P.M.Tretyakov yodgorligi Moskva
Pavel Tretyakov haykali — rossiyalik tadbirkor, filantrop, rus tasviriy sanʼati asarlari kolleksioneri Pavel Tretyakovga oʻrnatilgan yodgorlik. Haykalning ochilish marosimi 1980-yil 29-aprelda ozi asos solgan Tretyakov galereyasi yonida boʻlib oʻtdi. Loyiha mualliflari — haykaltarosh Aleksandr Kibalnikov va meʼmor Igor Rojin[1][2][3].
Hikoya
1930-yillarda hozirgi yodgorlik oʻrnida Vladimir Leninning ikkita haykaltarosh tasviri — dohiyning ulkan boshi bor edi. Biri haykaltarosh S.D.Merkurov tomonidan Moskva-Volga kanali uchun yaratilgan tajriba modellaridan birining parchasi edi (1933-yildan oldingi davrlar) va ikkinchisi haykaltarosh N. A. Andreyevning „Lenin — lider“ haykali (1936)[4]. 1939-yilda haykal oʻrniga Sergey Merkurov tomonidan yasalgan Iosif Stalin haykali qoʻyildi, u 1958-yilda sanʼat muzeyi hovlisiga koʻchirildi[5][6].
Tavsifi

Toʻrt metrli granit haykali tosh tagkursidan oʻsib chiqqandek taassurot uygʻotadi. Filantrop qoʻllarini koʻkragida bogʻlab turgan holda qatʼiy pozada tasvirlangan. U uzun tugmali palto kiygan. Yodgorlikni yasashga 1961-yilda Kibalnikov tomonidan yaratilgan marmar haykal asos boʻlgan. Haykaltarosh filantropning tasvirini Ilya Repin moʻyqalamiga mansub Pavel Tretyakov portretidan olgan[7][8][9]. Haykaltarosh yodgorlik ustida ishlayotganda P.M.Tretyakovning zamondoshlari I.N.Kramskoy, I.E.Repin, S.M.Volnuxin tomonidan yaratilgan portretlarni oʻrgangan.
Manbalar
- ↑ Drozdov 2017.
- ↑ Singaevskiy 2018.
- ↑ Vostrыshev 2009.
- ↑ Irina Krasilьnikova. Geniy mesta. Lenin? Stalin? Tretьyakov! // Russkoe iskusstvo : jurnal. — 2019. — № 1. — S. 105—106. Arxivirovano 14 iyul 2019 goda.
- ↑ Nevskiy arxiv 1999.
- ↑ Sobolevskiy 1947.
- ↑ Doronina 2017.
- ↑ Kojevnikov 1983.
- ↑ Pamyatniki monumentalьnogo iskusstva Moskvы 2016.
Adabiyotlar
- Vostrыshev M. I.. Moskva: vse kulьturnыe i istoricheskie pamyatniki. M.: Algoritm, Eksmo, 2009. ISBN 978-5-699-31434-8.
- Doronina L. N.. Pamyatniki Moskvы. M.: Planeta, 2017. ISBN 978-5-9909240-7-9.
- Drozdov D.. Bolьshaya Ordыnka. Progulka po Zamoskvorechьyu, M., 2017. ISBN 5457830594.
- Kojevnikov R.. Skulьpturnыe pamyatniki Moskvы. M.: Moskovskiy rabochiy, 1983.
- Nevskiy arxiv. Istoriko-kraevedcheskiy sbornik. Vыpusk 4. ISBN 5-85555-040-0.
- Pamyatniki monumentalьnogo iskusstva Moskvы. M.: «Milk Edjensi», 2016. ISBN 978-5-9907078-1-8.
- Singaevskiy V.. Moskva. Putevoditelь, M., 2018. ISBN 5457401812.
- Sobolevskiy N.. Skulьpturnыe pamyatniki i monumentы v Moskve. M.: Moskovskiy rabochiy, 1947.