Ovul-tepa

Овул-тепа — Қашқадарё дарёси водийсида, Шаҳрисабздан 30 км ғарбда, Киндиктепа қал’а харобаларига нисбатан яқин жойлашган қадимий қал’а харобалари.

Қал’анинг стилобати табиий сариқ тупроқли қолдиғига асосланган бўлиб, ташқи деворлари пахса блокларидан, ички деворлари пахса ва думалоқ чўзинчоқ ёғочдан ясалган. Қал’а тўлиқ сақланиб қолмаган, жанубий томони ва жануби-ғарбий бурчаги дарёнинг пасттекислигига қулаб тушган, аммо унинг пастки қаватининг режалаштирилган тузилиши аниқ кўриниб туради.

Пастки қаватнинг контури квадрат бўлиб, томонлари тахминан 34 метрни ташкил этади. Унда ўлчами 17х16 метр бўлган ички қисм ва уни қоплаган квадрат периметри ички қисмдан — ядродан йўлак билан ажратилган ҳолда кўриниб туради. Периметри коридорга эшиклар билан боғланган ва изоляция қилинган, асосан квадрат, катта ва кичикроқ хоналардан иборат эди. Фақат иккита ҳолатда, омон қолган бурчак периметри хоналари жуфт боғланган. Кўпгина катта хоналардаги супалар уларнинг яшашга мўлжалланганини кўрсатади ва киришларнинг ностандарт марказий жойлашуви — одатдагидек бурчакда эмас, балки супаларнинг тегишли У шаклидаги жойлашувига мос деворнинг ўртасида эканлиги бу хоналарга тантанавор характер беради. Бир оз фарқли ритми билан бирлаштирилган биноларнинг ёпиқ майдонини фақат қал’анинг шимолий томонининг ўртасида жойлашган кириш йўлаги билан узилган, у пештоқ устунлари билан ташқарига олиб чиқилган.

Адабиётлар

• Хмельницкий С. Г. Между Кушанами и Арабами. Архитектура Средней Азии В—ВИИИ вв. — Берлин—Рига : ГАМАЖУН, 2000. — 288 п.