онлайн. 11-июл 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 11-июл 2019-йил.
- ↑ Энсиклопедический словар юного астронома. — М.: Педагогика, 1986.
- ↑ „Белые ночи.Санкт-Петербург“. www.ҳеллопитер.ру. 21-июн 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-июн 2016-йил.
- ↑ „Географические координаты Санкт-Петербурга. Широта, долгота и высота над уровнем моря Санкт-Петербурга, Россия“. датеандтиме.инфо. 22-май 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22-май 2021-йил.
- ↑ Дыхание Питера. „Белые ночи в Санкт-Петербурге 2014“. Дыхание Питера. 5-июн 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-июн 2016-йил.