Оркестрион (олмонча: Орчестрион ) — ишлаш принсипи орган ва гармоникага ўхшаш бир қатор мусиқа асбобларининг номи. Мусиқий восита сифатида оркестрионлар, асосан, перфоленталардан фойдаланганлар.

Оркестрион, дастлаб, 1790-йилда Аббот Воглер томонидан ишлаб чиқилган кўчма орган эди. Унда 900 га яқин қувур, ҳар бирида 63 та клавишли 4 та мануал ва 39 та тепки бор эди. Воглер оркестрионининг „инқилобий“лигикомбинацияланган оҳангларни фаол ишлатишдан иборат бўлиб, бу лабиал органлар қувурлари ҳажмини сезиларли даражада камайтиришга имкон берди.

1791-йилда Прагада Томас Антон Кунз томонидан яратилган асбобга худди шу ном берилди. Ушбу асбоб ҳам орган қувурлари, ҳам фортепянога ўхшаш торлар билан жиҳозланган. Кунз оркестрионида 65 та клавиш ва 25 та тепкидан иборат 2 та мануал, 21 та регистр, 230 та тор ва 360 та қувур бор эди.

ХИХ-аср бошларида оркестрион (шунингдек, оркестрин) номи остида оркестр овозига тақлид қилиш учун мослаштирилган бир қатор автоматик механик асбоблар пайдо бўлди. Асбоб шкафга ўхшарди, унинг ичида пружинали ёки пневматик механизм ўрнатилган бўлиб, у танга ташлаганда ишга тушарди. Асбобнинг торлари ёки қувурларининг жойлашуви шундай танланганки, механизмнинг ишлаши пайтида маълум мусиқий асарлар ижро этилади. Асбоб 1920-йилларда Германияда оммалашиб кетди. Кейинчалик оркестрион ўрнини граммофон пластинкалари эгаллади.

Яна қаранг

Манбалар

Адабиётлар

  • „Оркестрион“, Музыкальные инструменты : энциклопедия. М.: Дека-ВС, 2008 — 428—429-бет. 
  • Оркестрион // Буюк рус энциклопедияси. 24-жилд. — М., 2014. — С. 421.
  • Мирек А.М. „Оркестрион Фоглера“, . Справочник к схеме гармоник. М.: Альфред Мирек, 1992 — 4—5-бет. 
  • „Оркестрион“, Музыкальный энциклопедический словарь. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 401-бет. 
  • „Оркестрион“, Музыкальная энциклопедия. М.: Советская энциклопедия, 1978 — 98—99-бет. 
  • Герберт Жüттеманн: Орчестриэн аус дем Счwарзwалд : Инструменте, Фирмен ва Фертигунгспрограмме. Бергкирчен: 2004-йил. ИСБН 3-932275-84-5.