Ziyosfera

Orifiya

Амазонлар

Орифия (бошқа: Ὠρείθυια) — қадимги юнон ва рим мифологиясининг қаҳрамони, Амазон, амазонлар маликаси Марпесиянинг қизи[1].

Онаси вафот этгандан сўнг, Орифия амазонларнинг янги маликаси бўлди. Баъзи версияларга[2][3] кўра, у опаси Антиоп билан биргаликда ҳукмронлик қилган. У ўзининг абадий бокиралиги учун ҳурмат-эҳтиромга эга эди ва унинг ҳарбий маҳоратлари ажойиб деб топиллиб Амазон қироллигига жуда кўп шон-шараф келтирди[4][5].

"Помпей Трогнинг „Филиппнинг тарихи“ асарининг Эпитоми" га кўра, Марк Юниан Жустине Орифиа Амазон қироличасининг белбоғини қазиб олиш учун Гераклнинг тўққизинчи эксплуатацияси ҳақидаги афсонадаги асосий қаҳрамонларидан бири эди. Помпей Трог бу ҳикояни қуйидагича баён қилди: Еврисфей, қирол Мйкен, жангда Орифиянинг Қироллик камарини олиш деярли мумкин эмас деб ҳисоблади (камар Ипполитга тегишли бўлган бошқа версияларнинг[6][7][8] аксариятига кўра), шунинг учун у Гераклга буйруқ берди, унга қарздор бўлгани учун тўққизинчи жанг сифатида жасорат кўрсатишини буюрди. Геракл тўққизта ҳарбий кемани жиҳозлади ва Орифия йўқлигида Амазон қирғоқларини эгаллади. Амазонларнинг тартибсизлиги ва бепарволиги туфайли уларнинг сафлари сезиларли даражада камайди. Кейин Геракл осонлик билан Меланиппа ва Ипполит, Антиопа опа-сингилларини асирлкка олди. Геракл Меланиппани Малика белбоғини олганидан кейин қайтариб берди, аммо Ипполитни Афина қироли Тесей ўлжадан ўз улуши сифатида олди. Орифия кейинчалик Ипполитни озод қилиш ва Антиопа мағлуб этилгани учун қасос олишни мўлжаллаб Аттик урушда амазонларни бошқарди. У Скилу скиф подшоҳидан ёрдам сўради ва у ўғли Панасагорни отлиқлар жамоаси билан ёрдамга юборди. Бироқ, иттифоқчилар ўртасида баъзи келишмовчиликлар юзага келди ва скифлар жанг майдонини тарк этди. Охир-оқибат, Амазонлар мағлубиятга учради, аммо иттифоқчиларининг лагерига қочишга муваффақ бўлди ва уларнинг ҳимояси остида уйга қайтди[9].

Гераклнинг ишғолидан сўнг содир бўлган воқеаларнинг яна бир версияси мавжуд: баъзи фракя ва скиф қуллари Афина қиролининг ҳимояси учун Афинада сақланган ва Орифия опасининг мағлубияти учун қасд олиш учун шу имкониятдан фойдаланган. У Фракия билан бирга скиф иттифоқчиларини чақирди ва музокаралар учун икки гуруҳ элчиларни юборди. Улардан бирининг вазифасида гуруҳ қуллар раҳбарлари билан эркинликка эришиш учун ёрдам олиш, иккинчиси эса Лакониа Афинага ёрдам бермаслигини кафолатлашни ўз ичига олади. Сўнг Орфия оз' армиясини Киммер Босфори, Дунай ва Фракия ҳудудларидан ғалба билан ўтказди. Орифия Афинани қамал қилди, аммо жангда Антиоп ўлдирилди. Орифия афиналиклар билан шартнома тузганидан кейин Антиопа учун қабр қурди. Урушда Орифия жиддий жароҳатлар олган ва охир-оқибат улардан вафот этган. Уйга қайтаётганда унинг қўшини уни дафн этишди. Орифиянинг ўрнига Пентесилия тахтга ўтирди.

Жованни Боккаччонинг „Машҳур аёллар ҳақида“ иншосининг бобларидан бири Орифия ва Антиопга бағишланган эди[10].

Манбалар

  1. ↑ „Қуээнс оф тҳе Амазонс“ (деадлинк). 2007-йил 14-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-феврал. (Wайбаcк Мачине сайтида 2007-12-14 санасида архивланган)
  2. ↑ Павел Орозий, Ҳисториаэ адверсус паганос, И. 15
  3. ↑ „Антиопе тҳе систер оф Оритҳя“ (деадлинк). 2007-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-феврал.
  4. ↑ Жустинъс Эпитоме оф Трогус Помпеиус' Ҳисторй оф тҳе Wорлд, Боок 2, парт ИВ
  5. ↑ „Тҳе Сcйтҳиан Амазонс паге 26“ (деадлинк). 2007-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-феврал.
  6. ↑ Библиотҳеcа 2. 5. 9
  7. ↑ Библиотҳеcа 2. 5. 9
  8. ↑ „Амазонс анд тҳе гирдле оф Қуээн Ҳипполйте“ (деадлинк). 2007-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-феврал.
  9. ↑ Жустин, Cорнелиус Непос, анд Эутропиус: Литераллй Транслатед бй Жоҳн Селбй Wацон (1853), п. 21
  10. ↑ Джованни Боккаччо’с Фамоус Wомен транслатед бй Виргиниа Броwн (2001), п. 41-42; Cамбридге анд Лондон, Ҳарвард Университй Пресс;

Ҳаволалар

  • Оросиус Ҳисториаэ адверсус паганос И.15.7-9
  • Жустинус Эпитома Ҳисториарум пҳилиппиcарум Помпеи Троги ИИ.4.17-30

Адабиётлар

  • Wацон, Жоҳн Селбй Жустин, Cорнелиус Непос, анд Эутропиус: Литераллй Транслатед, пп 21-22, 547; Публишед 1853 Ҳ. Г. Боҳн, оригинал ин тҳе Неw Ёрк Публиc Либрарй
  • Wиллиамс, Ҳенрй Смитҳ Тҳе Ҳисторианс' Ҳисторй оф тҳе Wорлд: А Cомпреҳенсиве Нарративе оф тҳе Рисе, в.2, п. 440—441; Публишед 1904 Тҳе Оутлоок Cомпанй, Неw Ёрк Публиc Либрарй
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Orifiya" dan olindi