Ziyosfera

Orang-Asli

Оранг-Асли (малай. „маҳаллий халқ“ ёки „туб аҳоли“ деб таржима қилинади) Малайзия ярим оролининг бутун туб аҳолисига нисбатан қўлланиладиган атамадир. Улар 3 та асосий гуруҳга бўлинади: семанглар (негритолар), сенойлар ва прото- малайлар. Тил ва урф-одатлардаги фарқлар туфайли улар 18 та субетник гуруҳга бўлинган. Куала-Лумпурдан 25 км шимолда жойлашган Гомбак туманида Оранг Асли музейи жойлашган.

Бурун найи чалаётган Оранг-Асли

Аҳолиси

2000-йилда Асли аҳолиси 148 минг кишига етди, бу Малайзия умумий аҳолисининг атиги 0,5 фоизини ташкил қилади. Энг йирик этник гуруҳ Сеной барча Оранг-Аслининг тахминан 54 %, Прото-Малай 43 % ва Семанг 3 % ни ташкил қилади. Уларнинг аксарияти қишлоқ жойларда яшайди, шаҳарга кўчиб келганларнинг улуши жуда кам. Маҳаллий аҳолининг 76 % дан ортиғи қашшоқликда яшайди. 1991-йилдаги саводхонлик даражаси бир вақтнинг ўзида миллий ўртача 86 % га нисбатан 43 % ни ташкил этди. Ўртача умр кўриш 53 ёшни ташкил этади, чақалоқлар ўлими юқори.

Тили ва дини

Ўранг-асли 3 гуруҳга бўлиниб, тил фарқига кўра эмас, фақат ижтимоий, лингвистик жиҳатдан 2 гуруҳга бўлинади. Улардан биринчиси, австроосиё оиласига мансуб асли тилларида сўзлашувчи халқлардир. Иккинчиси — австронезия тиллари оиласига мансуб маҳаллий малай тилларида сўзлашувчи халқлар. Қолаверса, Оранг-Аслининг аксарияти малай тилини яхши билади. Анъанага кўра, Оранг-Асли анимистлар бўлиб, табиат ва турли хил нарсаларнинг руҳларига ишонади. Бироқ, бугунги кунда уларнинг кўпчилиги ислом ва насронийликни қабул қилган.

Яна қаранг

Манбалар

  • Оранг Асли Ноw: Тҳе Оранг Асли ин тҳе Малайсиан Политиcал Wорлд, Рой Жумпер (ИСБН 0-7618-1441-8).
  • Поwер анд Политиcс: Тҳе Сторй оф Малайсиа’с Оранг Асли, Рой Жумпер (ИСБН 0-7618-0700-4).
  • Малайсиа анд тҳе Оригинал Пеопле, п. 21. Роберт Дентон, Кирк Эндиcотт, Алберто Гомес, М.Б. Ҳоокер. (ИСБН 0-205-19817-1).
  • Энcйcлопедиа оф Малайсиа, Вол. 4: Эарлй Ҳисторй, п. 46. Эдитед бй Ник Ҳассан Шуҳаими Ник Абдул Раҳман (ИСБН 981-3018-42-9).

Манбалар

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Orang-Asli" dan olindi