Ziyosfera

Ozar Nafisiy

Озар Нафисийй (форсча: آذر نفیسی‎‎) – эронлик-америкалик ёзувчи ва инглиз адабиёти профессори. Эроннинг Теҳрон шаҳрида туғилган. 1997-йилдан бери АҚШда яшайди ва 2008-йилда АҚШ фуқаролигини олган[2].

Озар Нафисий

Нафисий 2015-йил Техасдаги китоб фестивалида.
Таваллуди
форсча: آذر نفیسی‎‎

1948-йил 1-декабр (1948-12-01) (77 ёш)[1]
Теҳрон, Эрон
Касби ёзувчи, профессор
Ижод қилган тиллари Энглиш
Фуқаролиги Америcан
Алма матер Оклаҳома университети
Танланган асарлари Реадинг Лолита ин Теҳран: А Мемоир ин Боокс
Мукофотлари „Йилнинг энг яхши нобадиий китоби“ мукофоти (Бооксенсе)

Нафисийй академик соҳада бир нечта раҳбарлик лавозимларида ишлаган. Жоҳнс Ҳопкинс университетининг Счоол оф Адванcед Интернатионал Студиэс (САИС) қошидаги Диалогуэ Прожеcт лойиҳаси директори бўлган, шунингдек Георгетоwн университетининг Wалш Счоол оф Фореигн Сервиcеда Cентенниал Феллоw сифатида фаолият юритган ҳамда Оксфорд университетида ҳам илмий ходим бўлган[3][4].

Машҳур эронлик олим, ёзувчи ва шоир Саид Нафисиййнинг жиянидир. Озар Нафисийй 2003-йилда чоп этилган Реадинг Лолита ин Теҳран: А Мемоир ин Боокс китоби билан танилган. Ушбу асар Тҳе Неw Ёрк Тимес Бест Селлер рўйхатида 117 ҳафта давомида қолган ва бир нечта адабий мукофотларни, жумладан 2004-йилда Бооксенсе томонидан берилган „Йилнинг энг яхши нобадиий китоби“ мукофотини қўлга киритган[5][6].

Реадинг Лолита ин Теҳран китобидан ташқари, Нафисийй Тҳингс И’ве Беэн Силент Абоут: Мемориэс оф а Продигал Даугҳтер[7], Тҳе Републиc оф Имагинатион: Америcа ин Тҳреэ Боокс[8] ва Тҳат Отҳер Wорлд: Набоков анд тҳе Пуззле оф Эхиле[9] асарларини ҳам ёзган. Унинг энг янги китоби Реад Дангероуслй: Тҳе Субверсиве Поwер оф Литературе ин Троублед Тимес 2022-йил 8-мартда нашр этилган[10].

2024-йилда Реадинг Лолита ин Теҳран асари режиссёр Эран Риклис томонидан экранлаштирилди. Филмда Озар Нафисийй ролини машҳур эронлик актриса Гулшифте Фароҳоний ижро этади. Шунингдек, филмда Зар Амир Иброҳимий ва Мина Кавоний ҳам рол ўйнаган.

Ёшлиги ва таълими

Нафисий Эроннинг Теҳрон шаҳрида туғилган. Нежат ва Аҳмад Нафисийнинг қизи. Отаси Аҳмад Нафисий 1961–1963-йилларда Теҳрон шаҳар ҳокими бўлган ва ўша пайтда бу лавозимга тайинланган энг ёш шахс ҳисобланган[11]. 1963-йилда онаси мамлакат парламенти – Миллий маслаҳат мажлисига сайланган биринчи аёллардан бири бўлган[12].

Нафисий Теҳронда улғайган, бироқ 13 ёшида ўқишини давом эттириш учун Англиянинг Ланкастер шаҳрига кўчиб ўтган. Кейинчалик Швейсарияда яшаган ва қисқа муддатга 1963-йилда яна Эронга қайтган. Инглиз ва Америка адабиёти бўйича олий маълумотни тугатиб, Оклаҳома университетида докторлик (ПҳД) даражасини олган[13].

1979-йилда Эрон инқилобидан сўнг Нафисий Эронга қайтиб, Теҳрон университетида инглиз адабиётидан дарс бера бошлаган[14]. 1981-йилда эса ҳижобни тақишдан бош тортгани учун университетдан ҳайдалган[15]. Орадан бир неча йил ўтгач, сиёсий юмшаш даврида Аллома Таботабоий университетида дарс бера бошлаган. 1995-йилда Нафисий лавозимидан кетмоқчи бўлган, бироқ университет унинг истеъфосини қабул қилмаган. Ишга чиқмай қўйгач, охир-оқибат университет уни ишдан бўшатган, лекин истеъфо бериш ҳуқуқини ҳам расман қабул қилмаган[15][16].

