Orad shartnomasi


Орад шартномаси — 1538-йил 24-февралда Нагварада (Гроссwардеин/(Нагй) Вáрад, ҳозирги Орадеа, Руминия) шаҳрида Муқаддас Рим императори Габсбург Фердинанд И ва Венгрия тожига даъвогар Янош И Заполяи ўртасида имзоланган тинчлик шартномаси. Шартнома 1526-йилда Моҳач жангида Фарзандсиз қироли Богемия ва Венгрия қироли Луи ИИ вафот этганидан сўнг бошланган 12 йиллик Венгрия фуқаролар урушини тугатди.

Яширин шартнома тузиб, Габсбурглик Фердинанд И Янош Заполяйи Венгрия қироли ва Венгрия Қироллигининг ⅔ ҳукмдори деб тан олди, Заполя эса Фердинанднинг ғарбий Венгрия устидан ҳукмронлигига рози бўлади ва уни Венгрия тахтининг вориси сифатида тан олди. Янош И фарзандсиз эди — туркларга қарши ҳарбий ёрдам эвазига. Ўшандан бери Габсбург қисми Қироллик Венгрия деб аталади.
Бироқ, 1540-йилда, Янош Заполянинг ўлимидан бироз олдин, унинг рафиқаси унга Янош ИИ Заполя ўғли туғди ва келишув амалга ошмади. Ўғли Венгрия зодагонлари томонидан Янош ИИ Заполя номи билан Венгрия қироли этиб сайланди.
Бир вақтлар Янош И Заполяй бай’ат берган Усмонли султони Сулаймон И ҳам Янош ИИ ни Венгрия қироли ва унинг вассали сифатида тан олди.
Габсбург императори Фердинанд И ва унинг ворисларига қарши кураш қайта бошланди ва ушбу кураш 1571-йилгача давом этди.
Адабиётлар
- Фридрих Шуллер: Уркундличе Беитрäге зур Гесчичте Сиэбенбüргенс вон дер Счлачт беи Моҳácс бис зум Фриэден вон Гроссwардеин. Ин: Арчив дес Вереинс фüр сиэбенбüргисче Ландескунде, Неуэ Фолге, Жг. 26 (1894), С. 223-287.