Orhan Kemal
Меҳмет Раşит Öğüтçü ёки Орҳан Кемал (15.09.1914, Адана, Усмонлилар империяси — 2.6.1970, София, Болгария Халқ Республикаси) — ёрқин реалист турк романчиси ва драматурги[1][2][3].
Турк адабиётининг буюк усталари қаторида номи тилга олинган адиб роман, ҳикоя, драма, ше’р каби турли услубларда кўплаб асарлар яратган бўлса-да, асосан романчилик жиҳати билан машҳур. Ўзининг биринчи ҳикоялар китоби "Нон жанги" (1949) ва "Кичик одамнинг эслатмалари" номи остида нашр этилган автобиографик романлари билан кенг шуҳрат қозонди. Унинг адабий ҳаёти 1960-йилларда авжига чиқди. Ўз асарларида Аданадаги эр ва фабрика ишчилари дунёсини, Истанбулдаги қашшоқлар ва фабрика муҳитини акс эттирди. Муртазо, Хонимин Çифтлиги ва 72-уй унинг дурдона асарларидир. У "Аданаспор"да футбол ўйнаган. Ҳужумчи Рашид номи билан танилган.
Оила, болалик ва ўсмирлик
Унинг отаси Кемали Бей Туркия Биринчи Буюк Миллат Мажлисининг Кастамону депутати эди.
1914-йил 15-сентабрда Адананинг Жайҳан туманида туғилган. Унинг отаси ҳуқуқшунос Абдüлқодир Камали Бей, Чаноққал'а фронтида Дарданосда артиллерия лейтенанти бўлган, онаси эса Аданадан Азиме Ҳаним бўлиб, ўрта мактабни битирган ва ўз туғилган шаҳрида икки йил бошланғич мактаб ўқитувчиси бўлиб ишлаган.
Болалигининг илк йиллари Аданада ўтди. Биринчи жаҳон урушидан кейин Франсиянинг Адана ишғолидан сўнг оиласи билан Ниғдега, кейин эса Конияга кўчиб ўтди. Коняда бўлган вақтларида Кува-йи Миллие ҳаракатига қарши Делибош қўзғолонига гувоҳ бўлди. Кувай-и Миллие кучларига қўшилган отаси; Қўзғолон бостирилгач, Туркия Буюк Миллат Мажлисига Кастамону депутати сифатида кирди. Оила Анқарага кўчиб ўтди ва 1923-йилда Аданага қайтиб келди. Жайҳонда деҳқончилик билан шуғуллана бошлаган отаси “Токсöз” газетасини чиқаради. Такрир-и Сукун қонунидан сўнг, Токсöз кўплаб газеталар билан бирга ёпилди ва Абдüлқодир Камали Бей 11 ой қамоққа ташланди. 1930-йилда Аданада Халқ Жумҳурияти партиясини тузган Абдулқодир Бей “Аҳали” газетасини нашр эттирди. Отасининг фаол сиёсий ҳаётига қарамай, Ўрхон Камол бу йилларда сиёсатга қизиқмасди. Эркин Республикачилар партияси тарқатиб юборилгач, Абдüлқодир Бей партиясини ёпди ва Сурияга қочиб кетди. 1931-йилда бутун оила Байрутга жойлашди.
Ўрхон Камол Сурияга отасининг олдига боргач, ўрта та’лимни ўз ихтиёри билан ташлаб, Байрутда идиш ювувчи ва босмахона ишчиси бўлиб ишлаган. Бир йил ўтгач, у ёлғиз Туркияга қайтиб, бувиси билан жойлашди; Аданадаги пахта тозалаш заводларида ишчи ва хизматчи бўлиб ишлаган. Унинг бу йиллардаги жамғармалари келажакда “Баба Эви” ва “Аваре йиллари” романларига ҳаёт бахш этди. 1937-йилда пахта тозалаш заводида (Миллий тўқимачилик) ишчи Нуриега турмушга чиқди. Бир йил ўтгач, унинг биринчи фарзанди Юлдуз туғилди.
Манбалар
- ↑ Безирcи, А.; Алтıнкайнак, Ҳ.. Орҳан Кемал, Cем Яйıневи эğитим дизиси (де). Cем Яйıневи, 1977. Қаралди: 20-июн 2022-йил.
- ↑ Нарлı, М.. Орҳан Кемал'ин романларı üзерине бир инcелеме, Кüлтüр Баканлığı яйıнларı: Санат-эдебият эсерлери дизиси (тр). Т.C. Кüлтüр Баканлığı, 2002. ИСБН 978-975-17-2878-4. Қаралди: 20-июн 2022-йил.
- ↑ Кемал, О.. Дüня эви: роман, Дост Яйıнларı (тр). Дост Яйıневи, 1958. Қаралди: 20-июн 2022-йил.