Osiyoda islom
Осиёга Ислом дини ВИИ асрларда, пайғамбар Муҳаммад пайғамбар ҳаётлигида кириб келган. 2020-йилги статистик маълумотларга кўра, Осиёдаги мусулмонларнинг умумий сони 1,3 миллиардга яқинни ташкил этади. Ислом дини Осиёда энг кенг тарқалган дин ҳисобланади. Бутун дунё бўйича Осиё дунёдаги энг кўп мусулмон аҳоли истиқомат қилувчи қитъа саналиб[1], бутун дунё мусулмонларининг қарийб 62 фоизи айнан шу қитъада яшайди. Индонезия, Покистон, Ҳиндистон ва Бангладеш каби мамлакатлар эса энг кўп мусулмон аҳолига эга давлатлар саналишади. Ғарбий Осиё, Марказий Осиё, Жанубий Осиё ва Жануби-Шарқий Осиё ҳудудлари, айниқса, мусулмон аҳолига эга муҳим минтақалардир. Ислом тарихининг энг бошидан буён Осиё қитъасида, хусусан, Ғарбий ва Жанубий Осиёда кўплаб ислом тарафдорлари яшаб келишган.
Тарихи
Ислом динининг Арабистон яриморолидан ташқарида ва қитъанинг бошқа қисмларида кенг тарқалиши Ғарбий Осиёни Хитой билан боғловчи кенг савдо йўллари билан боғлиқ бўлиши мумкин.
Бармакийлар оиласи Абу Муслим Ҳаракатининг Умавийларга ва Ас-Саффоҳга қарши дастлабки тарафдори эди. Бу Холид ибн Бармакийга катта таъсир кўрсатади, унинг ўғли Яҳё ибн Холид (вафоти: 806) халифа ал-Маҳдий (ҳукмронлиги: 775—785) ва Ҳорун ар-Рашиднинг (ҳукмронлиги 786—809) вазири бўлган. Яҳёнинг ўғиллари ал-Фахл ва Жаъфар (767—803) Ҳорун ар-Рашиднинг қўл остида юқори лавозимларда ишлаганлар. Бармакийларнинг кўплаб вакиллари илм-фан ҳомийлари ва намоёндалари бўлишган, бу эса қўшни Гундишапур академиясидан араб дунёсига ҳинд илми ва илм-фанининг тарқалишига катта ёрдам берган. Бармакийлар Жобир ибн Хайём ва Жабрил ибн Бухтишу каби олимларга ҳомийлик қилганлар. Бағдодда илк бор қоғоз фабрикасининг ташкил этилишида ҳам уларнинг катта ҳиссаси бор. Бармакийларнинг ўша даврдаги кучи "Минг бир кеча китоби"да ўз аксини топган.
Халифаликнинг илк ҳукмдорларининг аксарияти бармакийлар бўлган. Холид ибн Бармак Мансура, Синд ва Бағдод шаҳарларини бунёд эттирган. Унинг ўғли эса ҳозирги Озарбайжоннинг ҳокими бўлган.
Демографияси
Марказий Осиё

| Мамлакат | Жами аҳоли сони | Мусулмонлар улуши (фоизда) | Мусулмон аҳоли сони |
|---|---|---|---|
| 18,744,548 | 70.2%[2] | 13,158,672 | |
| 6,019,480 | 90.6% | 5,194,811 | |
| 8,734,951 | 98.0%[3] | 8,560,251 | |
| 5,851,466 | 96.1% | 5,459,417 | |
| 32,653,900 | 96.5%[4] | 31,511,013 | |
| Марказий Асиа | 72,004,345 | 90.6% | 66,884,164 |
Шарқий Осиё

| Мамлакат | Жами аҳоли сони | Мусулмонлар улуши (фоизда) | Мусулмон аҳоли сони |
|---|---|---|---|
| 1,447 620,350 | 1,8%[5][6][7] | 30,000,000 | |
| 7,448, 900 | 4,1% | 305,404 | |
| 658,900 | 1,5%[8] | 10,000 | |
| 126,420, 000 | 0,19%[9] | 230,000 | |
| 25,610, 672 | 0,01%[10] | 3,000 | |
| 51,635, 256 | 0,38%[11] | 196,454 | |
| 3,231, 200 | 5,0% | 161,560 | |
| 23,577, 488 | 0,3% | 70,732 | |
| Шарқий Осиё | 1,633, 202,416 | 3,13% | 30,977,150 |
Жанубий Осиё
| Мамлакат | Жами аҳоли сони | Мусулмонлар улуши (фоизда) | Мусулмон аҳоли сони |
|---|---|---|---|
| 31,575,018 | 99,7%[12] | 31,260,000 | |
| 165,000,000 | 90,4% | 149,100,000 | |
| 727,145 | 0,2%[13] | 7,000 | |
