Ziyosfera

Oshna Shatterhend

Ошна Шаттерҳенд (инглизча: Олд Шаттерҳанд - Қадимги эски „Зўр қўл“) — ҳиндларнинг дўсти, солиҳ оқ танли Карл Майнинг бир қатор асарларидаги қаҳрамон[1]. Совет томошабинлари асосан америкалик актёр Лекс Баркернинг 1960-йилларда ФРГ ва СФРЙ (Югославия) ҳамкорлигида суратга олинган филмлардаги унутилмас ижроси туфайли танилган[2].

Қаҳрамон биографияси

Ошна Шаттерҳенд аслида Карл деб аталади (унинг муаллифи каби). У паст бўйли, сарғиш, чекувчи (фақат сигарет чекади). Дастлаб у Европадан Америкага ўқитувчи бўлиб ишлаш учун келган. Бироқ, у тез орада Америка ғарбини ўрганиш билан шуғулланадиган темир йўл компаниясига ишга қабул қилинди. Машҳур қурол устаси Александр Генридан Карл иккита ажойиб милтиқ олди (одатда ҳиндулар билан суҳбатда „мўʻжизавий қурол“ деб аталади). Шаттерҳенд („Зўр қўл“) лақаби Карлга Киова ҳиндулари билан қўл жангидан сўнг ёпишиб олди, бунда Карл ҳар қандай қуролдан нафратланиб, ўзининг қаҳрамонона зарбалари билан рақибларини чапга ва ўнгга улоқтиради. Бироз вақт ўтгач, у апачилар томонидан қўлга олинади, у ерда Шаттерҳенд яна ўз кучи ва ақли билан ҳаётини сақлаб қолади. У ерда у Апаченинг ёш бошлиғи Виннету билан учрашади, у унинг тутинган акасига айланади ва европаликларга Америка ҳиндуларининг урф-одатларини ўргатишни ўз зиммасига олади. Улар ўн тўрт йил давомида елкама елка ҳаёт кечирадилар. Ошна Шаттерҳенд сарсон овчи учун яхши ўқитилган. Инглиз, франсуз, испан, италян тилларидан ташқари, у апаче ва навахо, сию ва дакота (барча Сиу қабилаларидан), Команче, Уте ва Киова, шунингдек, араб ва хитой тилларининг олти лаҳжаларида сўзлашади. Бир вақтлар у дунё бўйлаб кўп саёҳат қилган[3].

Шахсият таҳлили

Адабиёцҳунос Томас Жаен таъкидлаганидек, Мейнинг Шаттерҳендни тасвирлаган адабий услублари ўша давр ўқувчиларини бу қаҳрамоннинг бадиий бўлмаганлигига ишонишга мажбур қилган. Ошна Шаттерҳенд — ҳақиқий протестант қадриятлари ва дунёқарашига эга бўлган жуда немис қаҳрамони, чунки Май асарларида католик — бош қаҳрамон учун жой йўқ эди. Шу сабабли, ошна Шаттерҳанд немис ва англо-саксон кўчманчиларини, шунингдек, маҳаллий ҳиндуларни тевтоник донолик ва одоб-ахлоқ билан маъқуллайди. Май ўз асарларида Американинг жануби-ғарбий қисмида испанияликлар йўқлиги ҳақидаги ҳаёлни яратди. Ўз асарларида Санта-Фе вақти-вақти билан овқат ва сигаретларни олишингиз мумкин бўлган жой сифатида ўтказиб юборади. Шунинг учун ошна Шаттерҳанд бир марта Албукеркега қисқача қўнғироқ қилди ва испанлар. Ибериялик бефарқлик[4] тегиниш билан такаббур ва нарсисистик сноблар сифатида тақдим этилди.

Ричард Кракфортнинг гувоҳлик беришича, Виннет ва Ошна Шаттерҳанд ХИХ-асрнинг европаликлари (асосан немислар) учун Американинг ғарбий мустамлакачилигининг универсал рамзлари бўлган[3].

Фантаст-ёзувчи Станислав Лем шундай хулоса қилади: "Ўн икки ёшли бола учун Ошна Шаттерҳанд барча турдаги фазилатларнинг тимсолидир, ақл-заковат ҳодисаси, антропология, география, ҳарбий санъат соҳасидаги обрў-эътибор ва овчилик, бир сўз билан айтганда, комилликнинг беқиёс мутахассисдир "[5].

Манбалар

  1. ↑ Велмар-Жанковић С.. Прозраcи, Одабрана дела. Београд: Стубови културе, 2003 — 73-бет. ИСБН 978-8-679-79067-5. 
  2. ↑ „Радиопрограммы / Мифы и репутации Знак W.“. Радио Свобода. 2012-йил 15-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 19-июл.
  3. ↑ 3,0 3,1 Cраcрофт, Ричард Ҳ. „Wорлд Wестернс: Тҳе Эуропеан Wритер анд тҳе Америcан Wест“, . А Литерарй ҳисторй оф тҳе Америcан Wест(Инглизча) — 165-бет. ИСБН 087565021Х. 
  4. ↑ Жаэҳн, Томас „Тҳе Ҳиспаниc Соутҳwест ин Герман Литературе“, . Германс ин тҳе Соутҳwест, 1850-1920(Инглизча) — 14, 18—21-бет. ИСБН 0-8263-3498-9. 
  5. ↑ Лем С. „В. Социология научной фантастики“, . Фантастика и футурология, Андоза:М.. ИСБН 978-5-17-043362-9.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Oshna_Shatterhend" dan olindi