Ortopnea
Ортопнеа – нафас қисилиши бо'либ, текис ётганда пайдо бо'лади. Бу одамни ётоқда ёки стулда о'тирган ҳолда ухлашига мажбур қилади. Одатда юрак етишмовчилигининг кеч намоён бо'лган шакли сифатида ко'ринади, суюқликнинг марказий қон айланишига қайта тақсимланиши натижасида о'пка капилляр босимининг ошишига олиб келади ва нафас олишда қийинчилик туг'диради. Қорин бо'шлиг'идаги касалликлар ёки о'пка касалликларида ҳам кузатилади[1]. Ортопнеа платипнияга я'ни ётганда нафас қисишига қарама-қаршидир, ҳансираш о'тирганда ёки тик турганда ёмонлашади.
Сабаблари
Ортопнеа ко'пинча чап қоринча юрак этишмовчилиги ва ёки кардиоген о'пка шишининг аломатидир[2][3]. Бундан ташқари, астма ва сурункали бронхит, шунингдек , уйқу апноаси ёки ваҳима бо'лганларда ҳам пайдо бо'лиши мумкин. Бу, шунингдек, поликистик жигар касаллиги билан бог'лиқ[4]. Нерв-мушак нуқтаи назаридан ортопнеа диафрагманинг ог'ир заифлигининг белгисидир. Бундай шароитда беморлар эгилганда (масалан, поябзал бог'ичларини бог'лашда) нафас қисилишини шикоят қилиши мумкин, бу бендопнеа деб аталади.
Механизм
0Ортопнеа одам текис ёки горизонтал ҳолатда ётганда кичик қон айланишида қоннинг о'пкага ко'п бориши билан бог'лиқ. Ярим ётишда, тананинг пастки қисмларидан юракка қон қайтиб келганда, организмга но'жоя та'сирини камайтиради. Бу о'нг тарафдаги веноз айланишни оширади. Сог'лом одамда қоннинг бундай қайта тақсимланиши нафас олиш функциясига жуда оз та'сир қилади, чунки чап қоринча қон айланиш ҳажмини т0о'сатдан ошириш учун етарли имкониятга эга ( Франк-Старлинг механизми бо'йича). Юрак этишмовчилиги бо'лган одамда чап қоринча о'пкада қон айланишида қонни ко'пайтириб бериш хусусиятига эга эмас. Бу о'пкада қон айланишида қоннинг то'планишига олиб келади ва унинг ҳажмини етарли даражада о'згартирмайди. О'пка ичидаги интраваскуляр босимнинг ошиши, шунингдек, гидростатик босим билан бог'лиқ суюқликнинг алвеолалар бо'шлиг'ига о'тишига олиб келиши мумкин, бу эса кардиоген о'пка шишига ва нафас қисилишининг янада ёмонлашишига олиб келади. Шундай қилиб, нафас қисилиши одатда чап қоринча этишмовчилиги бо'лган одамда қисқа вақт ичида ярим ётганидан кейин пайдо бо'лади[3]. Бу о'пка паренхимасининг патологияси (ҳам реструктив, ҳам обструктив) бо'лган одамда ётганда бошдан кечирадиган нафас қисилишидан фарқ қилади, бу то'сатдан ва унинг о'рнига диафрагма / қо'шимча нафас олиш мушакларининг о'ткир о'згариши билан бог'лиқ бо'либ, танани горизонтал ҳолатга о'тказишда ё'қолган механик устунлик.
Диагностика
Ташхис бу асосан клиник белгилар ва аломатларга, шунингдек, юрак этишмовчилиги белгилари сабабларни аниқласга асосланади.
Даволаш
Сабабларига асосланиб, ортопнеа доимий ижобий ҳаво босими ёки билевел мусбат ҳаво ёл босими каби нафас олишни қо'ллаб-қувватловчи воситалар билан даволаш мумкин, уни келтириб чиқарадиган касаллик ҳал қилинади.
Этимология
Ортопнеа со'зи юнончада орто, то'г'ри, мунтазам + пноиэ, нафас со'зидан орто- + -пнеа нинг бирлаштирувчи шаклларидан фойдаланади. Диспноэда талаффуз ма'лумотларига қаранг.
Яна қаранг
- Пароксизмал тунги нафас қисилиши
- Платипнеа
- Трепопнеа
- Бендопнеа
- Нафас қисилиши
Манбалар
- ↑ Антҳонй Фауcи, Эугене Браунwалд, Деннис Каспер, Степҳен Ҳаусер, Дан Лонго, Ж. Жамесон, Жосепҳ Лосcалзо, (2008).
- ↑ "Ортҳопнеа анд тидал эхпираторй флоw лимитатион ин чрониc ҳеарт фаилуре". Чест 130 (2): 472–9. Аугуст 2006. дои:10.1378/чест.130.2.472. ПМИД 16899847. Арчивед фром тҳе оригинал он 2013-04-14. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/20130414140502/ҳттп://www.честжоурнал.орг/cги/пмидлоокуп?виэw=лонг&пмид=16899847.
- ↑ 3,0 3,1 Мукержи, бВаскар „Дйспнеа, Ортҳопнеа, анд Парохйсмал Ноcтурнал Дйспнеа“, . Cлиниcал Метҳодс: Тҳе; Ҳисторй, Пҳйсиcал, анд Лабораторй Эхаминатионс, 3рд Wалкер: , Буттерwортҳс, 1990. ИСБН 0-407-02853-6. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "Мукержи" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ Кернс. „Cаусес фор Ортҳопнеа“. Финдатопдоc. Ҳ. Дих. Қаралди: 2009-йил 27-январ.