| 1,338,270,000 | 15,6%[14] | 213,000,000 | |
| 378,114 | 100%[15] | 378,114 | |
| 29,218,867 | 4,4% | 1,285,630 | |
| 231,085,590 | 96,50% | 200,400,000 | |
| 21,444,000 | 9,7% | 2,080,068 | |
| Жанубий Осиё | 1,799,355,755 | 32,43% | 601,939,417 |
Жануби-Шарқий Осиё
| Мамлакат | Жами аҳоли сони | Мусулмонлар улуши (фоизда) | Мусулмон аҳоли сони |
|---|---|---|---|
| 460,345 | 82,7% | 380,705 | |
| 16,204,486 | 2%[16] | 312,540 | |
| 1,291,358 | 0,3% | 4,000 | |
| 266,500,000 | 86,7%[17] | 231,070,000 | |
| 7,126,706 | 0,1% | 8,000 | |
| 32,730,000 | 63,5% | 20,623,140 | |
| 55,123,814 | 4,15% | 2,300,000 | |
| 112,018,293 | 11%[18][19] | 12,322,012 | |
| 5,888,926 | 15,6% | 918,672 | |
| 68,414,135 | 5,0% | 3,420,706 | |
| 96,160,163 | 0,1%[20] | 196,000 | |
| Жануби-Шарқий Осиё | 679,726,700 | 40,8% | 277,346,378 |
Ғарбий Осиё


| Мамлакат | Жами аҳоли сони | Мусулмонлар улуши | Мусулмон аҳоли |
|---|---|---|---|
| 2,975,000 | 0,03%[21] | 1,000 | |
| 10,027,874 | 96,9%[22] | 9,727,038 | |
| 1,496,300 | 81,2%[23] | 1,214,995 | |
| 854,800 | 25,4% | 217,119 | |
| 3,723,464 | 10,7% | 463,062 | |
| 81,871,500 | 99%[24] | 81,052,785 | |
| 39,339,753 | 98,0%[25] | 38,552,957 | |
| 8,930,680 | 17,7% | 1,580,730 | |
| 10,261,300 | 94,0% | 9,645,622 | |
| 4,226,920 | 85,0% | 3,592,882 | |
| 6,093,509 | 54,0% | 3,200,000 | |
| 4 651,706 | 99,0%[26] | 4,605,188 | |
| 4,816,503 | 93,0%[27] | 4,479,347 | |
| 2,561,643 | 77,5%[28] | 1,985,273 | |
| 33,413,660 | 100,0%[29] | 33,413,660 | |
| 18,284,407 | 87,0%[30] | 15,907,434 | |
| 80,810,525 | 99,8%[31] | 80,648,903 | |
| 9,582,340 | 80,0% | 7,665,872 | |
| 28,915,284 | 99,5% [32] | 28,915,284 | |
| Ғарбий Осиё | 352,837,168 | 79,45% | 326,869,151 |
Манбалар
- ↑ „Тҳе Глобал Религиоус Ландсcапе“. Пеwфорум.орг. 2017-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 7-май.
- ↑ „Тҳе ресулц оф тҳе натионал популатион cенсус ин 2009“. Агенcй оф Статистиcс оф тҳе Републиc оф Казакҳстан (2010-йил 12-ноябр). 2011-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 21-январ.
- ↑ „Тажикистан“. У.С. Департмент оф Стате. Қаралди: 2015-йил 14-феврал.
- ↑ „Тҳе Футуре оф Wорлд Религионс: Популатион Гроwтҳ Прожеcтионс, 2010–2050“. Пеw Ресеарч (2015-йил 2-апрел). 2018-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 2-апрел.
- ↑ „Эаст Асиа/Соутҳеаст Асиа :: Чина — Тҳе Wорлд Фаcтбоок – Cентрал Интеллигенcе Агенcй“. www.cиа.гов. 2021-йил 20-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 14-декабр.
- ↑ „Чина Религион Фаcц & Стац“. www.натионмастер.cом. Қаралди: 2018-йил 14-декабр.
- ↑ Рефугеэс, Унитед Натионс Ҳигҳ Cоммиссионер фор. „Рефwорлд | 2010 Репорт он Интернатионал Религиоус Фреэдом – Чина (инcлудес Тибет, Ҳонг Конг, Маcау)“ (эн). Рефwорлд. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ „МАCАУ ДАИЛЙ ТИМЕС - Беинг а Муслим ин Маcау: Индонесиан cоммунитй ҳолдс трипле cелебратион“ (2013-йил 16-октябр). 2013-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ „Тҳе нумбер оф Муслимс ин Жапан ис гроwинг фаст“. Тҳе Эcономист (2021-йил 7-январ). Қаралди: 2021-йил 9-январ.
