Oriks

Орикс, ёки сернобик(лотинча: Орйх газелла) — Шарқий ва Жанубий Африкада яшовчи шохли антилопалар тури. Орикс номи бошқа орикс турларига ҳам тегишли бўлиши мумкин.

Орикс
Илмий таснифлаш
Олам:	Эукариотлар
Синф:	Сут эмизувчилар
Туркум:	Чордатлар
Оила:	Полорогиэ
Халқаро илмий номи
(Линнаэус, 1758 г.)
Хавфсизлик ҳолати

Ташқи белгилар

Елканинг баландлиги 1,20 м бўлган оддий орикс жинсининг энг катта аъзоси бўлиб, у сернобиклар деб ҳам аталади. Иккала жинс ҳам қалин бўйни, узун ва ўткир шохлари бор, улар баъзан 1,5 м га етади ва отга ўхшаш қуйруқга эга. Болалар, бошқа орикслар сингари, аллақачон шохли туғилади. Тананинг пастки қисми бундан мустасно, уларнинг ранги жигарранг-беж, ён томонларида ва оёқ-қўлларининг юқори қисмларида сезиларли қора чизиқлар мавжуд. Орикснинг ушбу турининг ўзига хос хусусияти ниқобга ўхшаш қора ва оқ тумшуғидир.

Тарқалиши

Саваннадаги Орикс

Сернобиклар одатда қурғоқчил ҳудудларда (чўл ва ярим чўлларда) яшайди, аммо саванналарда ҳам учрайди. Уларнинг диапазони Эфиопия ва Сомалидан Намибия ва Жанубий Африкагача чўзилган. Назарий жиҳатдан, улар араб ва шамшир шохли ориксларга қараганда кенгроқ тарқалган ва улар йўқ бўлиб кетиш хавфи остида эмас.

Хулқ-атвор

Оддий орикслар ўтларни истеъмол қилишни афзал кўрадилар, лекин улар илдизларини қазишга қодир, шунингдек, ёввойи мевалар билан озиқланадилар. Улар баъзан сув ичишса ҳам, улар ҳовузларсиз ҳам анча юришади, чунки улар озиқ-овқатдан сув таъминотини қоплайдилар.

Урғочилар қирқтагача ҳайвонлардан иборат гуруҳларда яшайдилар. Эркаклар ёлғиз яшайдилар ва ўз ҳудудларини ва ундаги барча урғочиларни рақиблардан ҳимоя қиладилар. Икки эркак ўртасидаги жанглар маълум маросим ҳаракатларига амал қилади ва назорациз қарама-қаршиликка ўтмайди, чунки бу ҳолда улар бир-бирига жиддий шикаст этказиши мумкин.

Кичик турлар

Шарқий Африка орикси ёки энгил оёқли беиса, баъзан Орйх беисанинг алоҳида тури сифатида қаралади, лекин кўпинча сернобикнинг кичик тури ҳисобланади. Эфиопиядан Шимолий Кениягача тарқалган. Яна бир кичик тур, Жанубий Африка орикси (Орйх газелла cаллотис) жанубий Кения ва Танзанияда жойлашган. У пойдевордан ён томонлардаги кенгроқ қора горизонтал чизиқлар билан фарқланади (улар биринчи кичик турларда тор). Оқ (араб, араб) орикс (Орйх леуcорйх Палл.) Арабистон чўлларида кенг тарқалган.

оддий орикс ва одам

Намибия гербидаги орикс

Орикс — чидамлилик ва оддийликнинг тимсолидир. Шунинг учун у Намибия гербида тасвирланган. Африканинг кўпгина минтақаларида бу орикслар ҳали ҳам кўп миқдорда мавжуд. Қадим замонлардан бери улар маҳаллий аҳоли томонидан овланган ва териларини кийим-кечак учун, шунингдек шохларини найза учлари сифатида ишлатишган. Бугунги кунда Африкада жами 300 000 орикс мавжуд. Одамлар томонидан киритилган кичик ярим ёввойи популяция АҚШнинг Ню-Мексико штатининг жанубий қисмида яшайди.

Красноярск ҳайвонот боғи „Роэв Ручей“ Орикслар.

Ҳаволалар

• Wилсон Д. Э. & Реэдер Д. М. (эдс). Маммал Спеcиэс оф тҳе Wорлд. — 3рд эд. — Жоҳнс Ҳопкинс Университй Пресс[эн], 2005. — Вол. 1. — П. 743. — ИСБН 0-8018-8221-4. ОCЛC 62265494.