Orlov (olmos)
„Буюк Бобурийлар олмоси“ номи билан ҳам танилган Орлов (баъзан Орлофф деб ҳам аталади) ҳиндистонда топилган йирик олмос бўлиб, ҳозирда Москва Кремл қурол -яроғининг Олмос фонди коллекциясининг бир қисми сифатида намойиш этилади. Ярим товуқ тухумининг шакли ва нисбати борлиги тасвирланган. 1774-йилда у Россия императори Екатерина Буюкнинг император таёқчасига ўрнатилган[1].

Тарих

Олмос 17-асрда Ҳиндистоннинг Голконда шаҳрида топилган[2]. Бир ривоятга кўра, Срирангамдаги Карнатик урушлари пайтида қочиб кетган франсуз аскари 1747-йилда маъбад худоси Сриранганатҳарнинг кўзи бўлиб хизмат қилганида, уни ўғирлаш учун ҳинду динига кирга[3][4].
Ҳали номаълум тош савдогардан савдогарга ўтди ва охир-оқибат Амстердамда сотувга чиқди. Кўпгина замонавий олимлар энди бу тош аслида Буюк Бобурийлар олмоси эканлигига ишонч ҳосил қилишди[5]. Ўшанда олмосга эгалик қилган эронлик миллионер Шаффрасс[6] Ованнес Лазарянда граф Григорий Григоревич Орлов номидан иш олиб борадиган иштиёқли харидорни топди.[7] Граф бу олмос учун 1,4 миллион голланд флорини тўлаган.[2]

Граф Орлов кўп йиллар давомида Россиянинг Буюк Кетрин билан ишқий муносабатда бўлган ва у давлат тўнтариши натижасида эрининг тахтдан тушишига ва Кетриннинг ҳокимият тепасига кўтарилишига йўл очган. Уларнинг муносабатлари кўп йиллар давом этди ва ноқонуний бола туғилди, аммо Кетрин охир-оқибат Григорий Александрович Потемкин учун граф Орловдан воз кечди. Айтишларича, граф Орлов унга олмосни таклиф қилиб, уларнинг ишқий муносабатларини тиклашга ҳаракат қилган, чунки Екатерина олмосни ёқтиришини билар эди[8]. У ўзининг меҳрини қайтара олмаса-да, Кетрин граф Орловга кўп совғалар берди; Бу совғалар орасида Санкт-Петербургдаги мармар сарой ҳам бор эди. Кетрин олмосни граф шарафига номлади ва у заргарига олмосни ўз ичига олган таёқни лойиҳалаштирди. Ҳозир Империал Сcептре деб номланувчи у 1774-йилда қуриб битказилган.
Тавсиф

1986-йилда Эрик Буртон томонидан тавсиф берилган.
Орлов тарихий олмослар орасида камдан-кам учрайди, чунки у ўзининг асл ҳинд атиргулига ўхшаш кесмасини сақлаб қолган (қаранг олмос кесмаси). Унинг ранги кенг тарқалган оқ рангга эга, заиф мовий-яшил рангга эга. Кремл томонидан эълон қилинган маълумотларга кўра, Орловнинг ўлчамлари 32 миллиметр х 35 миллиметр х 21 миллиметр, оғирлиги 189,62 карат (37,924 г). Оғирлиги шунчаки тахмин — бу кўп йиллар давомида расмий равишда тортилмаган. Лорд Твинингнинг „ Европа тож жавоҳирлари тарихи“ китобида 1913-йилда куратор томонидан тож заргарлик буюмларини текшириш чоғида тош тасодифан таёқдан тушиб кетгани ҳақида ҳикоя қилинади. У тошни ўлчади, лекин унинг оғирлигини аниқ ёзмади. Кейинчалик у бу тахминан 190 cарат (38 г), бу ўлчовга асосланган сметага мос келади.
Манбалар
- ↑ Манаэв, Г. „Wҳере дид Руссиа'с сймболс оф монарчй cоме фром?“. Руссиа Беёнд тҳе Ҳеадлинес (2019-йил 12-октябр). Қаралди: 2020-йил 29-январ.
- ↑ 2,0 2,1 Стреэтер 1855.
- ↑ Жақуэс 2007.
- ↑ Эрлич & Ҳаусел 2002.
- ↑ „Коҳ-и-Ноор: Сих мйтҳс абоут а приcелесс диамонд“ (эн). ББC Неwс. ББC (2016-йил 9-декабр). Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
- ↑ Дале Ҳоиберг, Инду Рамчандани (2008), Студенц' Британниcа — Индиа, Энcйcлопæдиа Британниcа (УК) Лтд. п. 134. ИСБН 0-85229-760-2
- ↑ Дихон, Симон (2010), Персоналитй анд Плаcе ин Руссиан Cултуре: Эссайс ин Меморй оф Линдсей Ҳугҳес, Модерн Ҳуманитиэс Ресеарч Ассн. п. 171. ИСБН 1-907322-03-5
- ↑ Малеcка, Анна „ Дид Орлов буй тҳе Орлов ?“, Гемс анд Жеwеллерй, Жулй 2014, вол. 23, но. 6, пп. 10-12.
Адабиётлар
- Эрлич, Эдwард. Диамонд депосиц: оригин, эхплоратион, анд ҳисторй оф дисcоверй. УСА: Соcиэтй оф Мининг, Металлургй, анд Эхплоратион, Инc.(СМЕ), 2002. ИСБН 0-87335-213-0.
- Жақуэс, Тонй. Диcтионарй оф баттлес анд сиэгес: а гуиде то 8,500 баттлес фром Антиқуитй тҳроугҳ тҳе Тwентй-фирст Cентурй, Волуме 3. УСА: Греэнwоод Публишинг Гроуп, 2007. ИСБН 978-0-313-33539-6.
- Малеcка, Анна (2014), "Дид Орлов буй тҳе Орлов ? ", Гемс & Жеwеллерй: Тҳе Геммологиcал Ассоcиатион оф Греат Бритаин, вол. 23 (6), Жулй, пп. 10-12.
- Малеcка, Анна (2016), Тҳе Греат Мугҳал анд тҳе Орлов: Оне анд тҳе Саме Диамонд? Тҳе Жоурнал оф Геммологй, вол. 35, но. 1, 56-63.
- Шиплей, Роберт (1939). Фамоус Диамондс оф тҳе Wорлд, пп. 15-18. Гемологиcал Институте оф Америcа, УСА
- Тwининг, Лорд Эдwард Франcис (1960). А Ҳисторй оф тҳе Cроwн Жеwелс оф Эуропе, Б.Т. Бацфорд Лтд., Лондон, Энгланд.
- Стреэтер, Эдwин W.. Тҳе Греат Диамондс Оф Тҳе Wорлд: Тҳеир Ҳисторй Анд Романcе, Лондон, 1882 — 103-115-бет. (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-10-27 санасида архивланган)