- ↑ „Табле: Муслим Популатион бй Cоунтрй“. Пеw Ресеарч Cентер (2011-йил 27-январ). Қаралди: 2017-йил 14-март.
- ↑ „"Манй Кореанс ҳаве биг мисундерстандингс абоут Ислам," сайс а Муслим cонверт ин Соутҳ Кореа“ (2021-йил 31-май). Қаралди: 2021-йил 28-май.
- ↑ „Афгҳанистан Религион | Афгҳанистанъс Wеб Сите“. www.афгҳанистанс.cом. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ Пеw Ресеарч Cентер’с Религион & Публиc Лифе Прожеcт: Бҳутан (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-11-13 санасида архивланган). Пеw Ресеарч Cентер. 2010.
- ↑ „Муслим Популатион ин Индиа - Муслимс ин Индиан Статес“. www.индиаонлинепагес.cом. 2017-йил 8-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 4-октябр.
- ↑ „Тҳе Wорлд Фаcтбоок — Cентрал Интеллигенcе Агенcй“ (эн). www.cиа.гов. 2022-йил 28-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ „Эаст Асиа/Соутҳеаст Асиа :: Cамбодиа — Тҳе Wорлд Фаcтбоок – Cентрал Интеллигенcе Агенcй“. www.cиа.гов. 2021-йил 10-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 14-декабр.
- ↑ „Статистик Умат Менурут Агама ди Индонесиа“ (ид). Кементериан Агама Републик Индонесиа (2018-йил 15-май). — „Муслим 231 Миллион (86.7), Чристиан 20.45 Миллион (7.6), Cатҳолиc 8.43 миллион (3.12), Ҳинду 4.65 миллион (1.74), Буддҳист 2.03 миллион (0.77), Cонфуcианисм 76.630 (0.03), Отҳерс/Традитионал фаитҳс 126.51 (0.04), Тотал 266.5 Миллион“. 2020-йил 3-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-ноябр.
- ↑ "Табле 1.10; Ҳоусеҳолд Популатион бй Религиоус Аффилиатион анд бй Сех; 2010". 2015 Пҳилиппине Статистиcал Еарбоок (Эаст Авенуэ, Дилиман, Қуэзон Cитй, Пҳилиппинес: Пҳилиппине Статистиcс Аутҳоритй): 1–30. Оcтобер 2015. ИССН 0118-1564. Арчивед фром тҳе оригинал он 11 Оcтобер 2016. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20161011010131/ҳттпс://пса.гов.пҳ/ситес/дефаулт/филес/2015%20ПСЙ%20ПДФ.пдф#56. Қаралди: 15 Аугуст 2016.Осиёда ислом]]
- ↑ „Пҳилиппинес“.
- ↑ „Онлй Феw Кноw Оф Тҳе Чам Муслимс – Виэтнам'с Исолатед Исламиc Cоммунитй“, Мвслим (инглизча), 2018-11-18, 2019-01-10да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2019-01-09
- ↑ Миллер, Траcй, муҳ. (Оcтобер 2009), Маппинг тҳе Глобал Муслим Популатион: А Репорт он тҳе Сизе анд Дистрибутион оф тҳе Wорлд'с Муслим Популатион (ПДФ), Пеw Ресеарч Cентер, 31-бет, 2009-10-10да асл нусхадан (ПДФ) архивланди, қаралди: 2009-10-08
- ↑ „Маппинг Тҳе Глобал Муслим Популатион“. 2011-йил 19-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 22-май.
- ↑ „Баҳраин Религион Фаcц & Стац“. www.натионмастер.cом. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ „Иран Религион Фаcц & Стац“.
- ↑ „Тҳе Wорлд Фаcтбоок — Cентрал Интеллигенcе Агенcй“ (эн). www.cиа.гов. 2022-йил 10-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 18-октябр.
- ↑ „Оман Религион Фаcц & Стац“. www.натионмастер.cом. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ „Аре алл Палестинианс Муслим?“. Институте фор Миддле Эаст Ундерстандинг. 2014-йил 13-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 16-апрел.
- ↑ „Қатар | Тҳе Wорлд Алманаc оф Исламисм“ (эн). алманаc.афпc.орг. 2018-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ „Сауди Арабиа“ (эн-УС). У.С. Департмент оф Стате. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ „Сйриа Религионс - Демограпҳиcс“. www.индехмунди.cом. Қаралди: 2018-йил 15-октябр.
- ↑ „Туркей“. Wорлд Фаcтбоок. CИА (2007). 2021-йил 10-январда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Емен“ (эн). WикиШиа. 2018-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 18-октябр.