„Буюк Бобурийлар олмоси“ номи билан ҳам танилган Орлов (баъзан Орлофф деб ҳам аталади) ҳиндистонда топилган йирик олмос бўлиб, ҳозирда Москва Кремл қурол -яроғининг Олмос фонди коллекциясининг бир қисми сифатида намойиш этилади. Ярим товуқ тухумининг шакли ва нисбати борлиги тасвирланган. 1774-йилда у Россия императори Екатерина Буюкнинг император таёқчасига ўрнатилган[1].

Орлов олмоси

Тарих

Император таёғидаги Орлов олмоси

Олмос 17-асрда Ҳиндистоннинг Голконда шаҳрида топилган[2]. Бир ривоятга кўра, Срирангамдаги Карнатик урушлари пайтида қочиб кетган франсуз аскари 1747-йилда маъбад худоси Сриранганатҳарнинг кўзи бўлиб хизмат қилганида, уни ўғирлаш учун ҳинду динига кирга[3][4].

Ҳали номаълум тош савдогардан савдогарга ўтди ва охир-оқибат Амстердамда сотувга чиқди. Кўпгина замонавий олимлар энди бу тош аслида Буюк Бобурийлар олмоси эканлигига ишонч ҳосил қилишди[5]. Ўшанда олмосга эгалик қилган эронлик миллионер Шаффрасс[6] Ованнес Лазарянда граф Григорий Григоревич Орлов номидан иш олиб борадиган иштиёқли харидорни топди.[7] Граф бу олмос учун 1,4 миллион голланд флорини тўлаган.[2]

Орлов

Граф Орлов кўп йиллар давомида Россиянинг Буюк Кетрин билан ишқий муносабатда бўлган ва у давлат тўнтариши натижасида эрининг тахтдан тушишига ва Кетриннинг ҳокимият тепасига кўтарилишига йўл очган. Уларнинг муносабатлари кўп йиллар давом этди ва ноқонуний бола туғилди, аммо Кетрин охир-оқибат Григорий Александрович Потемкин учун граф Орловдан воз кечди. Айтишларича, граф Орлов унга олмосни таклиф қилиб, уларнинг ишқий муносабатларини тиклашга ҳаракат қилган, чунки Екатерина олмосни ёқтиришини билар эди[8]. У ўзининг меҳрини қайтара олмаса-да, Кетрин граф Орловга кўп совғалар берди; Бу совғалар орасида Санкт-Петербургдаги мармар сарой ҳам бор эди. Кетрин олмосни граф шарафига номлади ва у заргарига олмосни ўз ичига олган таёқни лойиҳалаштирди. Ҳозир Империал Сcептре деб номланувчи у 1774-йилда қуриб битказилган.

Тавсиф

Макс Бауэрнинг " Қимматбаҳо тошлар " китобидан Орлов олмосининг эскизи, 1904-йил

1986-йилда Эрик Буртон томонидан тавсиф берилган.

Орлов тарихий олмослар орасида камдан-кам учрайди, чунки у ўзининг асл ҳинд атиргулига ўхшаш кесмасини сақлаб қолган (қаранг олмос кесмаси). Унинг ранги кенг тарқалган оқ рангга эга, заиф мовий-яшил рангга эга. Кремл томонидан эълон қилинган маълумотларга кўра, Орловнинг ўлчамлари 32 миллиметр х 35 миллиметр х 21 миллиметр, оғирлиги 189,62 карат (37,924 г). Оғирлиги шунчаки тахмин — бу кўп йиллар давомида расмий равишда тортилмаган. Лорд Твинингнинг „ Европа тож жавоҳирлари тарихи“ китобида 1913-йилда куратор томонидан тож заргарлик буюмларини текшириш чоғида тош тасодифан таёқдан тушиб кетгани ҳақида ҳикоя қилинади. У тошни ўлчади, лекин унинг оғирлигини аниқ ёзмади. Кейинчалик у бу тахминан 190 cарат (38 г), бу ўлчовга асосланган сметага мос келади.

Манбалар

  1. ↑ Манаэв, Г. „Wҳере дид Руссиа'с сймболс оф монарчй cоме фром?“. Руссиа Беёнд тҳе Ҳеадлинес (2019-йил 12-октябр). Қаралди: 2020-йил 29-январ.
  2. ↑ 2,0 2,1 Стреэтер 1855.
  3. ↑ Жақуэс 2007.
  4. ↑ Эрлич & Ҳаусел 2002.
  5. ↑ „Коҳ-и-Ноор: Сих мйтҳс абоут а приcелесс диамонд“ (эн). ББC Неwс. ББC (2016-йил 9-декабр). Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
  6. ↑ Дале Ҳоиберг, Инду Рамчандани (2008), Студенц' Британниcа — Индиа, Энcйcлопæдиа Британниcа (УК) Лтд. п. 134. ИСБН 0-85229-760-2
  7. ↑ Дихон, Симон (2010), Персоналитй анд Плаcе ин Руссиан Cултуре: Эссайс ин Меморй оф Линдсей Ҳугҳес, Модерн Ҳуманитиэс Ресеарч Ассн. п. 171. ИСБН 1-907322-03-5
  8. ↑ Малеcка, Анна „ Дид Орлов буй тҳе Орлов ?“, Гемс анд Жеwеллерй, Жулй 2014, вол. 23, но. 6, пп. 10-12.

Адабиётлар