1995—1997-йилларда Нафисий бир гуруҳ талаба қизларни ҳар пайшанба куни эрталаб ўз уйида учрашувларга таклиф қилган. Улар инқилобдан кейинги Эрон жамиятида аёлларнинг ўрни ҳақида суҳбатлашганлар. Учрашувларда адабий асарлар, жумладан ҳукумат томонидан „баҳсли“ деб ҳисобланган асарлар – масалан, Лолита, шунингдек Мадаме Боварй ўрганилган. Нафисий шунингдек Ф. Сcотт Фитзгералд, Ҳенрй Жамес ва Жане Аустен романларини ҳам ўқитиб, уларни замонавий эронлик нуқтайи назардан тушуниш ва талқин қилишга ҳаракат қилган[17][18].

Инқилобдан кейин Эронда 18 йил яшагач, 1997-йил 24-июнда яна Америка Қўшма Штатларига қайтган ва ҳозиргача ўша ерда яшаб келмоқда.

Манбалар

  1. ↑ „Мовинг сториэс: Азар Нафиси“. ББC Неwс (2004-йил 2-январ). Қаралди: 2018-йил 8-декабр.
  2. ↑ Ираниан-Америcан аутҳор леcтурес ат тҳе Спаниш Натионал Либрарй (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-03-04 санасида архивланган)
  3. ↑ „СФС Анноунcес 2018-2019 Cентенниал Феллоwс“ (эн-УС). СФС - Счоол оф Фореигн Сервиcе - Георгетоwн Университй (2018-йил 20-декабр). 2025-йил 21-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 16-март.
  4. ↑ „Абоут Азар“ (эн-УС). Азар Нафиси. Қаралди: 2022-йил 3-март.
  5. ↑ „СтевенБарcлайАгенcй“. Барcлаягенcй.cом. 2015-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 18-январ.
  6. ↑ „Яле Университй Оффиcе оф Публиc Аффаирс“. Опа.яле.эду. Қаралди: 2019-йил 5-январ.
  7. ↑ „Чаттинг Уп А Сторм wитҳ Cлаудиа Cрагг : Азар Нафиси --Талкинг оф 'Лолита', 'Тҳингс И'ве Беэн Силент Абоут' анд тҳе "Сараҳ Палинс/Ҳиларй Cлинтонс оф Иран..."“. Ccрагг123.либсйн.cом. Қаралди: 2017-йил 18-январ.
  8. ↑ „Тҳе Републиc оф Имагинатион Cлассиcс – Пенгуин Cлассиcс – Беcаусе wҳат ёу реад маттерс. – Пенгуин Гроуп (УСА)“. www.пенгуин.cом. 2021-йил 7-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 7-декабр.
  9. ↑ „Тҳат Отҳер Wорлд | Яле Университй Пресс“. ялебоокс.яле.эду. Қаралди: 2021-йил 7-декабр.
  10. ↑ „Реад Дангероуслй“ (эн). ҲарперCоллинс. Қаралди: 2022-йил 3-март.
  11. ↑ „Азар Нафиси'с Интераcтиве Фамилй Треэ | Финдинг Ёур Рооц“ (эн-УС). 2016-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 18-январ.
  12. ↑ „Незҳат Нафиси“, Wикипедиа (инглизча), 2022-02-04, қаралди: 2022-03-03
  13. ↑ Воиcес фром тҳе Гапс. ҳттпс://cонсерванcй.умн.эду/ҳандле/11299/164018. Қаралди: 5 Жануарй 2019. Озар Нафисий]]
  14. ↑ „ББC НЕWС | Миддле Эаст | Мовинг сториэс: Азар Нафиси“. Неwс.ббc.cо.ук (2004-йил 2-январ). Қаралди: 2017-йил 9-феврал.
  15. ↑ 15,0 15,1 „Реадинг Лолита ин Теҳран“ (эн). Америcан Федератион оф Теачерс (2014-йил 8-август). Қаралди: 2022-йил 5-март.
  16. ↑ „Абоут Азар“ (эн-УС). Азар Нафиси. Қаралди: 2022-йил 5-март.
  17. ↑ Wассерман, Элизабетҳ „Тҳе Фиcтион оф Лифе“. Тҳе Атлантиc (2003-йил 7-май). Қаралди: 2019-йил 5-январ.
  18. ↑ Тҳе Сундай Эдитион – Деcембер 30, 2018. CБC. 1:27:00. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ozar_Nafisiy" dan olindi